Morgunblaðið - 17.05.1974, Blaðsíða 17

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 17. MAÍ 1974
17
Schmidt kos-
inn kanslari
Þær eru galvaskar og glaðbeittar þessar ítölsku konur, sem hér
sjást fagna úrslitum þjóðaratkvæðagreiðslunnar um hjónaskiln-
aðarlöggjöfina, en eins og kunnugt er hélt löggjöfin velli og
verður ítölum því áfram leyft að skilja án þess að hafa allt of
mikið fyrir því.
Bonn 16. maí AP—NTB.
HELMUT Schmidt varð í
Solzhen-
itsyn fær
dvalarleyfi
Bern, Sviss 16. maí-AP
ALEXANDER Solzhenitsyn, hinn
brottrekni sovézki rithöfundur,
hefur nú fengið formlegt leyfi til
búsetu f Sviss, sem gildir f tvö ár
og unnt er að endurnýja. Það var
svissneska dómsmálaráðuneytið,
sem skýrði frá þessu f gær.
Solzhenitsyn hefur lýst þvf yfir,
að hann vonist til að geta snúið
aftur til heimafands sfns sfðar
meir.
Solzhenitsyn, sem kom til Sviss
um miðjan febrúar, hafði áður
fengið dvalarleyfi til bráðabirgða.
Hann bjó fyrst um sinn sem gest-
ur á heimili lögfræðings síns,
Fritz Heeb, i ZUrich, en fluttist
siðar i litið einbýlishús, þar sem
hann hefur búið yfirlætislausu
lífi síðan. Eiginkona hans og fjög-
ur börn komu fyrir sex vikum.
dag fimmti kanslari Vest-
ur-Þýzkalands, eftir at-
kvæðagreiðslu í þýzka
þinginu, sem skiptist mjög
svo eftir flokkslínum.
Flokkur Schmidts og
Brandts fyrrum kanslara,
Jafnaðarmenn, svo og
flokkur Frjálsra demó-
krata, sem einnig á aðild
að stjórninni, greiddu út-
nefningu Schmidts sín 267
atkvæði, en stjórnarand-
staðan var á móti með 225
atkvæði.
Það var Willy Brandt,
sem útnefndi Schmidt sem
eftirmann sinn, þegar
hann hafði sjálfur sagt af
sér vegna hneykslisins með
austur-þýzka njósnarann
Guillaume, sem varð náinn
samstarfsmaður kanslar-
ans.
Nýja vestur-þýzka ríkis-
stjórnin vinnur formlega
embættiseiða á morgun. 1
henni eiga sæti 14 karlar
og ein kona.
Þjóðstjórn 1 Portúgal
boðar frelsi og festu
Lissabon, 16. maí, AP—NTB.
ANTONIO de Spinola, hinn nýi
forseti Portúgals, birti f gær ráð-
herralista þjóðstjórnarinnar, sem
hann hefur verið að setja saman
75 danskir blaða-
menn til Islands
Kaupmannahöfn 16. maí.
Frá fréttaritara Mbl.
Gunnari Rytgaard:
1 DAG leggja 75 danskir blaða-
menn, margir þeirra með eigin-
konum sínum af stað til Islands af
tilefni 1100 ára afmæli Islands-
byggðar. Þetta eru félagsmenn
Dansk publicistklub, og dveljast
þeir á Islandi fram í næstu viku.
Formaður klúbbsins er Bent A.
Koch, ritstjóri. Aður en blaða-
mennirnir lögðu í hann átti stór
hluti þeirra samræður við Sigurð
Bjarnason, sendiherra, og fræddi
hann þá m.a. um þjóðfélagsmál á
Islandi og helztu staði, sem vert
væri að kynnast.
de Spinola forseti
að undanförnu. Eins og við var
búizt var hinn frjálslyndi lög-
fræðingur Adelino da Palma
Carlos forsætisráðherra, og Mario
Soares Ieiðtogi sósfalista, sem ný-
lega sneri heim úr rúmlega f jög-
urra ára útlegð f Frakklandi, er
utanrfkisráðherra. t fyrsta sinn f
sögu Portúgals fá kommúnistar
sæti f rfkisstjórn. Hinn sextugi
Alvaro Cunhal leiðtogi kommún-
istaflokksins og fyrrum útlagi
verður ráðherra án ráðuneytis, og
annar flokksmaður hans á einnig
sæti í stjórninni. Alls eiga 16 ráð-
herrar sæti f stjórninni.
□ Viðbrögð manna f Portúgal
við hinni nýju þjóðstjórn eru al-
mennt á þá lund, að hún sé Ifkieg
til að geta tekizt á við stjórnmála-
leg og efnahagsleg vandamál
landsins, svo og leyst vandann
varðandi nýlendur Portúgals f
Afrfku. Með þau mál fer ungur
lögfræðingur frá Mozambique,
Antonia da Aleida Santos, og
nefnist embætti hans ráðherra
iandsvæða eriendis. 1 stjórninni
Afrit Nixons fölsuð?
Mario Soares utanrfkisráðherra.
eru margir reyndir stjórnmála-
menn, en í þeim ráðherraembætt-
um, sem mest eru stjórnunarlegs
eðlis, eru hins vegar hæfir emb
ættismenn og sérfræðingar.
Fransisco da Costa Gomes hers-
höfðingi hefur fengið svipuð völd
og forsætisráðherrann sjálfur og
er talið, að tilgangurinn sé að láta
stjórnina ekki losna úr tengslum
við þau öfl, sem byltinguna
gerðu.
Af öðrum ráðherraembættum
má nefna, að Francisco Salgado
Zenha sósíalisti, sem verið hafði í
fangelsi á tíð fyrri stjórnar, verð-
ur nú dómsmálaráðherra. Annar
sósíalisti, Raul Rego forstjóri
sósíalíska dagblaðsins La Repu-
blica, var útnefndur upplýsinga-
málaráðherra.
Þjóðstjórnin nýja hefur birt
lista yfir helztu stefnumál sin í
utanríkismálum. Samkvæmt hon-
um hefur hún í hyggju að leggja
áherzlu á að auka og styrkja sam-
band Portúgals við Efnahags-
bandalagslöndin, svo og samband-
ið við Brasilíu, halda uppi sam-
skiptum við Bretland, „elzta
bandamann Portúgals", áfram-
haldandi gott samband við Spán,
auka samstöðu við Latnesku
Ameriku og raunsæja stefnu
gagnvart vanþróuðum löndum.
Þá segir í yfirlýsingu stjórnarinn-
ar: „Vegna þess að þetta er aðeins
bráðabirgðastjórn getum við ekki
beitt okkur fyrir miklum grund-
vallarbreytingum né breytingum,
sem hafa áhrif á hugarfar
portúgölsku þjóðarinnar, og eink-
um siðferðis- og trúarsannfær-
ingu hennar.“
1 innanríkismálum lofar rikis-
stjórnin að verja almenn mann-
réttindi eins og þau eru skil-
greind i mannréttindasáttmála
Framhald á bls. 20
Kleindienst segist sekur
Washington, 16. mai — AP.
• DOMAMALANEFND full-
trúadeildar Bandarfkjaþings
fékk f gær að hlusta á segulbands-
upptöku Hvfta hússins á tveimur
samtölum Nixons forseta við
Haldeman fyrrum skrifstofu-
stjóra forsetaembættisins og
Dean fyrrum ráðgjafa, til þess að
bera þær saman við afrit þau sem
nefndin hefur fengið frá forset-
anum. Peter Rodino formaður
nefndarinnar sagði eftir að hafa
hlýtt að spólurnar, að á þeim
og afritunum væri vissulega
nokkur munur, en hann væri
sjálfur ekki viss um, hvort það
efni, sem vantaði f afritin,
hefði verið vísvitandi tek-
ið út. Tveir af fulltrúum
demokrata f nefndinni voru hins
vegar miklu harðorðari. Þeir
sögðu, að spólurnar væru „mun
meira mannskemmandi fyrir for
setann en afritanirnar . . . Að
heyra samsærisáætlanir þessara
manna vekur hinar verstu grun-
serndir." Þá hefur komið fram, að
á þessum spólum gerðu menn því
skóna að hefja ætti hefndarað-
gerðir gegn dagblaðinu Washing-
ton Post fyrir uppljóstranir þess
í Watergate-málinu. Þetta hafði
verið fellt úr afritunum.
James St. Clair aðallögfræð-
ingur Nixons forseta í Watergate-
málinu hefur nú lýst því yfir, að
hann muni fara fram á, að dóms-
málanefndin geri yfirheyrslur
sínar vegna hugsanlegrar máls-
höfðunar á hendur Nixon opin-
berar. Orsökina segir hann þá, að
upplýsingar, sem áttu að vera
trúnaðarmál um hljóðritanir for-
setans, hafi „lekið“ út.
1 dag birtist í blaðinu
Washinton Star News langt
viðtal, sem James J. Kilpatrick,
fhaldssamur blaðamaður, átti við
Nixon forseta sl. þriðjudag.
I viðtalinu, sem er fyrsta
einkaviðtal forsetans við
blaðamann i langan tíma,
kemur fátt nýtt fram,
en Nixon ítrekar þar enn,
að hann hafi alls ekki í
hyggju að segja af sér, afhenda
völdin Ford varaforseta, né láta
fulltrúadeildina sækja sig til saka
Framhald á bls. 20
Washington, 16. maí — AP.
RICHARD G. Kleindienst fyrrum
dómsmálaráðherra Bandarfkj-
anna lýsti sig f dag sekan um að
hafa komið sér hjá þvf að svara
spurningum dómsmálanefndar
öldungadeildarinnar um samtöl
sfn við Nixon forseta um ITT-mál-
ið svokallaða. Kleindienst hefur
viðurkennt að hafa látið hjá lfða
að segja nefndinni, að Nixon hafi
skipað sér að hætta við málshöfð-
un á hendur ITT-hringnum. Hann
á nú yfir höfði sér dóm um a.m.k.
eins mánaðar fangelsisvist og 100
dollara sekt og f hæsta lagi árs
fangelsisvist og þúsund dollara
sekt. Kleindienst yrði fyrsti
dómsmálaráðherrann, — fyrrver-
andi eða núverandi — f sögu
Bandarfkjanna, sem dæmdur er
fyrir glæp.
Kæra þessi er borin fram af
Leon Jaworski Watergate-sak-
sóknara. Þegar Kleindienst yfir-
gaf dómhúsið í dag, sagði hann, að
sér væri ljóst, að skipun forsetans
hefði verið röng, og að hann sjálf-
ur hefði gert rangt með því að
skýra ekki frá henni. „Ég harma
þetta af heilum hug,“ sagði Klein-
dienst.