Morgunblaðið - 29.11.1983, Blaðsíða 14

62
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 29. NÓVEMBER 1983
Að gefnu tilefni:
Um töltandi menn og hesta
Hestar
Valdimar Kristinsson
Á mánudagskvöldið 7. nóvember
síðastliðinn var á dagskrá útvarpsins
þátturinn „Um daginn og veginn“ og
talaði þar Sigurður Óskar Pálsson
skólastjóri. Gerði hann meðal ann-
ars að umræðuefni grein sem undir-
ritaður skrifaði að aflokinni úrtöku
fyrir Evrópumót í hestaíþróttum. Við
lestur á þessari grein virðist Sigurð-
ur „uppgötva" hluti sem hann ekki
vissi áður, en það er að íslenskir
íþróttamenn séu farnir að iðka tölt
og skeið. Ef góður vilji er fyrir hendi
er hægt að misskilja jafnvel einföld-
ustu hluti.
En satt best að segja er ég dálít-
ið hissa á að athugasemd sem
þessi skuli ekki vera komin fram
fyrir löngu því þegar fjallað er um
hestaíþróttir vill það oft vera
ruglingslegt fyrir þá sem ekki eru
þess betur inni í málunum. Ástæð-
an fyrir þessu er fyrst og fremst
sú að hinar ýmsu keppnisgreinar
innan hestamennskunnar eru með
mismunandi móti. Þar sem mikið
er fjallað um hestamennsku hér í
Morgunblaðinu þykir rétt að gera
grein fyrir því hvernig og á hvaða
hátt þessar keppnisgreinar eru
ólíkar hvor annarri.
En áður en lengra er haldið er
rétt að leiðrétta misskilning eða
uppgötvanir Sigurðar skólastjóra.
Hann segist ekki vita til þess að
íþróttamenn hafi iðkað tölt eða
skeið og ég held ég geti tekið undir
það en hinsvegar eru ein sex ár
síðan menn fóru að taka þátt í
tölti eða töltkeppni eins og það
heitir, fimmgangi og fjórgangi. í
svokölluðum hestaíþróttum er það
maðurinn sem er keppandinn en
ekki hesturinn og því er fullkom-
lega rökrétt að segja að Aðal-
steinn taki þátt í töltinu þótt ekki
tölti hann sjálfur. Við höfum
hliðstæð dæmi úr öðrum íþróttum
og má í því sambandi nefna bíla-
íþróttir. Þar er bíllinn aðeins tæki
í höndum mannsins á sama hátt
og hesturinn er í höndum knapans
í hestaíþróttunum.
Ýmist maðurinn eða
hesturinn sem keppir
En þá erum við komin að því
sem ruglar menn hvað mest í rím-
inu þegar talað er um hestaíþrótt-
ir. Innan hestamennskunnar eru
fjögur keppnisform, þ.e.a.s. kyn-
bótadómar, kappreiðar, gæðinga-
keppni og íþróttakeppni. í öllum
þessum atriðum er hesturinn
keppandinn nema í íþróttakeppn-
inni. Keppnisgreinar þar eru sex:
tölt, fjórgangur, fimmgangur,
gæðingaskeið, hlýðniæfingar og
hindrunarstökk. Þarna er knapinn
keppandinn en ekki hesturinn.
Unglingar eru einnig gjaldgengir í
íþróttakeppninni og keppa þeir í
tveimur aldursflokkum.
Gæðingakeppninni er skipt í tvo
flokka, A og B, og eru alhliða hest-
ar í A-flokki, en klárhestar í
B-flokki. Alhliða hesturinn sýnir
fimm gangtegundir en klárhestur-
inn fjórar (sleppir skeiðinu).
Unglingar hafa sína gæðinga-
keppni og keppa þá í tveimur ald-
ursflokkum. Einkunnir eru gefnar
fyrir hverja gangtegund og þarna
eru dæmd gæði hestsins á þeirri
stund sem hann er sýndur:’
Kappreiðar eru sá hluti hesta-
íþrótta sem flestir virðast skilja
út á hvað leikurinn gengur. Þar er
hesturinn í aðalhlutverki og
spurningin er bara sú hver er
fljótastur. Keppnisgreinar innan
kappreiða eru sennilega einar níu
og hestarnir fara í þremur gang-
tegundum, skeiði, stökki og
brokki. Vegalengdirnar eru frá
150 metrum og allt upp í 800
metra.
Fjórði og síðasti þátturinn í
þessari upptalningu er dómur
kynbótahrossa og má segja að það
sé alvaran í keppni á íslenskum
hestum en það sem áður hefur
verið talið telst þá leikur. í kyn-
bótadóm fara bæði hryssur og
stóðhestar og má segja að dómar
skiptist í tvo meginþætti, ein-
staklingsdóm og afkvæmadóm.
Gefnar eru einkunnir fyrir bæði
byggingu og hæfileika hrossanna
og þeim skipað í verðlaunaflokka
eftir því hversu háar einkunnir
þau fá. Einstaklingsdómar skipt-
ast í þrjá aldursflokka, fjögurra
vetra, fimm vetra og sex vetra og
eldri. Afkvæmadómar skiptast í
tvo flokka, annarsvegar almennur
afkvæmadómur og hinsvegar
heiðursflokkur. Dóm tólf af-
kvæma þarf til að stóðhestur fái
heiðursverðlaun og má meðalein-
kunn þeirra ekki vera undir 8,10.
Ef ekki er reynt við heiðursverð-
laun þarf aðeins sex afkvæmi í
Hér lætur Sigurbjörn Bárðarson hestinn Rekk frá Kirkjubæ um töltið en telst eigi að síður sjálfur þátttakandi í
töltkeppninni.
dóm og þurfa þau að ná 7,90 í með-
aleinkunn til að ná 1. verðlaunum.
Hryssur þurfa hinsvegar færri af-
kvæmi enda úr margfalt færri af-
kvæmum að velja. Ef reynt er með
hryssu í heiðursverðlaun þarf sex
afkvæmi í dóm en ef ekki þá þarf
aðeins tvö afkvæmi.
Lágmarkskunnátta
Þessi upptalning er langt í frá
að vera tæmandi skýring á keppn-
isformi því sem hestamenn notast
við þegar þeir leiða saman hesta
sína i keppni en telja má að við
lestur á þessari grein öðlist menn
þá lágmarksþekkingu á hesta-
íþróttum sem þarf til að fylgjast
með úrslitum sem birtast í blöðum
frá hestamótum án þess að menn
misskilji innihaldið eða geri ein-
hverjar uppgötvanir sem ekki fá
staðist. Áð síðustu er rétt að
þakka Sigurði skólastjóra fyrir
góð orð í garð undirritaðs en hann
sagði í erindi sínu eitthvað á þá
leið að áðurnefnd grein hafi verið
það skemmtileg að hann hafi
Ljtanynd VK.
haldið henni til haga og verða það
að teljast góð meðmæli hjá jafn
litlum dagblaðaunnanda og Sig-
urður segist vera.
VK
Tannlæknar slíta samningaviðræðum við Tryggingastofnun:
Deilt um starfs-
leyfi erlends
tannlæknis
Fyrirliggjandi í birgðastöð
SVARTAR OG
GALVANISERAÐAR
PÍPUR
Samkv.:Din 2440-B.S.1387
oOO°°°° o O
Sverleikar: svart, 3/8 - 5“
OOo
galv., 3/8
Lengdir: 6 metrar
4“
SINDRA
STALHF
Borgartúni 31 sími 27222
Tannlæknar hafa slitið samninga-
viðræðum við Tryggingastofnun
ríkisins vegna meintra brota stofn-
unarinnar á samningum við Tann-
læknafélag íslands. Tannlæknar
telja, að Irani, sem hefur starfað
sem tannlæknir á Neskaupstað um
nokkurt skeið, hafi ekki til þess til-
skilin leyfí. „Við viðurkennum ekki
starfsleyfí hans, en í desember 1982
gaf Svavar Gestsson, þá félagsmála-
ráðherra, út starfsleyfí fyrir þennan
tannlækni og Tryggingastofnun
ríkisins endurgreiðir honum reikn-
inga samkvæmt taxta Tannlæknafé-
lags fslands. Við teljum það í hæsta
máta óeðlilegt að menn gangi inn í
okkar samninga ef þeir standa utan
félagsskapar okkar. Við teljum þetta
brot á samningum,“ sagði Gunnar
Þormar, formaður Tannlæknafélags
íslands í samtali við blm. Mbl.
„Háskóli fslands samþykkti að
beiðni landlæknis sérstök hæfn-
ispróf, sem erlendir tannlæknar
skuli gangast undir til þess að fá
starfsleyfi hér á landi. Tannlækn-
irinn á Neskaupstað mætti til
prófs, en af einhverjum ástæðum
hætti við að þreyta það. Það næsta
sem við vissum var að Svavar
Gestsson skrifaði undir starfsleyfi
honum til handa. Þetta sættum
við okkur ekki við. Erlendir lækn-
ar sem hér hefja störf verða að
gangast undir sérstök hæfnispróf
hér á landi til þess að fá starfs-
leyfi. Þetta er mjög eðlilegur
framgangsmáti. Á næstunni gang-
ast tveir erlendir tannlæknar und-
ir hæfnispróf í Háskóla íslands til
þess að fá starfsleyfi. Annars
þessara tannlækna er pólski
tannlæknirinn, sem kom hingað
til lands. Við teljum að tannlækn-
irinn á Neskaupstað hefði átt að
ganga undir hæfnispróf í Hí áður
en skrifað var upp á starfsleyfi
fyrir hann,“ sagði Gunnar Þormar
ennfremur.
Heilabrot
fyrir fólk á
öllum aldri
BÓKAÚTGÁFAN Vaka hefur sent frá
sér nýja bók í fíokki tómstundabóka.
Bókin heitir Heilabrot og er heilaleik-
fími fyrir fólk á öllum aldri. Guðni
Kolbeinsson, rithöfundur, þýddi og
staðfærði bókina.
Heilabrotin eru hátt í tvö hundruð
og reyna að sögn útgefanda, á at-
hyglisgáfu, ályktunarhæfni, reikni-
list og hugmyndaflug þeirra, sem við
þau glíma. Öðru hverju er svo brugð-
ið á leik meö græskulausu gamni.
Á bókarkápu segir meðal annars:
þessi bók er ekki ætluð yngstu kyn-
slóðinni, heldur þeim sem búnir eru
að slita barnsskónum. Þeir sem
komnir eru í efri bekki grunnskóla
ættu að komast langt með heilabrot-
in og einnig framhaldsskólanemend-
ur. En það eru ekki síst pabbar og
mömmur, afar og ömmur sem hér
ættu að fá verðug og spennandi við-
fangsefni.
Prentsmiðjan Oddi hf. annaðist
setningu, prentun og bókband.