Morgunblaðið - 09.03.1980, Blaðsíða 17

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 9. MARZ 1980
17
Birgir ísl. Gunnarsson:
Glundroðakenn-
ing í framkvæmd
Miklar og harðar umræður
urðu í borgarstjórn s.l. fimmtu-
dag um skipulagsmál. Tilefnið
var tillaga vinstri meirihlutans í
borgarstjórn um að fresta enn
staðfestingu og framkvæmd að-
alskipulags Reykjavíkur frá
1977. Allar þær umræður og
meðferð þessa máls af hálfu
vinstri flokkanna ber glöggt
vitni um þann glundroða, sem
ríkir í stjórn borgarmálefna nú
og er smám saman að koma upp
á yfirborðið.
Vinstri
flokkarnir
ósammála
Fyrir síðustu borgarstjórn-
arkosningar héldum við Sjálf-
stæðismenn því fram, að glundr-
oði myndi halda innreið sína í
stjórn borgarinnar, ef hinir
ósamstæðu vinstri flokkar næðu
þar völdum. Nefndum við sér-
staklega skipulagsmálin sem
dæmi, en við endurskoðun aðal-
skipulagsins 1977 voru vinstri
flokkarnir mjög ósammála.
Alþýðubandalagið var á móti
gatnakerfi aðalskipulagsins svo
og kafla þess um endurnýjun
eldri hverfa, en sat hinsvegar
hjá varðandi nýju byggðasvæð-
in. Framsóknarflokkurinn
greiddi alfarið atkvæði með
skipulaginu og Alþýðuflokkur
sömuleiðis að undanteknum
kaflanum um endurnýjun eldri
hverfa. Þar sat Alþýðuflokkur-
inn hjá á þeirri forsendu, að
hann teldi ekki nóg að gert. Við
afgreiðslu málsins i borgar-
stjórn var sem sagt hver höndin
uppi á móti annarri hjá vinstri
flokkunum.
Málsmeðferð
athuguð
Nú er komið í ljös að skipu-
lagsmálin eru orðin leiksoppur
óeiningar og sundurlyndis meiri-
hlutans. Við skulum kanna,
hvernig meðferð þessa máls hef-
ur verið eftir að vinstri meiri-
hlutinn tók við völdum.
Skipulagsnefnd hélt fyrsta
fund sinn 10. júlí 1978 og var þá
aðalskipulagið tekið til meðferð-
ar, en ákvörðun frestað. Næst
var málið tekið fyrir tveimur
mánuðum síðar og ákvörðun enn
frestað. Enn var málið tekið
fyrir þremur mánuðum síðar eða
18. des. 1978. Þá var samþykkt
gegn atkvæðum okkar Sjálf-
stæðismanna að fresta prentun
korta, sem Skipulagsnefnd ríkis-
ins hafði óskað eftir að fá
prentuð.
Þessari ákvörðun reyndum við
Sjálfstæðismenn að fá hnekkt og
fluttum tillögu í borgarstjórn
þess efnis að flýta staðfestingu
aðalskipulagsins og að hefja
prentun þessara korta. Þessari
tillögu var drepið á dreif af
vinstri flokkunum.
Heilt ár
leið í
aðgerðarleysi
Nú leið rúmlega heilt ár og
ekkert gerðist í aðalskipulags-
málum. Þann 28. janúar s.l. voru
þessi mál fyrst tekin fyrir og þá
lögð fram umsögn Borgarskipu-
lags Reykjavíkur (Þróunarstofn-
unar). Þessi greinargerð hafði
verið samin í október, en legið í
fjóra mánuði án þess að skipu-
lagsnefnd væri gerð grein fyrir
henni. Niðurstaða þessarar um-
sagnar var sú, að ekki væri rétt
að staðfesta aðalskipulagið.
Borgarverkfræðingurinn í
Reykavík, en hann hefur mikla
reynslu í framkvæmd og gerð
aðalskipulags sem yfirmaður
þeirra mála í langan tíma, lagði
af sinni hálfu fram ítarlega
greinargerð, þar sem hann gerði
mjög alvarlegar athugasemdir
við efni greinargerðar Þróun-
arstofnunar. Sama gerðum við
fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í
skipulagsnefnd.
Enn á að
fresta
Niðurstaða ítarlegra umræðna
í skipulagsnefnd varð sú, að
vinstri meirihlutinn samþykkti
að fresta málinu fram í maí og
sú varð niðurstaðan í borgar-
stjórn gegn atkvæðum okkar
Sjálfstæðismanna.
Hafa ekki enn
fótað sig
á málinu
Ljóst var af umræðum í borg-
arstjórn, að með þessari frestun
er vinstri meirihlutinn enn að
vinna sér tíma til að fóta sig á
málinu og reyna að ná sam-
komulagi um einhverja leið. Um-
ræðurnar leiddu m.a. í ljós þann
skoðanaágreining, sem er á milli
Alþýðubandalagsins annars veg-
ar og Alþýðuflokks og Fram-
sóknarflokks hins vegar.
Þannig taldi Kristján Bene-
diktsson, að hugmyndir for-
manns skipulagsnefndar um
þróun byggðar óraunhæfar og
rómantík, sem væri víðsfjarri
því að hafa nokkurt jarðsam-
band. Þá taldi Kristján einnig að
það væri þegar farið að skaða
borgina og væri henni fjötur um
fót, að gatnakerfi aðalskipulags-
ins hefði ekki verið staðfest. Þá
gagnrýndi Kristján og hug-
myndirnar um flutning Reykja-
víkurflugvallar, sem hann taldi
óraunhæfar með öllu.
Lóðaskortur
yfirvofandi
Þetta stutta yfirlit yfir
málsmeðferð sýnir, hvernig
þetta kjörtímabíl hefur verið
látið líða án þess að tekið sé á
þessu máli af þeirri festu, sem
nauðsynlegt er. Skipulagsmálin
er sá málaflokkur, sem er hvað
viðkvæmastur fyrir glundroða.
Deilur vinstri flokkanna um
Höfðabakkabrúna eru grein á
sama meiði og sýna þann
grundvallarmun, sem er á skoð-
unum þessara flokka í skipu-
lagsmálum.
Á meðan vinstri flokkarnir
þæfa skipulagsmálin á milli sín,
hrekur Reykjavík hratt í átt til
lóðaskorts, bæði fyrir iðnaðar-
lóðir og íbúðarlóðir.
ir af skattayfirvöldum, sem eitt-
hvað leggja af mörkum til fram-
leiðsluaukningar eða atvinnuupp-
byggingar? Og til hvers leiðir sú
stefna til frambúðar, ef gengis-
skráning og skattheimta á öll við
það að miðast, að atvinnurekstur-
inn sem slíkur standi ekki undir
sér, — ef í þjóðmálaumræðunni er
það talið glæpi næst að vel rekið
fyrirtæki skili góðum hagnaði?
Þegar rætt er um leiðir til að auka
kaupmáttinn og bæta þannig
lífskjörin þykir það góð latína að
tala um aukna framleiðni til þess
að ná því marki. En framleiðnin
verður ekki sjálfkrafa, heldur er
unnt að ná henni með meiri
verktækni, sem eingöngu verður
nýtt með nýrri fjárfestingu. Og þá
verður að halda eftir fjármagni til
þess að standa undir henni og svo
koll af kolli. Öll framþróun er
ávöxtur þess, að til hennar hefur
verið kostað fé og vinnu í von um
afrakstur síðar. — Þetta á ekki
aðeins við í verksmiðjum og í
frystihúsum. Við verðum líka vör
við það, að kerling vill hafa
nokkuð fyrir snúð sinn, ef tónverk
er flutt eftir hana í útvarpi eða
leikrit, sem hún hefur leikið í, er
endurflutt. Sömuleiðis ef bók
hennar er fengin að láni úr
bókasafni. Og námsmenn gengu í
kröfugöngu til Norðurlandaráðs
til þess að kynna frændþjóðum
okkar að námslán væru hér verri
en handan við pollinn, — og hafa
væntanlega getið þess í leiðinni,
að rekstrarlán atvinnuveganna
eru verri hér en þar.
Sumir segja, að það lýsi „frjáls-
lyndi" eða sé merki um að vera
„umbótasinnaður" ellegar „fram-
farasinnaður" að hafa ávallt uppi
kröfur um eitthvað, sem er ógert í
þjóðfélaginu og kostar fé. — Sem
betur fer verður það aldrei, að
unnt sé að koma því öllu í verk,
sem mönnum finnst til skammar,
að ekki sé gert. Fyrir því má meira
að segja færa sterk rök, að þvi
meiri séu kröfurnar sem meira
hefur verið fyrir menn gert.
Hungraður maður biðji ekki um
annað en brauð, — sá sem sé
fullsaddur kunni engan enda á
sínum óskum. Þó geta báðir verið
jafnfrjálslyndir inn við beinið,
þegar þeir eru hæfilega mettir.
Það yrði mikið „frjálslyndi“ af
ríkisstjórninni, ef hún mæti
stöðu þjóðarbúsins svo, að nú riði
á að bæta stöðu atvinnuveganna.
Síðasta áratug hefðum við eytt um
efni fram. Nú skyldi ríkið ganga
sjálft á undan og minnka við sig,
til þess að lífskjörin þyrftu ekki að
versna áfram og atvinnuvegirnir
gætu búið sig undir að standa
undir bættum lífskjörum í fram-
tíðinni. Við mættum gjarna setja
okkur það mark eins og á viðreisn-
arárunum, að lífskjör hér bötnuðu
í takt við lífskjörin í þeim löndum,
sem við viljum helzt bera okkur
saman við. Landið er ekki verra en
þá né þjóðin. Þetta er aðeins
spurning um það, hvort með
landsstjórnina fara menn, sem
gefa einstaklingunum, fólkinu,
tækifæri til þess að njóta sín, —
eða allt sé áfram njörvað niður
með of háum sköttum, of mikilli
verðbólgu, of tilviljunarkenndri
gengisskráningu, of mikilli mið-
stýringu. Ef þeir stjórnmálamenn,
sem fylla síðari flokkinn, eru
frjálslyndir eða umbóta- og fram-
farasinnaðir, þá þýða þessi orð
annað, þegar þau eru höfð um
stjórnmálamenn, en fólk, — þá er
kannski bezt að hafa engin orð um
stjornmálamenn þegar svo er
komið.
„ .. en nægzt
með hinn
seinfengna
hagnað"
Jakob Thorarensen lítur í þeim
orðum, sem tilfærð voru, til baka
og saknar þeirra tíma, þegar
menn létu sér nægja „hinn sein-
fengna hagnað", — urðu að gera
það, af því að þeir áttu ekki
annars úrkosta. En í þessu felst
líka meira. „Hinn seinfengni
hagnaður" stóð á traustum merg,
fyrir honum hafði verið unnið og
fetað sig áfram skref fyrir skref.
Áður hefur verið vitnað til þess í
Reykjavíkurbréfi, þegar gestkom-
andi spurði Sigurð bónda á Hóls-
seli á Hólsfjöllum í vorharðindum,
hvernig honum litist á, hvort
ærnar hefðu ekki gengið illa fram
og orðið lambadauði, — þá svaraði
Sigurður þar sem hann stóð í
skafrenningnum, á hlaðinu á
Hólsseli og komið fram í júní:
Næsta vor verður gott. — Og
Jakob Thorarensen talar um, að
veturnir hafi ekki vægt neinum:
þess heitar var sumrinu og
fagnað,“ segir hann. En honum
ógnaði þessi „útslátta öld“. Hann
átti ekki von á því, að okkur byðist
beggja skauta byr til frambúðar,
en var viðbúinn því að kæmi í
bakseglin, og var þó bjartsýnn
eins og Sigurður í Hólsseli:
En þess er aö vænta. að viö stöndumst nú
stórbylinn þann
sem stundaskrá dulin mun landinu trú-
lega Keyma.
Því bezt er ad muna. að hvað svo sem hrífa
yður kann,
að á hverfleikans bæ á allt fólkið á
jarðríki heima.
Og því er bezt að duga sjálfur,
— reyna að standa á verðleikum
sjálfs sín og bjóða ekki annað
fram en maður hefur ráð á.