Morgunblaðið - 26.02.1980, Blaðsíða 38

Morgunblaðið - 26.02.1980, Blaðsíða 38
38 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIDJUDAGUR 26. FEBRÚAR 1980 Minning: Þóranna Rögnvalds- dóttir frd Hjalteyri Fædd 25. febrúar 1912. Dáinll. desember 1979. Þegar ég var að slíta barnsskón- um var Hjalteyri miðpunktur ver- aldarinnar, því þangað var ég sendur til sumardvalar hjá henni Þórönnu ömmu. Eftir langa vetr- armánuði á einhverjum tilbreyt- ingarlausum útkjálka á borð við Reykjavíkursvæðið kom vorið með ævintýrin, ferðalag með rútubíl norður á Hjalteyri, þar gerðust ævintýrin. I huga mínum var amma óum- deilanleg drottning þessa drauma- iands og eins og góðri drottningu sæmir stjórnaði hún ríki sínu með mildi og skörungsskap. Ríki henn- ar var „Hótelið", þar sem hún rak mötuneyti fyrir starfsmenn síldarævintýrisins. Eins og nærri má geta voru oft miklar annir við eldamennskuna og i slíkum tilvikum reynir á dugnað og útsjónarsemi matmóð- urinnar, ekki síst þegar eldhúsið er lítið en munnarnir margir. Ekki var nú tæknin mikil til hagræð- ingar á þeim árum, í eldhúsinu var ein kolaeldavél og önnur sem gekk fyrir rafmagni, báðar litlar. Ann- að vélknúið voru tvær hrærivélar sem voru þeirri dýrindis náttúru gæddar að úr þeim gat komið deig í svo dágóðar kökur og svo fengum við krakkarnir að sleikja innan skálarnar. Þótt tækjakosturinn væri ekki meiri en þetta man ég þó ekki annaö en allir fengju sinn mat á réttum tíma, og það þótt þrísett væri í salnum sem stund- um gat gerst. Meira að segja hundurinn fékk sitt refjalaust sem endranær. í þetta eldhús var gott að koma. Þar var gaukað að okkur krökkun- um ófáu kleinuhorninu og heil- ræðinu, að ógleymdum kossi á kinnina. Við skynjuðum góðvild- ina og þótti gott að vera hjá ómmu. En annað skynjuðum við einnig hjá henni, það var skap- festan, sem olli því að við bárum mikla virðingu fyrir ömmu. Orð hennar voru lög. Ekki hvarflaði að manni að efast um að svo væri og aldrei kom til greina að gera henni grikk. Þó kom fyrir að krakkarnir gerðust óþekktarormar og frömdu einhver skammarstrik, svona eins og gengur með krakka sem muna illa góðan ásetning þegar í leikinn er komið. Þá kallaði amma á mann með fullu nafni og væri afbrotið af verri endanum var óþekktaranginn settur á kollustól í eldhúsinu og skyldi sitja þar uns amma hefðí lokið umvöndunum sínum. Þá var samviskubitið mik- ið og iðrunin djúp, því ef amma var reið, þá var afbrot okkar sannarlega slæmt. Þegar amma sá að okkur varð þetta ljóst, gaf hún okkur koss og þá birti yfir á ný. Þannig liðu sumrin hvert á eftir öðru í öruggri umsjá Þórönnu t Eiginmaöur minn, faðir og bróöir, GARÐÁR G.S. ANORÉSSON Unufelli 23, lést 24. febrúar. Birna Svala Pálsdóttir, börn og systur. t Bróöir okkar, ÞORGEIR INGI JÓELSSON, Hverfisgötu 100A, andaöist 23. febrúar. Halldóra Jóelsdóttir, Guðjón Kristinn Jóelsson. t Bróðir okkar VALUR B. EINARSSON öldugötu 2 lést 23. febrúar. Jaröarförin auglýst síöar. Kristbjörg Einarsdóttir, Guöjón Einarsson, Eggert Einarsson, Jón Þ. Einarsson. t Móðir mín og tengdamóðir, GUONÝ GUOJÓNSDÓTTIR Bragagötu 23, andaðist í Borgarspítalanum 23. febrúar. Hlynur Arnason, Sigríður Jóna Friöriksdóttir. Lokað þriojudaginn 26. febrúar vegna jaröarfarar ÞORSTEINS GUÐBRANDSSONAR. Prjónastofan Iðunn h.f. Seltjarnarnesi. ömmu. En öll ævintýri enda um síðir. Þegar síldin hvarf var fátt við að vera á Hjalteyri og þar kom að amma flutti til Akureyrar með seinni manni sínum, Ægi Sæ- mundssyni, vorið 1967. Þá bjuggu þau sér sitt framtíðar heimili að Munkaþverárstræti 34. Á þessum árum varð nokkurt hlé á samskiptum mínum við ömmu. Ég var í kaupamennsku eða stundaði sjó og aðra vinnu á sumrin og dvaldi svo hjá foreldr- um mínum á suðvesturhorninu á vetrum. Þegar þar kom að ég skyldi fara í menntaskóla stóð mér enn sem fyrr opið heimili ömmu og fór ég norður þangað og átti hjá henni athvarf öll mennta- skólaárin þótt ég byggi annars staðar þau hin seinni. Það var á þessum árum sem ég gerði mér fyrst grein fyrir ævi Þórönnu ömmu minnar, hve lífsferill hennar í gegnum árin hafði einkennst af mótlæti, erfiði, baráttu og að lokum sigri. Hún giftist ung Þórhalli Krist- jánssyni frá Hjalteyri og fluttist þangað til hans. Heimili þeirra var í Sæborg, en það hús stóð utan í bröttum sjávarbakkanum sunn- an til við Hjalteyrina sjálfa. Þangað var erfitt um alla aðdrætti og lífsbjörgin oft af skornum skammti enda atvinna stopul og fiskveiðin vildi bregðast. Börnin fæddust og þegar þau hjón höfðu eignast 5 féll bóndinn frá. Þór- anna stóð uppi ein, með 5 ung börn og að auki var í heimili hjá þeim gömul kona, Una, sem þau höfðu tekið að sér umkomulausa og fylgdi hún fjölskyldunni meðan hún lifði. Ekki vildi Þóranna þó leggja árar í bát við svo búið, heldur hóf hún nú sína baráttu fyrir lífsbjörginni með þeirri elju- semi og þrautseigju sem jafnan einkenndi hana. Þetta var á stríðsárunum og það varð nú þessu heimili að brauði að bretar þurftu að láta þvo af sér. Þóranna vann fyrir heimili sínu með bretaþvotti og öðru því er til féll og með útsjónarsemi og sam- heldni tókst að halda fjölskyld- unni saman. Ekki varð til fram- búðar búið í Sæborg og því flutti Þóranna sig með fjölskyldu sína út á Hjalteyri og þar hóf hún það starf sem hún varð þekktust fyrir, matseldina fyrir verkamennina. Trúlega hefur henni þótt bregða til hins betra frá bogri yfir þungum þvotti í ísköldu vatni utandyra á hernámsárunum. En ekki varð það þó tilefni til neinnar slökunar, baráttunni var alls ekki lokið og metnaðurinn var líka fyrir hendi í ríkum mæli, það var t Astkær eiginkona mín GUÐBJÖRG EINARSDÓTTIR, Hátúni 45, lést í Borgarspítala 24. febrúar. Fyrir hönd aöstandenda, Einar Einarsson. t Faöir okkar og tengdafaöir GUNNAR ÓLAFSSON, fyrrv. skipstjóri, Skógargeroi 3, Reykjavik, lést í Landakotsspítala 24. febrúar. Börn og tengdabörn. t Astkær eiginkona mín ARNBJÖRG BALDURSDÓTTIR, Leifsgðtu 21, (áður aö Hverfisgötu 88) andaöist í Landspítalanum þriöjudaginn 19. þ.m. Útför hennar verður gerö frá Fossvogskirkju fimmtudaginn 28. febrúar kl. 1.30. 1.30. Gunnar Þ. Sigurjónsson. t Móðursystir mín JOHANNE L. HANSEN, Bólstaöarhlíö 46, sem lést 16. febrúar veröur jarðsungin frá Dómkirkjunni fimmtudaginn 28. febrúar kl. 15. María Hjálmtýsdóttir, Heiödal. t Eiginmaður minn, sonur okkar, bróöir og faðir, ÁGÚST BENT BJARNASON, Ferjubakka 2, verður jarösunginn frá Fossvogskirkju miðvikudaginn 27. febrúar kl. 13:30. Eiginkona, foreldrar, bróöir, börn og aörir aöstandendur. henni kappsmál að standa sig, þurfa aldrei að láta aðra vinna uppp eftir sig eða fyrir sig það sem hún gat sjálf. Vegna þessarar þrautsegju og atorku hlotnaðist henni virðing samborgaranna og viðurkenning á sjálfstæði sínu, hún hafði sýnt og sannað að hún gat staðið á eigin fótum. Á Hjalteyri tókst samband með Þórönnu og Ægi Sæmundssyni og eignuðust þau einn son. Síðar hófu þau búskap saman og upp frá því fór að léttast róðurinn fyrir henni enda börnin vaxin úr grasi og farin að vinna fyrir sér sjálf. Þá komu barnabörnin til sögunnar og ekkert var ömmu kærara en að fa að njóta samvista með þeim og ekki var hlutur Ægis síðri, hann reyndist okkur þá og enn sem afi. Á stað eins og Hjalteyri leynast margar hættur þeim sem óvarlega fara, ekki síst börnum. Það var bjargföst trú ömmu, sem hún talaði oft um eftir að hún flutti til Akureyrar, að einhverri verndar- hendi væri haldið yfir Hjalteyri, því þar höfðu aldrei orðið slys á börnum, þótt oft hefði legið nærri, aðallega í sjóferðaævintýrum smástráka og príli upp um bygg- ingar. Það er því ekki að undra að hún hafi viljað fylgjast með ferð- um okkar og ekki liðið vel að vita af okkur rápandi um verksmiðju- svæðið. Það var venja ömmu að fá sér síðdegisblund og greip þá gjarnan í að lesa um leið, aðallega Heima er best og Lesbókina, þá vissu krakkarnir að átti að ganga » hljóðlega um, amma hafði lagt sig. Hún las mikið, tímarit, um þjóðleg efni, skáldsögur og ferðasögur. Oft talaði hún um að hún hefði viljað læra eitthvað, helst fornleifa- fræði, hún heillaðist af sögunni, langaði að vita meira og leggja sinn skerf fram til þekkingarauka. í fréttum er oft sagt frá slysum af ýmsu tagi. Stundum fáum við svo fréttir af því hvernig þeim reiðir af sem fyrir slysunum urðu og eru meira og minna bæklaðir eftir. Ömmu varð tíðrætt um örlög þessa fólks og fannst þá að henni rann til rifja ástand þess. Hún talaði oft um það, hve nauðsynlegt væri þeim sem fyrir slysum verða, að gefast ekki upp. Halda viljan- um óskertum til lífs og endurbata, æðrast ekki. Engan óraði fyrir því þá, að hún fengi sjálf að reyna þetta. í haustbyrjun 1978 lenti hún í bílslysi og meiddist mikið. Eftir að mesta áfallið var liðið hjá og ljóst varð hver meislin voru og þau tekin að gróa, kom í ljós að amma hafði ekki enn glatað sinni fyrri þrautsegju og dugnaði. Með einbeittum vilja gaf hún sig að því að ná heilsu sinni aftur þótt ekki yrði að öllu leyti sem áður. Það tókst framar öllum vonum og vorið 1979 kom hún heim aftur og gat þá farið sinna ferða sjálf. En örlögin eru undarleg. Um það leyti sem hún var að ná sér eftir slysið kennir hún sjúkdómsins sem leiddi hana til dauða f áum mánuð- um síðar. Gegn þeim sjúkdómi dugði ekki vilji né dugnaður. Það var krabbameinið sá skelfilegi ógnvaldur, sem við hljótum öll að biðja og vona að lækning finnist við hið fyrsta, þegar við höfum séð afleiðingar hans. Ávöxtur lífsstarfs Þórönnu Rögnvaldsdóttur er ríkulegur, mælist enda ekki í fjármunum. Hennar laun voru börn, barna- börn og barnabarnabörn sem öll halda lífi og heilsu og munu minnast hennar með hlýju og þakklæti. Hún mat einnig mikils þakklæti þeirra manna sem voru í fæði hjá henni á Hjalteyri, sumir árum saman, og best verður lýst með orðum eins þeirra sem sagði. „Þóranna, ég hef hvergi fengið eins matlegan mat og hjá þér." Ég minnist ömmu minnar sem mikillar konu sem ávallt var hægt að sækja traust og athvarf til. Ég kveð hana með ást og virðingu. Þórhallur Jósepsson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.