Morgunblaðið - 20.08.1978, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 20.08.1978, Blaðsíða 1
Sunnudagur 20. ágúst 1978 ttpmbfafotb Bls. 29—60 , ^^rýl- v* im ,*»¦¦ ii ^prtst***^ ¦'«%ís- Séð heim að Svínaíelli. Ljósm. Mbl.i Þórleifur Ólafsson. „Verðum minna vör við umf erð- ina eftir að hringvegurinn kom" ÞAÐ VAR brakandi hnúka- Þeyr, sem stóð af Öræfa- jökli pegar ég kom aö Svínafelli í Öræfum, einn fagran dag í júlímánuði s.l. Bæjarhúsin voru bödud sól- skini, og Þegar Þannig viorar efast fáir um aö bæjarstæði Svínafellsbæja sé ertt hiö fegursta á öllu landinu. Lækirnir renna í fossum möur háa hlíðina fyrir ofan bæina og á milli er faliegt kjarr. Þar fyrir ofan taka viö grasi grónar brekkur, síoan koma kletta- belti og jökulhúfan enn ofar. Þegar ég kom í hlaðiö á yzta bænum, þar sem þau Þorsteinn Jóhannsson kenn- ari, bóndi, vegaverkstjóri o.fl. og kona hans Sigrún Sólveig dóttir Guðlaugs og tengdasonur, Ingvar Krist- insson, stofnað nýbýli að Svínavelli. „Þegar viö ræðum um búskap, er kannski ekki rétt aö segja aö ég búi einn hér ásamt konu mi.nni, því viö rekum búiö sem fjölskyldu- og félagsbú," segir Þor- steinn. „Aðallega erum viö meö sauðfé, en nú á seinni árum, eftir aö samgöngur bötnuöu, höfum viö einnig fariö út í mjólkurframleiðslu og ennfremur höfum viö gert tilraunir meö kartöflurækt, sem kom mjðg vel út í fyrrahaust. í sumar spratt hins vegar hægt framan af, en þó held ég aö sprettan hafi veriö með því betra sem geröist á landinu. Kartöflu- garöarnir eru á framræstu landi hér fyrir neðan þjóö- veginn og vonum viö að framtíð geti verið í þessari ræktun okkar." Þó snjólétt sé í Öræfasveit, þá er þaö ekki svo aö fé geti gengið lengur úti en annars- staðar á landinu. Er það fyrst og fremst vegna þess, að sauöfjárhagar eru mjög tak- markaðir og er nú reynt að létta á högunum meö því aö hafa féö á ræktuöu landi vor og haust." „Þegar ég fluttist aö Svína- felli, var aöeins búiö aö brúa eina á í Öræfum, þaö var Kvíá," segir Þorsteinn, en hann fór fljótlega að hafa afskipti af vegamálum Öræf- inga og gerir enn, sem vegaverkstjóri. „Brúin yfir — Hafa bættar samgöng- ur í báöar áttir haft einhver áhrif á íbúatölu sveitarinnar? „Bættar samgöngur höföu ekki áhrif á íbúatöluna hér og tel ég það hafa stafaö af því, aö við höföum lengi búiö viö góöar flugsamgöngur og komumst beint í þéttbýliö þegar við þurftum á aö halda. Ég hygg aö í sveitinni búi nú um 130 íbúar og hefur ekkert býli fariö í eyöi á undanförnum árum. Land- námsjörðin Sandfell fór í eyöi áriö 194$. Þar var lengi prestsetur og síöasti prestur- inn, sem bjó þar, flutti á brott 1931. Því er ekki aö neita aö umferö hér í gegn hefur aukizt gífurlega á síðustu árum. Umferöin jókst ekki allt í einu þegar brýrnar á Skeiöarársandi voru opnað- ar, heldur var hér mikil umferö áöur aö sumarlagi. Fólk var farið að koma hingaö mikiö austan frá til aö skoöa þjóðgarðinn í Skafta- felli, þá varð fólk aö aka sömu leiö til baka, en nú byggist umferðin á hring- akstri. Þá er þaö staöreynd, aö viö urðum meira vör við umferöina áöur en hringveg- urinn var opnaöur. Þjónustu- miöstööin í Skaftafelli var ekki opnuð fyrr en um leiö og hringvegurinn. Áöur vorum við í meiri snertingu við fólkiö. Þegar eitthvaö bjátaöi á, leitaði fólk hingað heim á bæina til aö fá aðstoð." Gamli bærinn á Svínafelli stendur enn, alveg fast upp- undir hlíðinni. Hann var byggður skömmu eftir alda- mót og ar búið í honum fram til 1960. Nú er hann hinsveg- ar aöeins notaður sem geymsla. „Því er ekki að neita, að ég saknaöi þess í aðra röndina að yfirgefa gamla bæinn og fara í nýja húsið," segir Þorsteinn en bætir strax við, „en maður var líka fljótur að venjast þægindunum í nýja húsinu." Þorsteinn tók við vega- verkstjórn árið 1947, sama árið og hann flutti á Svínafell. Þá var enginn vegur í Öræfa- sveit uppbyggður, nema hvað vegir höfðu verið hlaðn- ir upp á nokkrum stöðum, þar sem þeir lágu yfir mýr- lendi, og brýr voru ekki komnar þá eins og tyrr getur. „Verulegur skriður á vega- málin hér kom ekki fyrr en 1965, en það ár voru reistar 4 brýr og nýr vegur lagöur að þeim. Áður var aöeins búiö að brúa Kvíá 1945 og 48, Skaftafellsá og Virkisá 1958, síðan kom Fjallsárbrú 1962 og 4 brýr 1965. Jökulsá á Breiöamerkursandi var síðan brúuð 1967, Hrútá 1968 og síöasta brúin kom á litla á við Hnappavelli 1969. Ann- ars er umdæmi mitt frá Jökulsá á Breiöamerkur- sandi aö Aurá viö Núpsstaö." — Hvernig hefur nýi veg- urinn yfir Skeiöarársand reynzt? „Hann hefur reynzt vel að öðru leyti en því, aö slitlagiö, sem sett var á veginn í upphafi, er aö mestu leiti fokið burt og nú þarf nauð- synlega að endurnýja það." Auk þess að sjá um vegina, eru Þorsteinn, synir hans og Jón mágur hans með 300 fjár á fóðrum og töluveröa mjólkurfram- leiðslu, en þegar vegavinnu- verki lýkur á haustin fer Þorsteinn til kennslu, en hann hefur kennt að Hofi í Öræfum frá 1943. Hann er þarna einn kennari, en nem- endur s.l. vetur voru 11 talsins. „Börnunum er ekið í og úr skólanum á degi hverjum og þannig hefur þaö verið síöan samgöngur bötnuöu. Börnin koma í skólann austan frá Hnappavöllum og vestan frá Skaftafelli." Þegar við spurðum Þor- stein hvort hann heföi gengið menntaveginn á sínum tíma, svaraöi hann því neitandi. fíætt við Þorstein Jóhannsson bónda, kennara og vegavinnuverkstjóra íSvínafelli Pálsdóttir búa, tók heimilis- hundurinn á móti mér með fjörlegu gelti. Sennilega var hann ekki of hrifinn af svona gesti. Þorsteinn bóndi var heima og bauð hann strax til stofu og viö tókum tal saman. Þaö kom í Ijós að Þorsteinn er fæddur á Hnappavöllum, utar í Öræfa- sveitinni, en fyrir rösklega 30 árum flutti hann aö Svínafelli, þangaö sótti hann kvonfang sitt Sigrúnu Pálsdóttur, sem þar er fædd og uppalin. Forfeöur Sigrúnar höfðu búið í Svínafelli í marga ættliði. — á þessu fræga býli Svína- fells-Flosa. í dag er fjórbýlt á Svínafelli, því auk Þorsteins búa þar á fremri bæjunum Magnús Lárusson og Guö- laugur Gunnarsson. Þá hafa Þorsteinn Jóhannsson Kvíá var byggð 1945 en það gróf undan henni og varð aö endurbyggja hana 1948. Síð- an kom Fjallsárbrú 1962 og viö þaö uröu nokkur þátta- skil í flutningamálum sveitar- innar, því þá var hægt aö kornast á vörubílum að Jök- ulsá á Breiðamerkursandi beggja megin og á þessum árum var flotferja sett á Jökulsá og var hún þar alit þangaö til stóra brúin kom 1967. Aðdrættir voru allir erfiðir á þessum tímum. Þaö var þó byrjað að fljúga með slátur- afuröir héöan 1948 og var gert allt þar til brýrnar á Skeiöarársandi komu. Enn er slátraö á Fagurhólsmýri, og afurðirnar eru fluttar á brott með vörubílum." Gamli bærinn. „Ég er að mestu leyti sjálf- menntaður og að miklu leyti hef ég sótt mína þekkingu í bréfaskóla. Ég hef alla tíö kunnað vel við kennarastarf- iö, þó því sé ekki að neita, að stundum hefur reynt á þolrifin." — En nú eru þau börn, sem ganga í skólann hjá þér, á öllum aldri er ekki erfitt aö sameina kennsluna þannig að öllum henti? „Börn, sem koma í skólann til mín, eru á aldrinum 7—12 ára og eru þau í einum bekk. Oft kemur fyrir að 1—2 árganga vantar inn í en ég læt alveg vera hversu erfitt það er að fella kennsluna þannig saman aö öllum henti," sagði Þorsteinn að lokum. Þ.Ó.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.