Morgunblaðið - 20.07.1977, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 20.07.1977, Blaðsíða 7
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 20! JULI 1977 Uppákoma nýs páfastóls f stökum steinum í gær var litillega fjallað um sunnudagshugleiðingu Kjartans Ólafssonar, rit- stjóra Þjóðviljans, um „efrópukommúnisma og íslenzk viðhorf". Þessi samsetning Kjartans er fyrst og fremst eftirtektar- verð fyrir þá sök, að i orði kveðnu tekur hann undir sjónarmið frumkvöðla evrópukommúnismans á ítalíu. í Frakklandi og á Spáni en undirtónninn er lúmsk gagnrýni á „endur- skoðunarsinna" á siðum Þjóðviljans, sem nokkuð hafa látið á éer kræla undanfarið. Þessi tví- skinnungur kemur einkar vel i Ijós í tveimur setningum, sem lýsa eiga sjónarmiðum íslenzkra sósíalista í dag: .....þá þurfum við ekki að hika við að viðurkenna all- náinn skyldugleika við flokk eins og t.d. Kommúnistaflokk ftaliu." Siðan er hnýtt við þessari gullvægu setningu: „Fátt er stjórnmálasamtökum sócialista í einstökum löndum eða alþjóðlegri verkalýðshreyfingu yfir- leitt hættulegra en uppá- koma páfastóls af þessari eða hinni gerð. „Páfastóll" islenzkra kommúnista hefur hingað til verið hið „gerzka ævin- týri„. Og Kjartani Ólafs- syni lýst síður en svo á „uppíkomu" nýs „páfa- stóls", sem bersýnilega á við þríeykið Berlinguer (hinn italska), Carillo (hinn spénska) og Marchais (hinn franska). Með hliðsjón af skrifum nokkurra samstarfsmanna Kjartans i Þjóðviljanum undanfarið. sem bergmála hliðhylli við evrópu- kommúnismann, hljómar tónn Kjartans sem viðvör- un: Það er i lagi að látast — en það má ekki taka látbragðsleikinn of alvarlega! „Laukrétt hjá Berlinguer" Eins og sagt var frá i Staksteinum i gær verður Kjartani það á að taka undir kjarnapunktinn i nýjum viðhorfum italskra kommúnista, þegar hann segir orðrétt: laukrétt að formaður „Og það er Berlinguer. italska Kommúnistaflokksins, hefur sagt, að á leiðinni til lýðræðislegs socíalisma eru nú reyndar stærri hindranir é veginum í Austur-Evrópu en í Vest- ur-Evrópu." Þetta orða- lag: „eru nú reyndar" fel- ur að visu i sér þvingaða viðurkenningu — en viðurkenningu þó. Frelsið. meira að segja „frelsi socialismans" fyrirfinnst ekki i framkvæmd hans. Það er sorgarsagan. sem á þó rætur i eðli kenningar- innar, ekki siður ' en framkvæmdinni. Evrópukommúnisminn hefur gjörólika afstöðu til samstarfs Evrópuþjóða. bæði á sviði efnahags- mála og öryggismála, en til að mynda sovéski Kommúnistaflokkurinn eða islenzka Alþýðu- bandalagið. I orði kveðnu lýsa foringjar evrópu- kommúnismans yfir hlið- hylli við Atlantshafs- bandalagið og Efnahags- bandalag Evrópu til að viðhalda valdajafnvægi og f riði i okkar heimshluta og efnahagslegri velferð hinna almennu þjóðfélagsþegna í frjáls- um þjóðfélögum V- Evrópu. Þessi stuðningur er að vísu orðaður misjafnlega skírt en ótvi- rætt þó. Berlinguer telur jafnvel framgang lýð- ræðislegs sócialisma við- ráðanlegri i ríkjum borgar- legs lýðræðis en við kommúniska þjóðfélags- hætti. „Og það er laukrétt sem Berlinguer formaður italska Kommúnista- flokksins hefur sagt" um þessa hlið mála, segir rit- stjóri Þjóðviljans! Þeir Berlinguer og Kjartan Ólafsson eru sum sé sam- mála i orði um, eftir orð- anna hljóðan, að kommúnisminn — eins og hann kemur um- heiminum fyrir sjónir í A- Evrópu — sé beztur í fjar- lægð — þvi meiri fjar- lægð þvi betra. Þetta villl Berlinguer staðfesta með italskri aðild að Atlants- hafsbandalaginu. En þeg- ar til kastanna kemur hjá Kjartani er hann enn tagl- hnýttur. gamla „páfa- stólnum". En verður lýð- ræðið i veröldinni varð- veitt til frambúðar án varnarsamstarfs lýðræðis- þjóða? Um það efast æ fleiri. vinstri sinnað fólk ekki síður en borgaralega þenkjandi. Berlinguer, Carillo og Marchais. Hvernig er berg- ið á 30 km dýpi? Stór hópur jarðvfsindamanna er um þessar mundir dreifður um hálendið við samræmdar rann- sóknir, til að afla upplýsinga um gerð og eðli berglaga umdir Mið- atlantshafshryggnum. Ná mæl- ¦ ngar dýpra en nokkru sinni hef- ur verið reynt fyrr. Hafa lands- menn heyrt nokkrum sinnum á dag lesnar á ensku tilkynningar til hópanna frá miðstöð rannsðkn- anna við Sigöldu. En þeir eru að mæla á ýmsum stöðum endurkast frá sprengingum, sem gerðar eru bæði á sjó og landi. Þetta eru að sumu leyti fram- haldsrannsóknir við þær sem atlantshafshryggnum á íslandi sjálfu og suður f haf, á Reykjanes- hryggnum. Er horft dýpra í jörð- ina en til dæmis Rússarnir hafa verið að gera eða, nokkra tugi km niður. Er það gert á sama hátt með sprengingum og móttöku á bylgjum frá þeim, en þó notuð önnur mæliuppsetning. Þetta verkefni hófst 12. júli og er ætlunin að ljúka þvi 19. júlí. Er gert ráð fyrir að halda áfram í nokkra daga í viðbót, ef einhverj- ar tafir hafa orðið. Sprengingarnar fara fram frá skipi suður í hafi, í stöðuvatni á miðháiendinu og úti fyrir strönd- Vísindahópar á hálendinu unnar hafa verið að áður, en þó nýtt verkefni, sem þýzkir jarðvís- indamenn eru frumkvöðlar að og eru hér hópar þeirra frá Munchen, Frankfurt og Hamborg. Rannsóknirnar eru gerðar í sam- vinnu við íslendinga, Orkustofn- un og Raunvísindastofnun Háskólans. Þá tekur þát't í rann- sóknunum sovézki vísindahópur- inn, sem var við svipaðar rann- sóknir í Borgarfirði í fyrra og á Norðausturlandi i ár, með bylgj- um frá sprengingum fást upplýs- ingar um berglög djúpt undir gos- beltinu. Auk þess eru Bretar með í þessu verkefni og í þeirra hópi nokkrir Bandarikjamenn. Guðmundur Pálmason, eðlis- fræðingur, sem hefur með þetta verkefni að gera fyrir Orkustofn- un, sagði Mbl. að þetta verkefni, sem nú stendur yfir, miðaði að því að kanna berglögin undir Mið- inni á Norðausturlandi, út af Vopnafirði og Melrakkasléttu. Tók Guðmundur fram að spreng- ingar i sjó væru gerðar í samráði við Hafrannsóknastofnun. Hópar jarðvísindamanna eru svo staðsettir á landi, á linu sem liggur þvert yfir landið, frá Mið- suðurlandi, norður og austur i Vopnafjörð. Einnig liggur armur norður á Melrakkasléttu. Og þar sem hóparnir eru dreifðir svo viða um hálendið, eru tilkynning- ar til þeirra um framkvæmd sprenginganna lesnar í útvarpi frá miðstöð þessara rannsókna í Sigöldu. Hópurinn er mjög stór, margir tugir manna, sem að þessu vinna. — Tilgangurinn er í stuttu máli sá að afla upplýsinga um gerð og eðli berglaga undir Miðatlants- hafshryggnum, útskýrði Guð- mundur Pálmason. Það er gert með því að senda jarðskjálfta- bylgjur frá sprengingu niður í jörðina og með móttöku á þessum bylgjum á ýmsum stöðum á yfir- borðinu, og með þvi að mæla út- breiðslu, tíma og styrkleika. Þá er hægt að draga af þvi ályktanir með hvernig útbreiðsluhraði þessara bylgna breytist með dýp- inu. Grundvallarupplýsingarnar eru semsagt útbreiðsluhraði í berglögum á mismunandi stöðum og á mismunandi dýpi. Þær má nota til að draga ályktanir um gerð bergsins, með því að bera þær saman við svipaðar niður- stöður, sem fyrir liggja annars staðar á jörðinni, bæði á megin- löndum og sjávarbotni, svo og undir öðrum hlutum miðúthafs- hryggjanna. Það sem einkennir þessar mælingar hér nú, er að þær ná dýpra en aðrar mælingar, sem hér hafa verið gerðar með sprengingum. — Allt er þetta þáttur í rann- sóknum á Miðatlantshafshryggn- um. Island hefur þá sérstöðu á þessum hrygg, að vera ofansjávar. Þvi er að mörgu leyti auðveldara að rannsaka hann hér en á sjávar- botni. Þýðing mælinga hér á landi er kannski einkum i þvi fólgin, að þær sameina rannsóknir undir landinu sjálfu og rannsóknir á hryggnum, þar sem hann er neð- ansjávar. Það gerir aðstæðurnar sérstæðar hér og áhugaverðari. Beinn hagnýtur árangur er kannski ekki svo augljós, en þó geta allar upplýsingar, sem fást, hjálpað okkur til að túlka það sem er á minna dýpi lika. Það sem við erum að fást við vegna nýtingar á jarðhita er á nokkurra km dýpi, en þarna er um að ræða tugi kiló- metra dýpi. Er bleyta i garðinum? Vatnsþrýstingsmyndun getur valdið því að jarðvatn komist í múr. VATNSVIRKINN vekur athygli á sænskri gæðavöru, sem bægir frá slíkri hættu: Lubonyl ræsilögnum. Lubonyl rörin til ræsilagna eru úr PLASTI. Þau eru létt og ótrúlega auðveld í notkun. Vegna gormlögunar er auðvelt að beygja þau. Lubonyl rörin til ræsilagna eru enn ein gæðavaran, sem VATNSVIRKINN býður viðskiptamönnum 'sínum. Vöruvöndun, þekking og þjónusta byggð á 25 ára reynslu. Vatnsvirkinn hf. Ármúla 21 - Sérverzlun með efnivörur til pípulagna Morgunblaðið ^'.jjB iör óskareftir bladburdarfólki 'austurbær kópavogur vesturbær Selvogsgrunnur Hávegur, Granaskjól Samtún Víðihvammur. Melhagi UPPL ÝSINGAR ÍSÍMA 35408 Þetta skemmtilega flekahús er til sölu Húsið er u.þ.b. 110 fm og er með öllum innréttingum, rafmagnslögn og vatnshitalögn- um. Húsið er tilbúið til flutnings. Uppl. ísíma 43829.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.