Morgunblaðið - 12.12.1976, Blaðsíða 32

32
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 12. DESEMBER 1976
BIBLÍUSÖGUR
Með guðsorð
í gegnum
gaddavírinn
SNEMMA morguns einn góðan veðurdag í haust
voru ískyggilegir menn á siglingu skammt undan
ströndum Suðurkína. Þeir lónuðu meðfram strönd-
inni þar til þeim þótti tíminn kominn. Þá þustu
þeir upp til handa og fóta og ruddu útbyrðis
þúsundum böggla, vöfðum plasti; straumurinn tók
bögglana þegar og bar þá í átt til lands. Við
bögglana var festur dálitill hjálmur svo, að þeir
flytu fremur, en auk þess var á hverjum böggli
tyggigúmpakki ætlaður til þess að hæna að menn,
sem kynnu að rekast niður í fjöru. í bögglunum var
hins vegar annað, og það var það sem máli skipti:
það voru biblíur, ein í hverjum böggli, ætlaðar
kristnum mönnum i Kina. Um svipað leyti var
langferðabíll að aka út úr Júgóslavíu; hann var að
koma úr siðustu sumarferðinni þangað. En allar
þær ferðir voru farnar i sama augnamiði og
siglingin, til þess eins að smygla biblium.
Biblíusmyglarar hafa verið athafnasamir á þessu
ári og sennilega aldrei verið meira að gera hjá
þeim. Þetta er harðsnúinn hópur manna, sem gefa
frægum njósnahetjum úr sögum ekkert eftir. Og
þeir eru alltaf að . Nú mun vera búið að dreifa
þremur milljónum biblía og annarra trúarrita
handan járntjalds. Langmestu hefur verið smyglað
inn með hinum ótrúlegasta hætti svo hugvitssam-
lega að tollverðir i kommúnistalöndunum hafa ekki
við því séð og eru þeir þó engir einfeldningar. En
auk þeirra eru njósnarar alltaf á höttunum eftir
bibliusmyglurunum.
I Bretlandi einu eru fimm fyrirtæki, sem fást við
bibliusmygl. Um þessar mundir eru þau að gera
upp sáluhjálparreikningana fyrir 1976. Nokkur
áföll hafa orðið á árinu. Einn sendimaður, að
minnsta kosti lézt í starfi; hann féll fyrir aftöku-
sveit í Kina. Annar er týndur og talinn af. Og
einhverjir bibliuberar voru handteknir í Sovét-
rikjunum. Er óviát um f jölda þeirra.
Starfsemi þessara manna minnir mest á James
Bond og afrek hans. Starfið er áhættusamt og gildir
einu, hvort menn eru með eina bibliu á sér ellegar
100 faldar aftan í kornflutningabíl. Enda hvilir
mikil leynd yfir öllu. Akvörðunarstaðir og aðrar
upplýsingar eru allar bundnar í dulmál. Mönnum
er uppálagt að láta smyglgóssið eiga sig, ef þeir
verða þess varir að fylgzt sé með þeim. Ella kynni
að komast upp um marga trúaða, sem ekki eru „á
skrá“ í austantjaldsríkjunum. Og þeir menn sæju
sina sæng upp reidda, ef kæmist upp um þá. Þeir
yrðu fangelsaðir óðara. En forstöðumaður einnar
biblíusmyglstöðvarihnar i Bretlandi sagði mér að
kristnir menn í austantjaldsrikjunum væru líklega
tvöfalt fleiri en þeir, sem yfirvöldin hefðu á skrá
sinni.
Stjórnstöð smyglsins er einhvers staðar í Þýzka-
landi. Aðalstöðvarnar eru hins vegar í Banda-
ríkjunum. En kristnir menn um allan heim leggja
hönd á plóginn. Ein stofnun, Trúboðið til kristni i
kommúnistaríkjunum, hefur 57 útibú með reglu-
legu bili meðfram öllum landamærum
kommúnistarikjanna. tlr þessum stöðvum ertrúar-
ritum smyglað sjóleiðis, loftleiðis og landleiðis eftir
þvi, sem hentar hverju sinni. Það voru menn úr
einu þessara útibúa, sem fóru sjóferðina, sem frá
sagði í greinarbyrjun. En svipaðar ferðir hafa verið
farnar upp að ströndum Siberiu. Hafa fregnir
borizt þaðan, að bibliubögglarnir hafi komizt til
skila.
Kommúnistar líta þessa iðju heldur óhýru auga
eins og við mátti búast. En þeir eru ekki einir um
það. Biblíusmyglararnir eiga sér andstæðinga viða
og á undarlegum stöðum, að sumum þykir. Þeir,
sem opinberlega fara með bibliumál, eru mjög á
móti starfsháttum smyglaranna. Hafa ýmis biblíu-
félög og heimssamband þeirra marglýst því yfir að
þau komi hvergi nærri smygli, og þvo þau hendur
sinar af þessari neðanjarðarstarfsemi. Þau hafa
aðrar aðferðir. Þau reyna að fá yfirvöld í
kommúnistarikjunum til þess að leyfa prentun
ritningarinnar þar og veita fleiri innflutningsleyfi
fyrir trúarrit. En sú viðleitni hefur borið heldur
lítinn árangur fram að þessu.
— BADEN HICKMAN.
CHRISTIE — Músagildran hennar gefur á þriðju
milljón á viku.
LEIKLIST
UM daginn var
mér boðið í
merkisafmæli í
St. Martinleik-
húsinu I Lond-
on. Afmælis-
barnið var leik-
rit. Það var
„Músagildran"
eftir Agöthu
Christie, orðin
24 ára. í 24 ár
samfleytt hefur
„Músagildran"
verið sýnd á
hverju kvöldi og
verður aldrei lát
á aðsókninni.
Það var fjöl-
mennt þarna i
afmælisboðinu.
Þar voru saman
komnír allir
leikararnir, sem
leikið hafa í
verkinu undan
farin tvö ár og
þeir, sem nú
taka við af þeim.
Úti voru menn
að taka niður
skilti svolátandi, að verkið hefði
verið sýnt á 24. ár en settu töluna
25 upp í staðinn. Inni ríkti al-
menn kæti, kampavínið flaut
óspart og Helen Weir, sem tekur
nú við aðalkvenhlutverkinu í
leiknum, dansaði uppi á horði.
Blaðamenn skáluðu við fram-
kvæmdastjórann, Peter
Saunders. Það hlýtur að vera til-
breytingarlítið starf að vera fram-
kvæmdastjóri leiksýningar, sem
gengið hefur óbreytt á hverju
kvöldi í 24 ár. En það er vel
borgað. Ekki fékk ég þó að vita
upphæðina. „Því svara ég aldrei,“
sagði framkvæmdastjórinn.
„Spurðu mig um hvað annað, sem
er „jafnvel bað hve mörg grá hár
séu á hausnum á mér.“ Ég spurði,
en hann fékkst ekki heldur til að
svara því. En fróðir menn geta
þess til, að ein 7000 pund (2.2
millj. kr.) komi í kassann á viku
hverri. Afmælistertan, sem við át-
um þarna um kvöldið kostaði 75
pund (nærri 24 þús. kr) og er það
heldur meira en meðallaun leik-
ara, eins og einn fráfarandi leik-
ari sagði. Það ætti þvi að verða
einhver afgangur .. .
Leikararnir eru þó svo sæmi-
legá launaðir, að ekki ættu þeir að
fara á hreppinn fyrst um sinn. Að
öðru leyti er ekki eftir miklu að
sækjast fyrir þá. Tilbréytingin fer
af eftir fyrstu kvöldin og úr því
reyna þeir bara að þreyja. En
ótaldar þúsindir manna hafa góða
kvöldskemmtun af leiknum; þó
væru þeir fleiri, ef kvikmynda-
réttur hefði ekki verið seldur með
því skilyrði, að kvikmyndagerð
leikritsins verði ekki hafin fyrr
en hálfu ári eftir, að leiksýning-
um lýkur fyrir fullt og allt. Ný-
lega reyndi Saunders fram-
kvæmdastjóri að kaupa kvik-
Eilífðarleik-
ritið hennar
Agötu Christie
myndaréttinn aftur en hann var
þá ekki falur.
Og „Músagildran" nýtur stöð-
ugra vinsælda. Helen Weir, hin
nýja aðalleikkona, er þegar búin
að fá fyrsta aðdáendabréfið sitt.
Þar stóð m.a.: „Mér finnst þú
leika dásamlega." Þótti Helen það
gott því, að hún er ekki enn byrj-
uð I hlutverkinu.
Einn maður varð ákaflega feg-
inn, þegar skipti um leikara í
„Músagildrunni" á afmælinu. Það
var Geoffrey Colville. Hann hefur
leikið tvisvar í verkinu. I fyrri
lotunni lék hann í fjögur ár. En
undanfarin tvö ár hefur hann svo
leikið Metcalf majór, einn hinna
grunuðu gesta. Colville telur sig
reyndar mega vel við una, segist
hafa haft fastar tekjur af leikrit-
inu og verið laus við lýjandi leik-
ferðir um landið á meðan. Þó neit-
ar hann þvi ekki, að gott sé að
losna nú. Hann ætlar upp í sveit
þar, sem hann býr búi sinu. Er
hætt við þvi, að hann sjái leikur-
um I „Músagildrunni" ekki fram-
ar fyrir káli og nýorpnum eggj-
um, eins og hann var vanur.
Leikurum ber saman um það,
að þeim veitist æ erfiðara að ein-
beita sér, er líður á leikárið. Menn
verða smám saman utan við sig á
sýningum, fara að hugsa um garð-
yrkju eða matarinnkaup eða eitt-
hvað smáræði, sem þarf að gera
við þakið heima hjá þeim. Stund-
um verða þeir svo annars hugar,
að þeir gleyma að fara inn á svið
og taka ekki eftir gefnum merkj-
um og hvíslingum. Sumir verða
svo leiðir, að þeir eru sem lamað-
ir, er þeir eiga að fara inn á, og
geta sig varla hrært. Þó virtist
Framhald á bls. 40
I Japan eru
stjúpbörnin
olnbogabörn
Ekki alls fyrir löngu komu ung
hjón fram I sjónvarpinu i Japan.
Konan, Setsuko Takeda, sat hjá
með barnungan son sinn í fang-
inu meðan maður hennar ,
Nobutaka, fór þess á leit við
áhorfendur, að þeir létu hann
vita, ef þeir vissu eitthvað um
fimm ára gamla dóttur hans,
Kinuyo. Hún hafði horfið að
heiman í Miyazaki i Suðurjapan
fyrir hálfum mánuði og ekkert
spurzt til hennar. Kinuyo var
dóttir Nobutaka af fyrra hjóna-
bandi, stjúpdóttir Setsuko.
Tveimur dögum eftir, að þau hjón
komu fram i sjónvarpinu var
Setsuko tekin höndum og sökuð
um morð. Henni hafði tekizt að
láta á engu bera frammi fyrir
sjónvarpsmyndavélunum. En hún
guggnaði, þegar lygamælir lög-
reglunnar vitnaði gegn henni.
Hún játaði á sig sökina og það
stóð heima sem hún sagði.
Lögreglan fann hálfbrunnið lík
Kinuyo litlu grafið í gólfið undir
skáp heima hjá þeim
Takedahjónum.
Lögreglan í Japan mun ýmsu
vön, en henni var þó nóg boðið,
þegar Setsuk skýrði frá mála-
vöxtum. Kinuyo hafði verið að
rífast við yngri bróður sinn í baði.
Þau voru ein heima með Setsuko;
Nobutaka, maður hennar, var að
heiman í viðskiptaerindum.
Setsuko reiddist Kinuyo, stjúp-
dóttur sinni, og rak hana nakta út
í kuldann fyrir óþekktina. Þegar
hún lét hjá líða að biðjast fyrir-
gefningar var hún tekin inn
aftur, sett niður i baðkerið — og
skrúfað frá heita vatninu þar til
nærri sauð í kerinu. Telpan æpti
og veinaði auðvitað, en Setsuko
lét það sem sem vind um eyru
þjóta og hélt henni niðri i baðinu
þar til leið yfir hana. Fjórum
tímum síðar var hún látin. Nobu-
taka frétti af handtöku konu
sinnar, er hann var staddur I nær-
liggjandi bæ; hann var þar að
festa upp veggspjöld með þeim
tilmælum, að fólk léti vita, ef það
yrði vart Kinuyo litlu...
Annar ungur maður, Norio
Kobayashi, var að festa upp sams
konar veggspjöld um týnda dóttur
sina, er hann frétti að' k?>nan hans
hefði verið handtekin. Hún var
stjúpmóðir telpunnar. Telpan,
sem hét Yuri, hafði horfið spor-
laust fyrir mánuði. Hún fannst að
lokum grafin undir stofugólfinu
TELPA frá Yokohama —
Tökubörn eiga ekki upp á pall-
borðið
heima hjá Kobayashi. Noriko,
kona hans, hafði borið „harm“
sinn undra vel allan þann tíma,
sem ekkert spurðist til stjúpdótt-
ur hennar. Þegar gengið var á
hana reyndist hún hafa barið
telpuna til dauða með kústi; barn-
ið hafði nefnilega ekki viljað
borða matinn sinn. Þær stjúp-
mæðgur voru einar heima, er
þetta gerðist. Noriko neytti þess,
gróf telpuna, og fann upp lyga-
sögu um einhverja ræningja.
Þessi óhugnanlegu mál eru til
dæmis um mikinn vanda, sem
alltaf er vakandi í Japan. Fjöl-
skyldutengsl eru afar sterk þar í
landi. Þau eru svo sterk, að það er
nærri óhugsandi, að tökubarn eða
stjúpbarn hljóti nokkurn tima
fulla viðurkenningu stjúpforeldr-
is sins. Þetta fyrirbæri er að visu
þekkt um allar jarðir, og alls
staðar ganga t.d. sögur af vondum
stjúpum. En áreiðanlega kveður
mest af þessu í Japan allra landa.
Ýmis mikils háttar mein eru rak-
in beint til þessa — drykkjusýki
húsmæðra, framhjáhald og barna-
morð þegar verst lætur. Þekktur,
japanskur geðlæknir, Kunio
Suzuki, komst svo að orði um þau
tvö mál, sem rakin voru að
framan: „Þetta eru, því miður,
engin fádæmi. Liffræðileg tengsl
og tilfinningatengsl mæðra og
barna í Japan eru afar traust.
Jafnvel svo sterk, að önnur verða
ekki knýtt nema endi með
ósköpum. Flestum japönskum
konum og fjölmörgum körlum er
ógerlegt að bindast annarra
manna börnum einlægum til-
finningaböndum. Japönsk kona
gift manni, sem á börn frá fyrra
hjónabandi, telur þau alla tíð
hans börn og henni kemur aldrei
til hugar að hún eigi neitt I þeim“.
Og svo eindreginn er þessi
hugsunarháttur, að hann leiðir
jafnvel til barnamorða.
MARKMURRAY.
ATVINNULIFIÐ
Við sem
vinnum
verstu
störfin
ÞAÐ ER nðurstaða nýlegrar
skýrslu Sambands evrópskra
verkalýðsfélaga, ETUC, að yfir-
völd í Vesturevrópulöndum nýti
vinnuafl kvenna afar illa — og
fari I þokkabót illa með þær kon-
ur, sem vinna utan heimilis.
Skýrsla þessi tekur til 15 landa,
þ.á m. allra Efnahagsbandalags-
landanna. I þessum löndum eru
útivinnandi konur einar 44
milljónir. Þrátt fyrir Rómarsam-
komulag Efnahagsbandalagsins
um launajafnrétti karla og
kvenna og löggjöf um það efni
bera konur í mörgum löndum enn
mjög skarðan hlut frá borði.
Fjölgar útivinnandi konum þó æ i
öllum 15 löndunum, sem skýrsla
verkalýðssambandsins tekur til.