Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nż saga

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nż saga

						Ármann Jakobsson og Ásdís Egilsdóttir
Er Oddaverjaþætti
treystandi?
—j wr F ÞORLÁKSSÖGU HELGA eru til tvær
M 1 ¦   megingerðir.1 Lengi var talið að mun-
7----MLur þeirra væri óverulegur og fælist
einkum í breyttu orðalagi. Árið 1968 færði
Jón Böðvarsson aftur á móti rök fyrir því að
sögumar væru hvor annarri ólíkar í grund-
vallaratriðum og væri hvor skrifuð undir sinni
ritstjórnarstefnu. Aðalmunurinn á gerðunum
er Oddaverjaþáttur. Jón taldi að hann ætti sér
skýran stað innan B-gerðar og væri liður í
meðvitaðri endurskoðun sögunnar. B-gerð
væri því nánast önnur saga en A-gerð.2
Jón dró fram veigamikil rök til að styðja
þessa tilgátu. Hann benti á að í A-gerð væri
mikil áhersla lögð á samband Þorláks og
Oddaverja. Eyjólfur Sæmundarson væri lof-
aður sem eins konar andlegur faðir Þorláks,
Jóni Loftssyni væri sýnd mikil virðing og sér-
stakt kapp væri lagt á að lofa Pál byskup. í B-
gerð væri aftur á móti dregið úr öllu þessu, í
Oddaverjaþætti væri dregin fram önnur mynd
af Jóni og sonur hans, fólið Þorsteinn, bættist
við. Eins telur Jón að minna sé gert úr veru
Þorláks í Kirkjubæ með Bjarnhéðni en
Þykkvabæ og eins sé ekki sagt að Ögmundur
ábóti á Helgafelli sé skörungur. Þetta telur
Jón Böðvarsson benda til að höfundur B-
gerðar sé kanúki en í Kirkjubæ var hins vegar
munkalaustur af Benediktsreglu og í Helga-
felli var ekki algjörlega farið eftir kanónísk-
um rétti í fyrstu. I B-gerð sé ekki sagt berum
orðum að Þorlákur hafi verið undir löglegum
vígslualdri þegar hann tók vígslur en þar sé á
hinn bóginn sagt frá bréfum erkibyskups um
staðamál sem ekki sé getið í A-gerð. Þetta
fari heim við það að B-gerð felli allt niður
sem lúti að áhrifum leikra á kirkju.3
Jón Böðvarsson nefnir þann möguleika að
höfundur B-gerðar Þorlákssögu hafi ekki haft
A-gerð við höndina og hann telur muninn á
gerðunum benda til að sú yngri sé samin á
dögum Árna byskups Þorlákssonar. Deila má
um hversu þungvæg þau atriði sem munar á
sögunum séu, þar eru í mörgum tilvikum smá-
atriði á ferð sem ekki þurfa endilega að sýna
meðvitaða ritstjórnarstefnu. Óhætt virðist
hins vegar að taka undir höfuðniðurstöðu
Jóns, að yngri gerðin sýni þess merki að vera
sett saman á dögum Árna byskups Þorláks-
sonar og staðamála hinna síðari og í því megi
skilja áherslu hennar á staðamál.
En hver er niðurstaða Jóns um heimildar-
gildi gerðanna tveggja? Um A-gerð segir
hann: „Eldri sagan er eflaust sönn persónu-
lýsing. En réttu máli virðist vísvitandi hallað á
þann hátt að geta ekki sumra atriða og at-
burða, sem meginmáli skipta. Stefnu Þorláks
í kirkjumálum er leynt, þótt staðamál væru
mikilvægustu stjórnmálaátök 13. aldar."4
Hann tekur undir þá niðurstöðu Finns Jóns-
sonar að frásögn B-gerðar sýni mun rækilegri
þekkingu á efninu. í bæði A- og B-gerð sé
eitthvað fellt úr hinni upphaflegu gerð sög-
unnar sem Jón gerir raunar ekki skýra grein
fyrir hvernig líti þá út. Sérstaklega er tekið til
þess að öllu sem við kemur staðamálum fyrri
sé „sleppt" úr A-gerð en á móti felli B-gerð út
allt sem við kemur áhrifum leikmanna á
kirkjustjórn.
Um þetta hafa allir fræðimenn síðan verið
á einu máli. Jón Helgason segir um átökin í
Oddaverjaþætti: „Þrátt fyrir að þessar átaka-
lýsingar beri merki þess að vera settar á svið
af höfundi með mikla leikræna hæfileika er í
þeim slíkt ríkidæmi smáatriða að eðlilegt er
að draga þá ályktun að höfundurinn hafi
þekkt fróða heimildarmenn."5 Jónas Krist-
jánsson tekur undir þetta og segir um staða-
mál fyrri: „Þessu vandhæfa efni var því af
skiljanlegum ástæðum sleppt í hinni elztu
Óhætt virðist
hins vegar
að taka undir
höfuðniðurstöðu
Jóns, að yngri
gerðin sýni
þess merki að
vera sett
saman á dögum
Árna byskups
Þorlákssonar
og staðamála
hinna síðari og
í því megi skilja
áherslu hennar
á staðamál
91
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV