Morgunblaðið - 09.08.1994, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 09.08.1994, Blaðsíða 16
16 ÞRIÐJUDAGUR 9. ÁGÚST 1994 MORGUNBLAÐIÐ LISTIR 8 Fersk birta blekkingarinnar MYNDUST Kjarvalsstaðir MÁLVERK Sigurður Arni Sigurðsson. Opið alla daga 10-18 til 11. september. Að- gangur kr. 300. Sýningarskrá kr. 900. YFIRLYSINGARNAR um „dauða málverksins" hafa verið fjölmargar á þessari öld, en það lifir enn góðu lífi, þó á stundum hafi skort nokkuð á þann fersk- leika, sem er allri list nauðsyn. Komið hefur fram ungt listafólk sem hefur nálgast málverkið með nýjum hætti og þannig að nokkru endurnýjað kynni listunnenda við miðilinn; sýningin sem nú stendur í vestursal Kjarvalsstaða ber vissu- lega með sér ferskan blæ af þess- um toga. Sigurður Árni Sigurðsson er af yngstu kynslóð íslenskra myndlist- armanna (f. 1963), og þrátt fyrir að hann eigi á þriðja tug einka- og samsýninga að baki má segja að hér gefist listunnendum sunnan heiða aðeins annað tækifærið til að kynnast list hans; hið fyrra var á sýningu í Gallerí Nýhöfn fyrir þremur árum, og þá mátti strax merkja að hér kvað við nýjan tón í íslensku málverki. Sigurður Árni hóf listriám við Myndlistarskólannn á Akureyri, en útskrifaðist síðan úr Myndlista- og handíðaskóla íslands 1987. Eftir það hélt hann til Frakklands, þar sem hann stundaði framhaldsnám og hefur að mestu starfað síðan. Utanlands hefur hann haldið sýn- ingar í Frakklandi, Sviss og Þýska- landi og auk þess átt verk á sam- sýningum í þessum löndum og í Finnlandi. Það er einkum tvennt, sem áhorfandinn tekur strax eftir í verkum Sigurðar Árna; það er blekkingaleikur yfírborðsins (yfir- undir, ofan-neðan, framan-aftan) og einkennilegt rökleysi birtunnar, sem hvoru tveggja skapar dular- full tengsl milli heildar og hluta, innra samræmis og ytri veruleika. Birtan leikur lykilhlutverk í þeim verkum, sem tengjast hugmyndum um almenningsgarða. Áhrif og staðsetning ljósgjafans hafa lengi heillað listamenn, og er skemmst að minnast Caravaggio og Rembrandt varðandi hliðarbirtu, og loks Joseph Wright, sem um miðja 18. öld flutti ljósgjafann inn í myndflötinn. Hér hefur Sigurður Árni hins vegar ljósgjafann utan verksins, ofan miðju (sbr. nr. VI) eða fyrir ofan þrjár miðjur (sbr. nr. X), sé tekið mið af skuggunum. Þessi órökrétta lýsing skapar fjör og spennu í fletinum, sem á sama tíma er útfærður af vísindalegri nákvæmni. Þetta er í fullu sam- ræmi við þær myndir þar sem ljós- gjafinn er til hliðar; þar virðist hæð trjánna nákvæmlega reiknuð til að skuggi þess fyrsta falli undir það næsta o.s.frv. (sbr. nr. VIII). Þessar hugmyndir birtast einnig í einföldum teikningum („Hug- myndir að görðum", þar sem nr. IV er ein,kar athyglisverð) og loks í módelinu „Fullkominn garður", þar sem raflýsingu hefur verið komið fyrir til að sýna hvernig hugmyndin virkar; slíkt gæti í mesta lagi gengið upp einu sinni á ári í raun og sá fjarlægi mögu- leiki gefur þessum hugmyndum heillandi blæ þegar á heildina er litið. Blekking yfirborðsins og mögu- leg tengsl þeirra fáu forma sem eru í hverju verki eru þungamiðja flestra málverkanna á sýningunni. Bernard Marcadé orðar það svo í inngangi í sýningarskrá: „I málverkum Sigurðar Árna eru dularfull tengsl milli þess sem „virðist vera" og hins sem „birtist" skyndilega. Verk hans eru á stöð- ugri ferð um þessi svið myndhugs- unar ... Við fyrstu sýn virðast þessi málverk afar kyrr og staðföst en samt reynast þau við nánari athug- un tvísýn og efablandin. Hvert ein- stakt form virðist tilbúið að snúa allt í einu röngunni út og rugla staðreyndum um hver sé hvað." Þar sem flest verkin eru „Án titils" (og ekki í númeraröð) er (Ph #'" W1 •* é^; •¦"'?= w #*~ W' %- ^- 4P 0 ' ^; <# 0- Jk\ SIGURÐUR Arni Sigurðsson: VI. Olía á striga, 1994. erfitt að vísa til einstakra verka í umræðu um þessi atriði. „Upphaf að ferðalokum" sýnir þó vel þá margræðni, sem listamaðurinn set- ur fram (hvað er ofan á og hvað er undir), og titillinn „Að innan" kann að hljóma sem skýring á við- komandi verki, en hér er ekkert sjálfgefið. Á einum vegg getur að líta sex teikningar með vatnslitum og bleki á pappír, sem í fyrstu kunna að virðast ótengdar öðrum viðfangs- efnum á sýningunni, en eru í raun af sama meiði; þessar tvöföldu teikningar bjóða upp á ákveðna tengingu, en gætu einnig verið sjálfstæðar eða tengdar óskyldum ímyndum, þannig að möguleiki sjónblekkingarinnar er ætíð til staðar. Úrvinnsla Sigurðar Árna er einkar góð í öllum verkum sýning- arinnar. Einfalt myndmálið er í fullkomnu jafnvægi, og vinnsla lit- anna er afar góð, einkum þar sem dvínandi birta skiptir máli. Hið slétta yfirborð er ríkjandi í mál- verkunum, þannig að þunn máln- ingin ræður blekkingunni. Mis- munandi áhrif yfirborðsins fná m.a. merkja af einu litlu verki þar sem áferðin er að hluta þykkari, og áhorfandinn hefur á tilfinning- unni að þar sé um að ræða hýði eða skán, sem beri að fjarlægja; hið hreina yfirborð er mikilvægur þáttur í þeim ferskleika, sem ein- kennir verkin í heild. Sýningunni er fylgt úr hlaði með eigulegri sýningarskrá, þar sem er m.a. að finna góðar ljósmyndir af verkum á sýningunni, en einnig af nokkrum fleiri málverkum, sem ekki hafa ratað á vepgina hér. í stuttum og læsilegum mgangi set- ur Bernard Marcadé myndir Sig- urðar Árna í athyglisvert sam- hengi, sem opnar sýningargestum víðari sýn en ella á viðfangsefni listamannsins. Fræðsla og upplýs- ing af því tagi hlýtur að vera meg- inhlutverk hverrar sýningarskrár. Með þessari sýningu má segja að Sigurður Árni hafi haslað sér völl í íslenskri myndlist þannig að eftir verður tekið. Verk hans vísa með markvissum hætti til innri gilda málverksins og hvernig það getur gripið áhorfandann sterkum tökum með sjónvillum sínum, ímyndaðri dýpt og mótunaráhrif- um birtunnar. Með því að færa þessar sjónvillur að yfirborðinu og brjóta upp hefðir birtunnar í fletin- um hefur hann skapað sér mynd- heim, sem verður gaman að fylgj- ast með í framtíðinni. Er rétt að hvetja alla listunnend- ur til að láta þessa sýningu ekki fram hjá sér fara. ¦ Eiríkur Þorláksson Svanhvít Egilsdóttir Svanhvít Egilsdóttir heldur söng- námskeið PRÓFESS- OR Svanhvít Egilsdóttir heldur söng- námskeið í húsakynnum Tónlistar- skólans Reykjavík, „OLcKK , Laugavegi 178, dagana 15.-17. ágúst næstkomandi. Svanhvít hefur verið búsett í Vínarborg í fjölda ára og kennt við tónlistarháskólann þar. Hún hefur haldið mörg söngnámskeið hér heirna og erlendis. Undirleikari á nám- skeiðinu er Jóhannes Andre- asen. Skráning og allar nánari uplýsingar eru í Hljóðfæra- verslun Leifs H. Magnússon- ar. Kórtónleik- ar í Landa- kotskirkju SVISSNESKI kórinn „Kammerchor Winterthur" heldur tónleika í Landakots- kirkju í kvöld, þriðjudag. Tón- leikamir hefjast klukkan 20.30 og á efnisskránni verð- ur Átta raddaða mótetta Bachs og kórlög eftir Gabri- eli, Purcell, Verdi og Faure. í kórnum eru 40 söngvarar og stjórnandi er Christoph Bachmann. í fréttatilkynn- ingu segjr að áhugi á ferða- lagi til íslands hafi vaknað, þegar kórinn kynntist ís- Ienskum kórum á kóramóti á Spáni sumarið 1991. Ferðalagamyndir Ein- ars Fals í Galleríi 11 FERÐALAGAMYNDIR nefnist sýning Einars Fals Ingólfssonar, sem opnar í Galleríi 11, Skóla- vörðustíg 4a, föstudaginn 12. ág- ústJPaTverða sýndar á fjórða tug svarthvítra ljósmynda frá ferðum sjö ára. Ferðum um fjölfarnar, kunnuglegar slóðir heimsins; myndir af hversdagslegu fólki og raunverulegum atburðum. Ferðalagamyndir er fyrsta einkasýning Einars Fals en áður hefur hann átt verk á samsýning- um í Reykjavík, Stokkhólmi og New York. Hann hefur myndað fyrir íslensk dagblöð og tímarit en starfar nú í New York, þar sem hann stundaði framhaldsnám í ljósmyndun við School of Visual Arts. Sýning Einars Fals er opin frá þriðjudegi til laugardags, frá klukkan 13 til 18, og stendur tij 25. ágúst. Fágaður semballeikur TONLIST S k á I h o 11 s k i r k j a SEMBALTÓNLEIKAR Guðrún Óskarsdóttir flytur verk eft- ir J.C. de Chambonnieres, Jean- Henry D'Anglebert og Louis Couper- in sunnudaginn. 6. ágúst 1994. FRÖNSK sembaltónlist hefur stöðu nærri verkum verkum eftir J.S. Bach og vitað er að Bach þekkti nokkuð til frönsku meistaranna og reyndi sig við tónmál og formskipan franskrar tónlistar, þó án þess að um stælingar sé að ræða. Þar sem frönsku snillingarnir luku verki sínu hófst síðbarokkin og þannig leggur einn upp í lífsferð sína þegar annar lýkur henni og við lok sumartónleik- anna í ár hefur Guðrún Óskarsdóttir semballeikari sína ferð sem einleik- ari, þó sumartónleikagestir hafi vit- að til hennar fyrir nokkru og heyrt hana Ieika á sembalinn sinn. Fyrsta verk tónleikanna hófst á Pavane í d-moll eftir Jacques Champion de Chambonniéres (1601-1672) og þar á eftir fylgdi Svíta í F-dúr. Afi og faðir Champi- on, en það var fjölskyldunafn hans, voru frægir semaballeikarar og 1643 tók hann við stöðu föður síns við frönsku konungshirðina en vegna einhvers konar samsæris, hrökk- laðist hann frá hirð Loðvíks XIV. árið 1662. Chambonni- eres var fyrsti stór- sembalisti Frakka og lagði grunninn að semb- altónlist þeirra. Guðrún lék bæði pavane þáttinn og svítuna mjög vel, þar sem öllu skrauti og ýmsu því er einkennir franska sembaltónlist var vel til haga haldið. Annað verkefnið var svíta í g-moll, eftir D'Anglebert, nemanda Chambonnieres er tók við af honum sem hirð- sembalisti, er hann féll í ónáð. D'Anglebert var mjög fær sembalisti og meðal út- gefinna verka hans eru útsetningar á ballettónlist og forleikjum eftir Lully. D'Anglebert þykir ekki eins frumlegur og kennari hans var en tónlist hans sýnir að hann var leik- inn semballeikari. Síðustu verkin voru svíta í a-moll og pavane dans, eftir Louis Couper- in, anrian nemanda Chambonnieres, er ásamt frænda sínum, Francois Couperin (hinum mikla) voru fræg- astir sembalistanna frönsku. Sagt er að Chambonnieres hafí á ferða- lagi, árið 1650, heyrt þá bræður Louis og Francois (eldri) leika á sembal og haft þá með sér til París- ar. Louis fékk stöðu sem orgelleik- ari við St Gervais-kirkjuna, sem ættmenn hans störfuðu við í 175 ár. Louis naut mikillar hylli sem tón- skáld og semballeikari en bróðir hans, Franco- is, var aðallega þekktur fyrir stórbrotinn drykkjuskap. Dóttir Francois, Marguerite- Louise, var frábær söngkona. Yngsti Cou- perin-bróðirinn, Charl- es, starfaði sem orgel- leikari við St. Gervais en mun ekki hafa sam- ið neitt og er aðallega minnst vegna frægðar sonar hans, Francois Couperin „le grand". Guðrún Óskarsdóttir er efnilegur sembalisti og lék frönsku meistarana mjög vel. Eitt af því sem gerir franska sembaltónlist sérlega aðlað- andi, eru skreytingar og þær voru vel og greinilega útfærðar af Guð- rúnu, svo að eðlileg framvinda tón- línunnar raskaðist ekki, sem oft vill verða raunin, ef of mikil áhersla er lögð á margbreytileik skreyting- anna. Flutningur Guðrúnar var fág- aður, borinn upp að sterkri tilfinn- ingu fyrir formi og hrynskipan tón- hendinga og fer hún sannarlega vel af stað, í sína fyrstu ferð, með þess- ari frumraun sinni sem einleikari á sembal. Jón Ásgeirsson i t

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.