Morgunblaðið - 01.10.1976, Side 20

Morgunblaðið - 01.10.1976, Side 20
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR l.OKTÓBER 1976 20 fltargtiiiMiKttfr Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfuiltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjóm og afgreiðsla Auglýsingar hf. Árvakur, Reykjavfk. Haraldur Sveinsson. Matthfas Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Ámi Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6, sfmi 10100 Aðalstræti 6, sfmi 22480 Áskriftargjald 1000,00 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 50,00 kr. eintakið. Sjóðakerfi sjávarút- vegs í því formi sem það var í tíð vinstri stjórn- ar, olli djúptækri óánægju hjá sjómönnum um land allt, sem settu fram ófrá- víkjanlegar kröfur um end- urskoðun þess og afnám að hluta til. Það fólst einnig í kröfum sjómanna að nýtt útflutningsgjald yrði lög- fest og ný lög sett um stofnfjársjóð fiskiskipa. Sjávarútvegsráðherra beitti sér fyrir því að sjóða- kerfið var að drjúgum hluta niður fellt og ný lög staðfest á Alþingi varðandi útflutningsgjald og stofn- fjársjóð. Þessum breyting- um fylgdi gifurleg fjár- munatilfærsla í sjávarút- vegi, sem metin var á 4000 milljónir króna. Hækkun fiskverðs grundvallaðist á þessari breytingu. Á móti og til jafnvægis kom að gerðir yrðu nýjir samning- ar milli allra þeirra aðila, sem hér eiga hlut að máh, þar sem skiptaprósenta yrði m.a. endurskoðuð, til að gera útgerðinni kleift að mæta að hluta þeim mikla viðbótarkostnaði, sem nið- urfelling sjóðakerfisins færði henni á herðar. Nýir samningar, sem komu í kjölfar þessa sam- komulags og kerfisbreyt- ingar, voru samþykktir í sumum sjómannafélögum, felldir í öðrum, en á stöku stað ekki bornir undir at- kvæði. tJt frá réttlætissjón- armiði séð taldist það ekki sanngjarnt, að hluti sjó- mannastéttarinnar tæki á sig þá kvöð, sem samkomu- lagið og kerfisbreytingin leiddu af sér, en aðrir nytu fiskverðshækkunarinnar án þeirra kvaða. Þannig hafa þó mál staðið síðan í febrúarlok sl. eða unz samningar þeir, sem gerðir voru, voru lögfestir, svo og sú sáttatillaga, er sátta- nefndin bar fram 28. júlí sl. og fól í sér hækkun frá gildandi samningum, og fulltrúar sjómanna og út- vegsmanna í nefndinni höfðu undirritað, en voru felldir við allsherjarat- kvæðagreiðslu. Um þessi lög segir sjáv- arútvegsráðherra í viðtali við Morgunblaðið í gær: „Bráðabirgðalögin gera ráð fyrir þvi að allir sjó- menn njóti þeirra beztu kjara, sem felast í sáttatil- lögunni og sömuleiðis að hún gildi frá 16. febrúar til 15. maí 1977, en kjör sjó- manna á togurum yfir 500 brúttólestir gildi til 1. janúar 1977. Bráðabirgða- lögin kveða ekki á um neitt annað en það, að verkbönn og verkföll, þar á meðal samúðarverkföll eru óheimil. Hins vegar er samningsaðilum heimilt að koma að breytingum á þeim stöðum, þar sem samningar hafa ekki náðst og þar er frjáls réttur hvers verkalýðsfélags og vinnuveitanda til samn- ingagerðar. Samningarnir á Súgandafirði eru einmitt gerðir í samræmi við bráðabirgðalögin... Ekk- ert mér mér kærara en að samkomulag og samningar náist. ..“ Matthías Bjarnason sjáv- arútvegsráðherra sagði ennfremur í þessu viðtali: „Mér er ljóst að línusjó- menn á Vestfjörðum bera miklu minna úr býtum en t.d. sjómenn á skuttogur- um. Á Vestfjörðum hefur skiptaprósenta verið hærri, sem nemur 1%. Þess ber einnig að geta að línuúthald hefur verið og er óvenjulangt á Vestf jörð- um og lengra en viðast hvar annars staðar og verð- mæti fisksins, sem kemur á línuna, einnig minna, þar sem steinbítur er þar mik- ill hluti aflans, en verð hans er minna en þorsks. Þá eru landmenn á línubát- um einnig hlutaráðnir og „akkorðsbeitning" ein- göngu i forföllum. Af þess- um sökum hafa kröfur sjó- manna á Vestfjörðum ver- ið hærri.“ Þá sagði ráð- herrann: „Samkvæmt samningum er skiptapró- sentan 28.2: en hefur verið einu prósenti hærri vestra, þannig að hún er 29.2%. Samkvæmt upplýsingum, sem ég hefi fengið, er það hið sama og útvegsmenn hafa boðið, en samkomulag tekizt um á Súgandafirði að viðbættum 0.8%“ Matt- hías sagði að sér væri einn- ig kunnugt um að útgerðin myndi ekki greiða þessi 0.8%, heldur yrði fiskkaup- andinn látinn bera þau, en það komi út á eitt fyrir sjómanninn. í lok samtalsins segir ráðherrann: „Ég vil að lokum taka fram, að ég er sannfærður um það að sjómenn og allir þeir, sem vilja líta á mynd- ina í réttu ljósi og án allra öfga, þeir skilja það að nauðsynlegt var að setja þessi bráðabirgðalög. En þeim, sem hafa það fyrir sið að ala á tortryggni og fjandskap í þjóðfélaginu, eins og ritstjórum Þjóðvilj- ans, er þetta mjög kærkom- ið. Hins vegar hljóta þeir að vera ánægðir með að bátar séu bundnir í höfn- um, því allt þetta ár hafa þeir krafizt þess af mér að binda fiskiskipaflotann, þar sem þeir hafa ekki mátt heyra minnst á þorsk- veiðar.“ Við þessu er þvi einu að bæta, að lögin festa aðeins lágmarkskaup og samn- inga, sáttatillögu, er full- trúar beggja samningsað- ila höfðu undirritað. Sam- komulag um hærri hlut en lögin greina er eftir sem áður frjálst, enda segir ráð- herrann, að samningarnir á Súgandafirði séu í sam- ræmi við bráðabirgðalögin. Þessar staðreyndir verða menn að hafa í huga er þeir meta réttmæti bráða- birgóalaganna. Stóryrði sem stangast á við stað- reyndir, þjóna hins vegar hvorki hagsmunum sjó- manna né þjóðarinnar í heild. Bráðabirgðalögin og samn- ingurinn á Súgandafirði um trylltir af skelfingu eftir fari. Viðbrögðin einkennast einn- ig af beizkju í garð stjórnvalda, sem lofa öllu fögru, en lítið sem ekkert hefur verið efnt af þeim loforðum. Eftir jarðskjálftana í mai var lofað að koma upp timburhúsum. A þeim hafði enn ekki örlað, þegar jarð- skjálftarnir nú í haust byrjuðu. Þegar Andreotti forsætisráð- herra heimsótti Frioli I ágúst til að segja frá fyrirætlunum stjórnarinnar varð hann fyrir aðkasti. Þegar sagt var frá fyr- irhuguðum björgunaraðgerð- um í sjónvarpinu skömmu eftir að jarðskjálftarnir nú í haust hófust, sneri fólk baki við skerminum. „Ferðafólk — komið og skoðið rústirnar okk- ar,“ stendur skrifað á hálf hrundum húsvegg. Það var kveðja til nefndar, sem stjórnin sendi til Frioli, til að kanna ástandið. I mai var komið á fót hjálparstofnun af einkaaðilum. Hún skuldar nú um 660.000 Isl. krónur. (3 millj. lírur). „Við höfum ekki fengið eyri frá rík- isstjórninni," sagði einn af starfsmönnum samtakanna. Annar sagði mér, að mikið hefði borizt af peningum er- lendis frá, en enginn vissi, hvað orðið hefði um þá. Nágrannarn- ir I Austurrlki eru hættir að senda peninga, þeir koma sjálf- ir með vistir og hlífðarföt og reyna að vera þannig til aðstoð- ar. En það, sem virðist skorta alveg jafn mikið og beinharða peninga til uppbyggingarinnar, er sálarstyrkur. Eftir fyrri jarð- skjálftana I vor var enn hugur I Ibúunum og þeir tóku saman höndum við að endurreisa heimili sín og vinnustaði. Jarð- skjálftakippirnir á slðustu vik- um hafa dregið úr kjarkinum og flóttinn frá Frioli er i al- gleymingi. Christian Schneider, Siiddeutsche Zeitung. Skelfing og vonleysi Frá jarðskjálftasyæð- unum á Norður-Italíu GEMONA er orðin að drauga- borg. Allar byggingar eru rúst- ir, húsgögn og alls kyns innan- stokksmunir liggja hér og þar eða blasa við gegnum fallna veggi, slma- og rafmagnsstaur- ar liggja eins og hráviður um allt. Fólkið vafrar um, eða situr við veginn út úr borginni, vafið teppum til að verjast kuldanum og rigningunni. Varla nokkur segir orð, ótti og vonleysi skín úr augum þeirra. Fyrir utan borgina eru nokkrir menn að reisa tjöld og bráðabirgðahús- næði. Þeir, sem ekki hafa yfir bifreið að ráða, bíða eftir bílum frá hernum til að koma og fara með þá út fyrir jarðskjálfta- svæðið. Allar eigur verður að skilja eftir annað en þá hluti, sem hægt er að halda á. Þeir, sem ekki eiga vini eða ættingja annars staðar á Ítalíu, fara á hótel í Lignano. Enginn veit, hvar atvinnu verður að leíta, eða f hvaða skóla börnin muni fara. „Við verðum öll að fara héð- an burt,“ sagði borgarstjórinn og horfði dapurlega yfir rúst- irnar, sem eitt sinn voru Gemona. Þar bjuggu 12000 manns. 400 dóu I jarðskjálftun- um i maí s.l. 4000 hafa þegar horfið þaðan síðan yfirstand- andi jarðskjálftar hófust. Þeir, sem enn eru eftir, eru nú að taka saman pjönkur sfnar. Sömu sögu er að segja af öðrum borgum og bæjum í Friolihér- uðunum. 30000 manns hafa bætzt í hóp þeirra 40000, sem misstu heimili sín i vor. fara um eins og eldur f sinu og verða til að fylla íbúa hérað- anna enn meiri skelfingu og vonleysi. Sögur af eldfjalli nærri Tolmezzo, sem er löngu útdautt, en ku munu gjósa hvenær sem er á næstunni, af margra metra breiðum sprung- um, sem eiga að hafa myndazt. „Fólkið heldur að jörðin muni bókstaflega splundrast undir fótum þeirra," sagði einn sjálf- boðaliðanna, sem vinnur að þvf að halda vegunum opnum og aðstoða fólkið við brottflutning- ana. Sjálfboðaliðarnir reyna einnig að hughreysta fbúana og róa þá, þar sem þeir bíða næst- Viðbrögðin hafa einkennzt af hræðslu og skilningsleysi á þeim náttúruhamförum sem eiga sér stað. Sögur um orsakir og afleiðingar jarðskjálftanna

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.