Morgunblaðið - 16.03.1991, Qupperneq 23

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 16. MARZ 1991
23
HÚSBRÉF
Aðstoð hins opinbera við íbúðarkaupendur
fjármögnuð af íjárlögum. Hún
keppir við ýmsa aðra um takmarkað
fjármagn ríkissjóðs. Engu er líkara
en sumir stjórnmálamenn líti á þessi
framlög sem ölmusu til þegnanna
og reyna að skera þau niður, eink-
um þegar samdráttur verður. Þarfir
fyrir heilbrigðisþjónustu lúta hins-
vegar ekki sömu lögmálum. Því
hafa þær hugmyndir komið fram
að greitt verði fyrir heilbrigðisþjón-
ustu með mörkuðum tekjustofni í
formi trygginga. Grundvallaratriði
er að iðgjöld verði að verulegu leyti
tekjutengd en réttindi allra verði
jöfn og enginn skilinn útundan. Með
þessu öðlast fólk rétt til þjónustu,
þegar á þarf að hálda og miða verð-
ur þjónustuna við það.
Rekstur heilbrigðis-
þjónustunnar
Á hinn bóginn er fjalíað um
reksturinn. Hann getur verið með
ýmsu móti. Ljóst er að þar verður
þáttur ríkisins enn stór en er ekki
í lagi að aðrir sjái um hann líka
t.d. sveitarfélög, félagasamtök,
sjálfseignastofnanir og einkaaðilar
allt eftir því sem um semst. Kæmi
t.d. til greina að Háskóli íslands
tæki að sér rekstur spítala þar sem
yrði miðstöð heilbrigðiskennslu í
landinu? Sjúkratryggingakerfið
keypti síðan þjónustu af rekstrarað-
ilum og það væri hlutverk yfirvalda
að sjá um faglegt og fjárhagslegt
eftirlit. Nauðsynlegt er að starfs-
fólk heilbrigðisþjónustu fylgist
meira með kostnaði en verið hefur.
Einnig er nauðsynlegt að neytand-
inn geti fengið að vitað hvað þjón-
ustan kostar í raun og veru. Hann
á fullan rétt á því vegna þess að
hanri greiðir fyrir þjónustuna í ið-
gjöldum sínum. Því er lagt til að
hluti sjúklinga í kostnaði verði ekki
fast gjald eins og nú er heldur hlut-
fallsgreiðslur þannig að þessi kostn-
aður komi jafnan í ljós. Sett verð
hámark þannig að greiðslur þeirra
sem þurfa mest á þjónustu að halda
falli niður þegar því er náð, eins
og nú er.
Undanfarið hefur stefnt í mikla
miðstýringu í heilbrigðisþjón-
ustunni í anda sósíalismans, stjórn-
málastefnu sem alls staðar hefur
leitt til ófarnaðar. Við sem teljum
heilbrigðisþjónustuna mikilvæga í
lífi fólks verðum að taka þátt í þvi
að leita leiða til þess að tryggja
rekstur hennar og jafnframt gera
hann eins árangursríkan og hægt
er. Stjórnmálakenningar fortíðar-
innar duga ekki lengur.
Höfundur eryfirlæknir á
Landnkotsspítala.
eftir Jóhönnu
Sigurðardóttur
Með tilkomu húsbréfakerfisins
var aðstoð hins opinbera við íbúðar-
kaupendur færð yfir í skattakerfið
með vaxtabótum. Vaxtabætur
ákvarðast af þörfum hvers íbúðar-
kaupanda fyrir aðstoð. Þeir sem
þurfa á mestri aðstoð að halda fá
hana, hinir fá minni aðstoð. Með
gamla húsnæðislánakerfinu nutu
hins vegar allir aðstoðar, hvort sem
þeir þurftu á henni að halda eða
ekki. Með húsbréfakerfinu og
vaxtabótum hefur því verið komið
á kerfi sem stuðlar enn betur en
nokkru sinni fyrr að því að fjöl-
skyldur geti eignast sitt eigið íbúð-
arhúsnæði.
Ákvörðun vaxtabóta
Vaxtabætur taka mið af vaxta-
gjöldum íbúðarkaupenda, tekjum
þeirra og eignum. Þær ákvarðast
þannig, að frá vaxtagjöldum dregst
sú fjárhæð vaxtagjalda sem svarar
til 6% af tekjuskattsstofni. Vaxta-
bætur einstaklings skerðast hlut-
fallslega fari eignir hans að frá-
dregnum skuldum fram úr 2,5 millj-
ónum króna, uns þær falla niður
við tvöfalt hærri ijárhæð. Eign
hjóna og sambýlisfólks má nema
4.150 þúsund krónum áður en til
Þórunn Sveinsdóttir VE er afla-
hæst Vestmannaeyjabáta en hún
var búin að landa um 550 tonnum
síðastliðinn þriðjudag.
Arney KE er búin að vera á net-
um frá 2. janúar síðastliðnum.
„Vegna brælu voru frátafir hjá
okkur í fimm daga í febrúarbyijun
skerðingar kemur, en vaxtabætur
til þeirra falla niður við tvöfalda
þá fjárhæð. Vaxtabætur koma í
stað niðurgreiddra vaxta, hús-
næðisbóta og vaxtaafsláttar í eldra
kerfi.
Hámarksvaxtabætur fyrir hjón
og sambýlisfólk voru á árinu 1990
kr. 184.000 kr., 148.000 fyrir ein-
stætt foreldri og kr. 113.000 fyrir
einstaklinga. Hámarksvaxtabætur
breytast í takt við breytingar láns-
kjaravísitölu. Húsnæðisbætur voru
á árinu 1990 kr. 112.000 fyrir hjón
og sambýlisfólk og kr. 56.000 fyrir
einstakling.
Vaxtabótakerfið er til jöfnunar
Vaxtabótakerfið er jöfnunarkerfi
sem tekur tillit til aðstæðna skuld-
ara þannig að þeir sem hafa lágar
eða miðlungstekjur njóta mestrar
aðstoðar. Eldra kerfi tók ekkert til-
lit til aðstæðna skuldara. Allir lán-
takendur í ’86 kerfinu nutu niður-
greiddra vaxta sem voru á lánum
Húsnæðisstofnunar, óháð því hvort
viðkomandi þurfti á þeirri aðstoð
að halda eða ekki. Það sama gilti
um húsnæðisbæturnar.
Við athugun á vaxtagjöldum
þeirra sem fengu greiddar hús-
næðisbætur á árinu 1989 kom í ljós,
að um 25% þeirra greiddu engin
vaxtagjöld. Hið opinbera var því
að aðstoða íbúðarkaupendur sem
en við vorum búnir að taka okkar
net í land þegar brældi, þannig að
þau eyðilögðust ekki. Við höfum
lagt netin í Miðnessjónum og það
er búinn að vera reytingur af ufsa
undanfarna daga,“ segir Óskar
Þórhallsson skipstjóri á Arney KE.
Jóhanna Sigurðardóttir
„Húsbréfakerfið og
vaxtabætur hafa gert
fleirum kleift að eign-
ast eigið íbúðarhús-
næði. Lágtekju- og
meðaltekjufólk nýtur
meiri aðstoðar hins op-
inbera en áður og að-
stoðin beinist betur en
nokkru sinni fyrr til
þeirra sem þurfa á að-
stoðinni að halda.“
þurftu ekki á aðstoð að halda.
Áætlað er að raunvextir íbúðar-
kaupenda sem notfæra sér húsbréf-
akerfið og hafa lágar og miðlungs-
tekjur verði um 2-3% eftir vaxta-
bætur.
Vaxtabætur árið 1990
Vaxtabætur voru i fyrsta skipti
greiddar á árinu 1990. Greiðslur
vaxtabóta voru hlutfallslega meiri
hjá iágtekjuhópum en þeim sem
hærri tekjur höfðu. Aðilar með
skattskyldar tekjur að meðaltali
undir 100 þúsund krónum á mán-
uði árið 1989 fengu um og yfir 40%
af frádráttarbætum vaxtagjöldum
endurgreidd í formi vaxtabóta.
Hlutfall þetta var um 25% hjá þeim
sem höfðu tekjur hærri en 200
þúsund krónur á mánuði. Þetta
þýðir að af hveijum 100 þúsund
króna heildarvaxtagjöldum vegna
húsnæðiskaupa fékk lágtekjufólk
um 40 þúsund krónur endurgreidd-
ar með vaxtabótum. Hátekjufólk
fékk hins vegar einungis um 25
þúsund krónur endurgreiddar. Lág-
tekju- og meðaltekjufólk fékk því
hærra hlutfall af vaxtagjöldum end-
urgreitt með vaxtabótum heldur en
þeir tekjumeiri.
íbúðarkaup eru
auðveldari en fyrr
Húsbréfakerfið og vaxtabætur
hafa gert fleirum kleift að eignast
eigið íbúðarhúsnæði. Lágtekju- og
meðaltekjufólk nýtur meiri aðstoðar
hins opinbera en áður og aðstoðin
beinist betur en nokkru sinni fyrr
til þeirra sem þurfa á aðstoðinni
að halda.
Höfundur er félagsmálaráðherra.
Arney aflahæst á ver-
tíðinm með 750 tonn
ARNEY KE hafði á miðvikudagskvöld landað um 750 tonnum í
Sandgerði og Keflavík frá áramótum og er því aflahæsti báturinn
á vetrarvertíðinni. „Við eigum eftir um 160 tonna aflakvóta, sem
við ætlum að veiða á þessari vertíð, en erum einnig með rækju-
kvóta,“ segir Oskar Þórhallsson skipstjóri á Arney KE.
Arney KE er aflahæsti báturinn á vetrarvertíðinni með 750 tonn.
\%vim\ íiii fiinimiii\um // /ma imnmtsu ikiibii* /jáH*ííí»-i« i«\%i maw /
4
í
5
00
sm*#
0
2
2O&Q)
Kópal Tónn 4
Gefur matta áferð.
Hentar einkar vel
þar sem minna
mæðir á, t.d. í
stofum, borðstof-
um, í svefnhcrbergi
og á loft.
Kópal Glitra 10
Hefur örlítið meiri
gljáa en KÓPAL
TÓNN og þar af
lciðandi betri
þvottheldni. Hentar
vel þar sem mcira
mæðir á.
Kópal Birta 20
Gefur silkimatta
áferð. Hentar vel
þar sem mæðir
talsvert á veggfleti,
t.d. á ganga, barna-
herbergi, eldhús, og
þar scm óskað cr
eftir góðum gljáa.
Kópal Flos 30
Hefur gljáa sem
kemur að góðum
notum á leikher-
bergið, stigaganga,
barnaherbergi,
baðherbcrgi, þvotta-
hús o.fl. Hcntar
cinnig á húsgögn.
Kópal Geisli 85
Gefur mjög gljáandi
áfcrð og hcntar þar
sem krafist cr
mikillar þvottheldni
og stykleika, t.d. í
bílskúrinn, í
geymsluna og í
iðnaðarhúsnæði.
Hentar einnig á
húsgögn.
Kópal innanhúss-
málning er með
flmm gljástig
KÓPAL er samheiti á innan-
hússmálningu sem uppfyllir
kröfur um ómengandi máln-
ingarvöru til innanhússnota á
Norðurlöndum. KÓPAL
yfirmálning er vatnsþynnan-
leg, fæst með fímm gljástigum
og í staðallitum og nær ótelj-
andi sérlitum skv. KÓPAL
tónalitakortinu. KÓPAL
yflrmálning er auðveld í með-
förurn, slitsterk og áferðar-
falleg og seld í öllum málning-
arverslunum landsins.
Mmá/n/nghf
- það segir sig sjálft -

m
m
m
%
s
in
///i ? Mi ■i#/i/i;í//i .\%i m/ im n///Tnivavn \i.i/ nif i \t.:«wi\> i\\