Morgunblaðið - 11.12.1988, Side 28

28
MORGUNBLAÐIÐ
VERÖLD/HLAÐVARPINN
SUNNUDAGUR 11. DESEMBER 1988
4-
Umhverfisvemd er málið!
UMWELTSCHUTZ — umhverfisvernd — er mál málanna í Vestur-
Þýskalandi. Umhverfismál eru síður en svo bundin við Græningja,
þvert á móti, allir sljórnmálaflokkar, hvort sem þeir flokkast til
hægri eða vinstri, leggja ofurkapp á umhverfismálin. Þetta endur-
speglast í fjölmiðlaumræðunni og hinu daglega lífi hins vestur-þýska
borgara sem notar ekki venjulegan pappír heldur endurunninn og
notar blýlaust bensín á bílinn. Almenn andstæða hér i landi gegn
hvalveiðum Islendinga og það hversu viðkvæm fyrirtæki á borð við
Tengelmann og Nordsee eru gagnvart aðgerðum Grænfriðunga eru
einungis tákn um hversu mikla áherslu Þjóðveijar leggja á um-
hverfísvernd. Þó eflaust megi færa rök fyrir því að hvalveiðar íslend-
inga séu hættulausar lífrikinu skiptir það engu máli. Fæstir Þjóðveij-
ar hafa heyrt þau rök og ennþá færri mundu taka þau trúanleg.
Frá Steingrími Sigurgeirssyni í
i!ii
Allur fréttaflutningur í fjölmiðl-
um einkennist mjög af þeim
áhyggjum sem almenningur hefur
af ástandi náttúrunnar. Það líður
ekki sá dagur sem ekki er sagt frá
mengun hér eða skógardauða þar.
Jafnvel þegar vestur-þýskir frétta-
menn fara á stúfana til þess að
segja frá erlendum stjórnmálavið-
burðum, s.s. forsetakosningum í
Bandaríkjunum, er það afstaðan til
umhverfismála sem vekur mestan
áhuga þeirra en ekki önnur mál-
efni, sem kunna þó að vega þyngra
í viðkomandi landi. Allt snýst um
umweltschutz. í útvarpinu má oft
heyra þætti þar sem taldar eru upp
afurðir, sem fólki er óhætt að
kaupa, s.s. uppþvottalög eða
þvottaduft, þar sem þær eru annað-
hvort umweltfreundlich eða um-
weltschonend. í sjónvarpinu er
hneykslast á Austur-Þjóðvetjum og
öðrum nágrannaþjóðum sem láta
sóðaskap sinn berast yfir landa-
mærin til Vestur.-Þýskalands og
menga þar andrúmsloft og drykkj-
arvatn. Sams konar meðferð fá
reyndar hvalveiðar íslendinga. rjöl-
miðlar fylgdust grannt með afaríf-
um hvalanna tveggja sem börðist
fyrir lífi sínu á íssléttum Alaski.
Mörgum sinnum á dag bárust upp-
lýsingar um stöðu mála og oftar
en ekki var í þessu samhengi kom-
ið inn á hvalveiðar íslendinga og
Japana. Á meðan heimurinn stóð á
öndinni yfir baráttu hvalanna og
stórveldin tóku höndum saman til
þess að bjarga þeim voru einhveijir
vondir menn að drepa hvali undir
„yfirskyni vísinda“. Var vísindaá-
ætlun Islendinga af flestum túlkuð
sem bragð til þess að komast undan
samþykktum Alþjóðahvalveiðiráðs-
ins. Utrætt mál. Vísindaveiðar og
hvalveiðar eru settar undir sama
hatt og við það mun eflaust sitja.
En hvernig stendur eiginlega á
því að umhverfismálin hafa heltekið
Vestur-Þjóðveija svona algjörlega?
Þjóðveiji einn sem ég ræddi við
vildi skýra það þannig að náttúran
og þá sér í lagi skógamir
væru óqufanlegur hluti
af þjóðarsál Þjóðveija.
Frá bamæsku væm skó-
garnir settir í ævintýra-
ljóma, t.d. í gegnum
Grimms-ævintýrin, og
allar bókmenntir og tón-
list þeirra væri mjög
tengt náttúmnni. Það
hafi því verið mikið áfall
þegar fréttir fóm að ber-
ast fyrir nokkrum ámm
af skógardauða og súm
regni. Þjóðin ákvað að
bæta ráð sitt og þegar
Þjóðveijar taka sér eitt-
hvað fyrir hendur gera
þeir það oftast vel og
rækilega. Nú keppast
fyrirtæki við að haga
framleiðslu sinni þannig
að náttúmnni sé hlíft, í
Sambandsþinginu sitja
menn daginii út og dag-
inn inn og banna efni sem
skaða ósonhjúpinn eða
eitthvað annað og neyt-
endur passa sig á því að
lesa vel og vandlega á
umbúðir til þess að ganga
úr skugga um að þær sé
nú ömgglega hægt að
endurvinna og að inni-
haldið sé meinlaust.
Auðvitað gengur þessi
árátta stundum út í öfgar. íslend-
ingur einn sem fluttist til Vestur-
Þýskalands sl. haust til þess að
stunda háskólanám skýrði mér frá
reynslu sinni. Fyrsta mánuðinn sem
Wír kaufen
keinen Fisch
aus Island,
hann dvaldist í Vestur-Þýskalandi
þurfti hann að búa í kommúnu með
nokkmm Þjóðveijúm áður en hann
fann sér annað húsnæði. Átti hann
nokkuð erfitt með að aðlaga sig að
lifnaðarháttum innfæddra. Allt sem
hægt var að endurvinna, pappír,
drykkjarílát úr gleri eða áli og jafn-
vel álþynnurnar af jógúrtdöllunum,
var sett í sérstaka gáma og farið
reglulega með í endur-
vinnuslustöðvar. Dag
einn hafði íslendingur-
inn keypt sér ritföng og
annað þess háttar fyrir
námið en orðið á þau
„mistök" að
venjulegan
pappír en ekki
mnninn. Fékk
mikiar skammir
solange Island
Wale tötet.
kaupa
hvítan
endu-
hann
fyrir
vikið. Gamli bóndabær-
inn sem þeir bjuggu í
þurfti að hita upp með
eldivið og var sömu
sögu að segja um vat-
nið. Ef Islendingurinn
vildi fara í heitt bað
þurfti hann að höggva
eldivið í um fimmtán
mínútur, síðan tók um
hálftíma að koma eldin-
um upp og loks 45
mínútur að hita upp
vatnið. Fannst honum
þetta fullmikið, enda
öðm vanur, og nýtti sér
því oftast sturturnar í
íþróttahúsi háskólans.
Fæstir Vestur-Þjóðveij-
ar taka umhverfismálin
svona alvarlega en þau
em þó ofarlega í hugum
flestra.
Herra- og dömuhanzkar
í gjafaumbúöum -
)j belti - seölaveski -
IOI?QijlýœÁ,(>iffd 15814
íþróttir í einkaeign
ÁÐUR fyrr var það siður í Sovétríkjunum að reka landbúnaðarráð-
herrann þegar uppskerubrestur varð. Sömuleiðis hefúr það sjálf-
sagt tíðkast að reka þjálfarann eða framkvæmdastjórann þegar
knattspymuliði gekk illa á vellinum nú eða í íjárhagslegum skiln-
ingi. En nú hafa einnig íþróttafrömuðir komist að því, hvernig
leysa beri vandamál knattspymufélaga, og vid menn: Lausnarorð-
ið er perestrojka.
Frá Arna Þór
Sigurðssyni í
lr p
HOSKVU
Asíðasta keppnistímabili sov-
éskrar knattspyrnu voru
leiknir 240 leikir og áhorfendur
vom tæpar 5 milljónir. Nú kann
ýmsum að þykja það nokkuð
mikið, en hafa verður í huga að
af miklu er að taka, og þar að
auki þætti engum mikið að áhorf-
endafjöldinn á heilu keppnistíma-
bili á íslandsmeistaramóti væri
um 4.300 (sem er sama hlutfall
— miðað við fólksfjölda), eða
hvað?
Nei, vandamálið er að áhorf-
endur síðasta tímabils vom einni
milljón færri en árið
áður og það þýðir að
félögin hafa orðið af
tekjum sem nema um
80 milljónum
íslenskra króna. Og
það munar um
minna. Því á að nota
perestrojkuna á fót-
boltann. Það er sum
sé meiningin að fé-
lögin reki sig sjálf. í
blaðagrein um málið
fyrir skemmstu var
bent á að eitt félag,
nefnilega Dnjepr, sé
þegar rekið á þennan
„sjálfstæða" hátt —
og hafi meira að
segja hlotið gullverðlaun. Síðan
geti félagið sjálft haldið eftir
tekjum sínum, 120 milljónum, í
íslenskum krónum reiknað, að
ekki sé talað um að ráða eigin
málum án afskipta opinberra
aðila. Til dæmis að ráða þjálfara
og framkvæmdastjóra, ákveða
laun og hlunnindi og svo fram-
vegis.
Izvjestija skýrir frá því að önn-
ur félög horfi nú áhugasöm á
þessa tilraunastarfsemi Dnjeprs
og vilji auðvitað gera hið sama.
Nú sé bara að bíða eftir heimild
knattspyrnusambandsins. Um
miðjan desember heldur sam-
bandið einmitt þing sitt, þar sem
gert er ráð fyrir samþykktum í
þá veru að koma knattspyrnufé-
lögum af ríkisjötunni. Hver veit
nema bráðum komi betri tíð með
blóm í haga. Hver veit nema
bráðum muni knattspyrnustjörn-
urnar ganga kaupum og sölum
hér innaniands. Ef ég man rétt
þá er ekki ýkja langt síðan sov-
éskur knattspymumaður var í
Rinat Dassajev —
tjald.
Seldur vestur fyrir
fyrsta skipti „seldur" úr landi.
Hver veit nema slík sala verði
hversdagsiegur viðburður áður
en langt um líður. Bara að þeir
selji ekki öll gullin með.

1