Morgunblaðið - 29.09.2022, Blaðsíða 56

56 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 29. SEPTEMBER 2022
Þín útivist - þín ánægja
Vinir
fá sérkjör
Skráning á icewear.is
HENLEY strigaskór
Kr. 18.990.-
VOR Hlý húfa
Kr. 3.590.
REYKJANES ullarúlpa
Kr. 33.990.-
REYKJAVÍK ullarúlpa
Kr. 47.990.-
GRÍMSEY hanska
Kr. 2.990.-
r
HVÍTANES Merínó hálsklútur
Kr. 4.990.-
FUNI unisex dúnúlpa
Kr. 33.990.-
GEYSIR ullarjakki
Kr. 28.990.-
VALUR jogging buxur
Kr. 8.990.-
REYKJANES barna ullarúlpa
Kr. 18.990.-
-
Silja Björk Huldudóttir
silja@mbl.is
„Ég er mjög spenntur fyrir þessari
breytingu og finnst hún afar áhuga-
verð. Þessi breyting gerir glæpasög-
unni hærra undir höfði, sem er góð
hvatning fyrir bæði höfunda og
útgefendur,“ segir Heiðar Ingi
Svansson, formaður Félags íslenskra
bókaútgefenda (Fíbút), en félagið
hyggst í samstarfi við Hið íslenska
glæpafélag stofna til nýrra bók-
menntaverðlauna samhliða Íslensku
bókmenntaverðlaununum, sem nefn-
ast Íslensku glæpasagnaverðlaunin
Blóðdropinn.
„Þetta mun lyfta glæpasögunni á
hærri stall, skapa meiri umræðu um
um hana, auk þess sem milljón króna
verðlaunafé er upphæð sem enginn
glæpón slær hendinni við,“ segir Æv-
ar Örn Jósepsson, foringi Hins
íslenska glæpafélags. Tillaga stjórn-
ar félagsins um breytt fyrirkomulag
Blóðdropans var samþykkt á
félagsfundi fyrr í vikunni og sam-
þykktum félagsins breytt í samræmi
við það. Ævar nefnir sem dæmi að í
stað þess að allar glæpasögur séu
sjálfkrafa gjaldgengar til verð-
launanna þurfi útgefendur að leggja
bækur formlega fram og greiða með
hverri bók.
Svar við ákveðinni gagnrýni
Að sögn þeirra Heiðars og Ævars
á breytingin sér langan aðdraganda.
Fara þeir ekki dult með það að hún sé
ákveðið svar við þeirri gagnrýni að
glæpasögur hafi í gegnum tíðina átt
erfitt uppdráttar í flokki skáldverka.
„Aðeins tvær glæpasögur hafa verið
tilnefndar til Íslensku bókmennta-
verðlaunanna í gegnum tíðina og
engin unnið. Ég leyfi mér að stórefa
að þetta gefi rétta mynd af gæðum
íslenskra glæpasagna,“ segir Ævar.
Breytingin á verðlaununum felur í
sér að Fíbút mun bera ábyrgð á
framkvæmd, fyrirkomulagi og skipu-
lagi verðlaunanna með sama hætti og
varðandi Íslensku bókmenntaverð-
launin. Tilnefndar verða fimm bækur
í þessum nýju verðlaunum, sem
kynntar eru með sama hætti og á
sama tíma og Íslensku bókmennta-
verðlaunin eða með athöfn á Kjar-
valsstöðum 1. desember og forseti
Íslands veitir svo verðlaunin á Bessa-
stöðum í lok janúar. „Með þessari
breytingu ættu glæpasögur líka að fá
meiri athygli lesenda í aðdraganda
jólabókaflóðsins, sem er jákvætt,“
segir Heiðar og tekur fram að vinn-
ingshafi nýju verðlaunanna muni fá
eina milljón króna í verðlaunafé.
„Sem er sama upphæð og í hverjum
flokki Íslensku bókmenntaverð-
launanna,“ segir Heiðar og tekur
fram að verðlaunin séu kostuð af
Fíbút, en tilnefningargjald er tekið
fyrir hverja framlagða bók.
„Í gegnum tíðina hefur bókin sem
unnið hefur Blóðdropann verið fram-
lag Íslands til Glerlykilsins, en fram-
vegis mun bókin sem vinnur þessi
nýju verðlaun verða framlag Íslands
þar,“ segir Ævar, en Glerlykillinn
eru samnorræn glæpasagnaverð-
laun. Þeir Heiðar eru sammála um
mikilvægi þess að halda sterkum
tengslum við samnorrænu verðlaunin
sem Hið íslenska glæpafélag á í
gegnum systursamtök sín á Norður-
löndum.
Auglýst eftir fólki í dómnefnd
Í samkomulagi Félags íslenskra
bókaútgefanda og Hins íslenska
glæpafélags er gert ráð fyrir að
þriggja manna dómnefnd tilnefni
bækur til Íslensku glæpasagnaverð-
launanna Blóðdropans. Fíbút auglýs-
ir þegar í stað eftir áhugasömu fólki á
ólíkum aldri með fjölbreyttan bak-
grunn og menntun auk mikils tíma til
lesturs til að taka tvö sæti af þremur,
en þriðja sætið er skipað fulltrúa sem
valinn er af Hinu íslenska glæpa-
félagi sem jafnframt verður einn
þriggja fulltrúa Íslands í sam-
norrænni dómnefnd sem velur þá
bók sem vinnur Glerlykillinn á hverju
ári. „Enda mikilvægt fyrir okkar fé-
lag að hafa aðkomu að hvorum
tveggja verðlaunum,“ segir Ævar.
Að sögn Heiðars er ráðgert að for-
maður dómnefndar Íslensku glæpa-
sagnaverðlaunanna Blóðdropans
verði jafnframt fulltrúi í sameigin-
legri lokadómnefnd sem velur vinn-
ingsbókina í þessum verðlaunum
ásamt formönnum þeirra þriggja
flokka sem nú eru innan Íslensku
bókmenntaverðlaunanna, þ.e.a.s í
flokki skáldverka, flokki fræðibóka
og rita almenns efni og í flokki barna-
og ungmennabóka. „Lokadómnefnd-
in verður þá skipuð þessum fjórum
formönnum ásamt fimmta fulltrúan-
um sem forseti Íslands tilnefnir, en
hann er jafnframt formaður,“ segir
Heiðar.
Þau sem hefðu áhuga á að taka
sæti í dómnefnd Íslensku glæpa-
sagnaverðlaunanna Blóðdropans
geta fyllt út umsóknareyðublað sem
má finna á vefnum fibut.is. Greitt er
fyrir nefndarsetuna auk þess sem
nefndarmeðlimir fá allar framlagðar
bækur í sínum flokki til eignar.
Umsóknarfrestur er til og með 9.
október og starfstímabilið frá 15.
október til 1. desember 2022. Fíbút
horfir til 2. kafla, 3. gr. stjórnsýslu-
laga varðandi hæfi dómnefndarfólks
sem tengist höfundum eða útgef-
endum framlagðra verka.
Morgunblaðið/Ómar
Ferna Fern bókmenntaverðlaun verða veitt á Bessastöðum á nýju ári.
Spenntir fyrir
breytingunni
- Blóðdropinn verði veittur samhliða
Íslensku bókmenntaverðlaununum
Ævar Örn
Jósepsson
Heiðar Ingi
Svansson
Listin í smiðju Héðins er heiti sýn-
ingar sem verður opnuð í Vélsmiðj-
unni Héðni á Gjáhellu 4 í Hafnarfirði
kl. 13 á laugardag. Verður sýningin
einungis opin þann eina dag, til kl. 17.
Um er að ræða samstarfsverkefni
Listasafns Íslands og Héðins í tilefni
af hundrað ára afmælis fyrirtækisins.
Sýnd eru verk úr merkri listaverka-
gjöf fjölskyldu Markúsar Ívarssonar,
sem stofnaði Héðin ásamt Bjarna
Þorsteinssyni árið 1922.
Markús var fæddur 1884. Hann
var járnsmiður og ástríðufullur safn-
ari verka eftir marga helstu mynd-
listarmenn síns tíma. Studdi hann
þannig meðvitað með kaupum á verk-
um við ýmist listafólk sem bjó við
kröpp kjör við upphaf ferils síns en
átti síðar eftir að njóta hylli.
Markús féll frá árið 1943, aðeins 59
ára gamall. Hann skildi eftir sig mjög
umfangsmikið safn, um 200 mynd-
verk, olíumálverk, vatnslitamyndir,
teikningar og höggmyndir. Árið 1951
færðu ekkja Markúsar, Kristín Andr-
ésdóttir, og dætur þeirra Listaverka-
safni ríkisins 56 verk úr þessu stóra
safni.
Tilkynnt var um gjöfina 27. ágúst,
sama dag og Listasafn Íslands var
formlega opnað í nýjum húsakynnum
við Suðurgötu á efstu hæð bygging-
arinnar þar sem Þjóðminjasafnið er
nú á öllum hæðum.
Fjölskylda Markúsar lét ekki þar
við sitja. Árið 1966 færði hún safninu
að auki eitt verk eftir Jóhannes S.
Kjarval, Sjá roðann á hnjúkunum
háu, frá 1930, árið 1997 gaf hún safn-
inu verkið Dettifoss eftir Svein Þór-
arinsson í tilefni af 75 ára afmæli Vél-
smiðjunnar Héðins, og árið 2007
bættist frá fjölskyldunni í safneign
Listasafns Íslands málverk af Mark-
úsi Ívarssyni eftir Jón Stefánsson,
málað 1934.
Mörk lykilverk listasögunnar
Í frétt frá Listasafni Íslands segir
að Markús hafi byrjað markvissa
söfnun á mikilvægum tímapunkti
þegar nýjar kynslóðir listamanna
voru að koma fram á sjónarsviðið á
fjórða áratugnum en áttu erfitt upp-
dráttar á kreppuárunum, og þá skipti
stuðningur hans oft sköpum. Þá segir
að almennt feli safn Markúsar í sér
mjög gott úrval íslenskrar myndlistar
frá fyrri hluta síðustu aldar. Þar séu
lykilverk ýmissa mikilvægustu lista-
manna þjóðarinnar.
Efnistökin og viðfangsefnin eru
fjölbreytt í verkunum á sýningunni í
Héðni, til að mynda mannamyndir,
fallegar sveitalífsmyndir, drama-
tískar myndir af öræfalandslagi,
hafnar- og bæjarlífsmyndir. Verkin
eru meðal annars eftir Mugg, Ásgrím
Jónsson, Finn Jónsson, Gunnlaug
Scheving, Jóhann Briem, Jóhannes S.
Kjarval, Jón Stefánsson, Jón Þor-
leifsson, Karen Agnete Þórarinsson,
Snorra Arinbjarnar, Svavar Guðna-
son, Þorvald Skúlason og Þórarin B.
Þorláksson.
Sýning í Héðni í einn dag
- Einstakt safn
verka úr Lista-
safni Íslands sýnt
Listasafn Íslands
Safnarinn Markús Ívarsson vél-
smiður í portretti eftir Jón Stef-
ánsson frá árinu 1934.
Kim Thúy, kan-
adískur rithöf-
undur af víet-
nömskum
uppruna, kemur
fram á höfundar-
kvöldi Alliance
Française í
Tryggvagötu 8
klukkan 20.30 í
kvöld, fimmtu-
dagskvöld. Kim Thúy hefur hlotið
fjölda verðlauna fyrir skáldsögu
sína Ru sem kom út árið 2010 og hef-
ur nú verið þýdd á íslensku af Arn-
dísi Lóu Magnúsdóttur. Rithöfund-
urinn Auður Ava Ólafsdóttir ræðir
við kanadíska höfundinn um verk
hennar. Samtalið verður á ensku og
jafnframt verða lesnir kaflar úr Ru.
Rætt við Kim Thúy
Kim Thúy
Þóra Björk Schram opnar sýningu
á myndverkum sínum í Gallerí
Göngum við Háteigskirkju í dag,
fimmtudag, kl. 19. Sýninguna kall-
ar hún Andartak.
Þóra Björk útskrifaðist úr Mynd-
lista- og handíðaskólanum árið
1992 en stundaði einnig nám í Nor-
egi og Bandaríkjunum. Í tilkynn-
ingu segir að hún hafi alltaf verið
undir sterkum áhrifum frá íslenskri
náttúru og íslensku veðráttunni í
verkum sínum. Þetta er í fyrsta
sinn sem Þóra Björk sýnir í Gallerí
Göngum en hún hefur oft sýnt verk
sín, hér á landi og erlendis.
Um sýninguna segir Þóra Björk
að á henni sé eitt andartak af sínu
lífi í myndmáli og að verkin séu
„unnin með gleði á Ítalíu og þakk-
læti á Íslandi. Ég hef tæklað mörg
verkefni í gegnum árin og nú hófst
enn eitt nýtt verkefni í byrjun árs
sem ég hef unnið mig í gegnum með
minni listsköpun og gleði.“ Verkin
eru gerð með blandaðri tækni.
Andartak Þóru Bjarkar í Gallerí Göngum
Sköpun Frá myndsköpun listakon-
unnar Þóru Bjarkar Schram.