Morgunblaðið - 26.11.2022, Qupperneq 6

FRÉTTIR
Innlent6
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 26. NÓVEMBER 2022
Matvælastofnun (MAST) hefur lagt
stjórnvaldssekt á Arnarlax ehf. upp
á 120 milljónir króna fyrir að hafa
brotið gegn skyldu um að tilkynna
um strok á fiski og beita sér fyrir
veiðum á strokfiski.
„Við slátrun úr sjókví 11 við
Haganes í Arnarfirði í október
síðastliðnum varð ljóst að fyrirtæk-
ið gat ekki gert grein fyrir afdrifum
81.564 laxa hið minnsta,“ segir í
frétt MAST. „Alls hafði 132.976
löxum verið komið fyrir í kvínni í
október 2020 og júlí 2021. Skráð
afföll voru 33.097 fiskar en í október
2022, þegar slátrun var lokið úr
kvínni, reyndist fjöldinn sem kom
upp úr kvínni hins vegar vera að-
eins 18.315 laxar.“
MAST segir að kví 11 hafi verið
áður til umfjöllunar þegar Arnarlax
tilkynnti í lok ágúst 2021 að gat
hefði fundist á kvínni.
Um leið og tölur úr slátruninni
í október sl. sýndu að ekki var
hægt að gera grein fyrir afdrifum
rúmlega 80 þúsund laxa hóf MAST
strax rannsókn. Arnarlax var m.a.
krafinn um skýringar á misræmi í
fóðurgjöf miðað við uppgefinn fjölda
fiska í kvínni. Veruleg frávik reynd-
ust hafa verið í fóðurgjöf í kví 11 frá
því í júní 2021 eða tveimur mánuð-
um áður en tilkynnt var um gat á
kvínni í fyrrasumar. MAST segir
að það hefði átt að vekja sterkar
grunsemdir fyrirtækisins um að
eitthvað alvarlegt væri á seyði.
Fram kom í tilkynningu frá
Arnarlaxi í gær að fyrirtækið
hygðist kæra niðurstöðuna. Þar
segir einnig að í ákvörðun MAST
sé sérstaklega tiltekið að Arnar-
lax hafi greiðlega veitt MAST þær
upplýsingar sem óskað var eftir og
að fyrirtækið hafi ekki haft neinn
ávinning af meintu broti.
gudni@mbl.is
lTilkynnti ekki umstrok á fiski
Arnarlax fær 120
milljóna kr. sekt
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Lax Beðið pökkunar og flutnings á
erlendan markað.
Neteinelti er algengara meðal
nemenda í 6. bekk en í 10. bekk.
Alls hafa 17% nemenda í 6. bekk
orðið fyrir neteinelti undanfarna
tvo mánuði samanborið við rúm-
lega 12% í 10. bekk. Þetta er meðal
niðurstaðna í nýútkominni skýrslu
Íslensku æskulýðsrannsóknarinn-
ar (ÍÆ). Í skýrslunni er greint frá
niðurstöðum landskönnunar með-
al grunnskólanema í 6., 8., og 10.
bekk grunnskóla sem framkvæmd
var síðasta vor.
Þegar rýnt er í bakgrunn þolenda
og gerenda eineltis má sjá að þá var
frekar að finna meðal barna sem
töldu fjárhag fjölskyldu sinnar
slæman. Þetta á bæði við einelti á
netinu og í raunheimum. Sá hópur
var einnig líklegri til að hafa lent
í slagsmálum en þau ungmenni
sem töldu fjárhag fjölskyldu sinnar
miðlungs eða góðan.
Könnunin leiðir í ljós að það dreg-
ur úr slagsmálum með hækkandi
aldri en rúmlega fjórir af hverju tíu
þátttakendum í 6. bekk höfðu lent í
slagsmálum síðustu 12. mánuði en í
10. bekk höfðu 16% lent í slagsmál-
um.
Eitt af því sem nemendur voru
spurðir um er stuðningur fjölskyldu.
„Fjölskyldustuðningur reyndist vera
mestur meðal barna í 6. bekk, 77%
stráka og 76% stelpna töldust hafa
mikinn stuðning fjölskyldu. Með
hækkandi aldri dró úr fjölskyldu-
stuðningi en í 10. bekk voru aðeins
63% stráka og 62% stelpna sem töld-
ust með mikinn stuðning frá fjöl-
skyldu. Í 6. og 10. bekk var munur
kynjanna afar lítill en í 8. bekk voru
strákar 8% fleiri en stelpur með
mikinn stuðning,“ segir í skýrslunni.
Líðan nemenda á þessum aldri
virðist giska góð. Um átta af hverj-
um tíu nemendum í 6., 8., og 10. bekk
grunnskóla líkar vel eða þokkalega
í skólanum sínum. Ekki virðist þó
ganga nógu vel að koma sér í rúmið á
kvöldin þegar komið er á gagnfræða-
stigið því um helmingur nemenda í
8. og 10. bekk reyndist vera þreyttur
flesta eða alla daga í skólanum.
Kannað var hvernig nemendur
ferðuðust til og frá skóla. Rúmlega
helmingur, eða 52%, gekk til og frá
skóla alla jafna. Næstalgengasti
ferðamátinn var með bíl en aðeins
9% komu á hjóli í skólann. Um 80%
þátttakenda hreyfa sig tvisvar eða
oftar í viku þannig að þau mæðist
verulega eða svitni.
lEr nú algengara meðal 6. bekkinga enmeðal 10. bekkinga
Neteinelti eykst
meðal yngri barna
Höskuldur Daði Magnússon
hdm@mbl.is
8%
9%
13%
12%
15%
17%
12% 16%
Neteinelti meðal grunnskólanemenda Hlutfall sem hafa upplifað einelti á
netinu undanfarna tvo mánuði eftir kyni
Eftir uppruna
Hlutfall nemenda í 6.-.10. bekk sem hafa verið lagðir
í einelti á netinu undanfarna tvo mánuði 2018 og 2022
18%
15%
12%
9%
6%
3%
0%
6. 8. 10. bekkur
2018 2022
Piltar Stúlkur
Íslenskur uppruni
Erlendur uppruni
13%
25%
Í undirbúningi er setning heildar-
laga um sanngirnisbætur til þeirra
sem hafa orðið fyrir varanlegum
skaða vegna illrar meðferðar eða
ofbeldis hjá opinberum stofnunum
eða hjá einkaaðilum sem starfað
hafa á vegum opinberra aðila.
Forsætisráðherra hefur birt áform
um fyrirhugaða lagasetningu til
kynningar og umsagnar í samráðs-
gátt stjórnvalda.
Fram kemur í mati á áhrifum
lagasetningarinnar að gert er ráð
fyrir að hámarksbætur til einstak-
linga verði þrjár milljónir króna en
í mörgum tilvikum verði um lægri
bótafjárhæð að ræða.
„Gert verður ráð fyrir að umsókn-
ir séu sendar til dómsmálaráðu-
neytisins sem yfirfari umsóknir
m.t.t. þess hvort þær uppfylli
lágmarkskröfur. Matsnefnd sann-
girnisbóta fái síðan umsóknir til
meðferðar og geri tillögur til sann-
girnisbótanefndar um það hverjir
eigi að fá bætur og hversu háar
þær eigi að vera,“ segir í kynningu
ráðuneytisins.
Fram kemur í greinargerð að
ýmsar leiðir við lagasetningu eða
aðra útfærslu um sanngirnisbætur
hafi verið skoðaðar. Ein leið feli í
sér að Alþingi ákveði að koma á fót
sanngirnisbótanefnd með þings-
ályktun, sem hafi það verkefni að
taka á móti og afgreiða beiðnir um
slíkar bætur. Það mæli gegn slíkri
leið að hún sé ekki föst í hendi og
meiri líkur séu þá á því að pólitísk
sjónarmið hverju sinni ráði ferð við
útfærsluna. Að setja sérlög eins og
nú stendur fyrir dyrum feli hins
vegar í sér heildstæða nálgun á
viðfangsefnið, þar sem mælt verði
fyrir um í lögum hvernig staðið sé
að greiðslu bóta, hverjir eigi rétt á
þeim og vegna hvaða misgjörða og
af völdum hverra. „Þrátt fyrir að
einhver óvissa ríki um umfang bóta
verður að telja að skýr útfærsla
í lögum sé betur til þess fallin að
tryggja að þeir einstaklingar sem
falla hér undir fái bætur vegna
þeirra misgjörða sem þeir hafa
orðið fyrir af hálfu opinberra aðila,“
segir í greinargerð. Fram kemur að
mannafli sinnir í dag sanngirnis-
bótum í dómsmálaráðuneytinu og
að skipaðir verði tíu nefndarmenn
í þær tvær nefndir sem ætlað er að
fjalla um umsóknir og ákveða bætur.
Morgunblaðið/Ómar
Breiðavík Rekja má lagasetningu
um sanngirnisbætur aftur til
Breiðavíkurmálsins 2007.
Sanngirnisbætur
geti numið allt að
þremurmilljónum
lÁformkynnt umað sett verði
heildarlög umsanngirnisbætur
Undirbúningur
»Áform stjórnvalda um setn-
ingu heildarlaga um sanngirn-
isbætur verða til umsagnar í
samráðsgátt til 1. desember.
»Miðað er við að ákvarðanir
sanngirnisbótanefndar um
bætur verði endanlegar á
stjórnsýslustigi.
WWW.MINIPLAY.IS
20%
afsláttur
af öllum vörum