Morgunblaðið - 29.04.1997, Qupperneq 20

20 ÞRIÐJUDAGUR 29. APRÍL 1997
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
NEYTENDUR
VÆNTANLEGUR er á markað margmiðlunardiskur
ætlaður til ökukennsiu.
Kennsluefni fyr-
ir ökunema á
tölvutæku formi
ÍSLENSKUR margmiðlunardiskur
með kennsluefni fyrir verðandi öku-
menn kemur út á næstunni, en það
er tryggingafélagið Sjóvá-Almenn-
ar sem stendur að útgáfunni í sam-
vinnu við margmiðlunarfyrirtækið
Gagarín.
I umferðinni með Sjóva-Almenn-
um er heitið á disknum og segir
Einar Guðmundsson fræðslustjóri
Sjóvár-Almennra hann hugsaðan
sem ítarefni fyrir ökunema, sem
kennsluefni í efstu bekkjum grunn-
skóla og sem upprifjunarefni fyrir
eldri ökumenn. „Hugmyndin er síð-
an að selja diskinn á vægu verði,
um það bil fimmhundruð krónur,
og hafa ökukennarar, Námsgagna-
stofnun og fleiri lýst yfir áhuga á
að dreifa honum fyrir okkur.“ Disk-
urinn er væntanlegur á markað
eftir um það bil mánuð.
Um er að ræða frumhetjastarf
og alfarið íslenskt verk að sögn
Einars, en undirbúningur hefur
staðið yfir í um eitt ár. Gagarín
hefur haft umsjón með hönnuninni
og nýtir möguleika margmiðlunar
til hins ýtrasta. Hefðbundnir miðlar
eru samnýttir; myndband, hljóð,
texti og ljósmyndir. Notandinn get-
ur síðan kynnt sér efnið eins vel
og hann vill og á þeim hraða sem
hentar hveiju sinni.
Að sögn Einars hefur trygginga-
félagið undanfarin ár haldið for-
vamanámskeið fyrir unga ökumenn
en hugmyndin kviknaði á árshátíð
félagsins. „Verið var að ræða nýjar
leiðir til að ná til ungmennanna og
þá barst þessi nýi miðill strax í tál.
Ákveðið var að kalla til unglinga,
myndaðir voru starfshópar þar sem
þeir ræddu hvernig að þeirra mati
ætti að byggja upp kennsluefni í
tölvutæku formi. í ljós kom að ung-
mennin vildu hafa efnið á fremur
alvarlegum nótum en ekki í leikja-
formi eins og við héldum að þyrfti
til að draga unga notendur að.“
Olvunarakstur algengur
meðal ungmenna
Disknum er skipt í fjóra höfuð-
flokka; akstur og umferðarvenjur,
umferðarmerkin, ungir ökumenn
og tryggingar. Fimmti efnisflokk-
urinn er síðan krossapróf úr hinum
flokkunum. „Kaflarnir greinast
mikið niður en meðal annars er
farið í allar umferðarreglurnar,
akstur við mismunandi aðstæður,
ólíkar gerðir umferðarljósa, öll
umferðarmerki og yfirborðsmerk-
ingar vega. í kaflanum um unga
ökumenn byggjum við á reynslu
okkar sem tryggingafélag. Þar
tökum við fyrir tjón og tryggingar
en algengastu slysin af völdum
ungra ökumanna eru aftanákeyrsl-
ur, um 27% árekstra hjá þessum
aldursflokki, og hraðakstur er
einnig algengt vandamál."
Samkvæmt skoðanakönnun með-
al 600 ungmenna á aldrinum 17-20
ára sem setið hafa námskeið á veg-
um Sjóvár-Almennra hafa um 51%
keyrt undir áhrifum áfengis. Á
myndrænan hátt er á disknum sýnt
fram á hvernig hálfur bjór getur
haft áhrif á akstur ökumanna. Þar
kemur fram meðal annars að sjón-
sviðið minnkar, sjónin dvínar um
35% þegar keyrt er í myrkri, við-
bragðið lengist um 35% og líkur á
mistökum aukast um 25%.“
Yfirlýsing frá framkvæmdastjóra
Neytendasamtakanna
Fagnar verðlækk-
un á filmum
í MORGUNBLAÐINU 24. apríl sl.
gerði Bergur G. Gíslason hjá Ljós-
myndavörum athugasemd vegna
viðtals á neytendasíðu við Jóhannes
Gunnarsson framkvæmdastjóra
Neytendasamtakanna þann 22. apríl
um að verð á Fuji-filmum hafi ekki
lækkað þrátt fyrir lækkun vöru-
gjalds. Bergur segir filmurnar hafi
lækkað í verði og óskar þess að
Neytendasamtökin viðurkenni mi-
stök sín og leiðrétti rangar fullyrð-
ingar um Fuji-filmuverð.
Af því tilefni vill Jóhannes Gunn-
arsson taka fram: „Það er rétt sem
fulltrúi Ljósmyndavara segir að
Neytendasamtökin hafi í tvígang
beðið um og fengið senda verðskrá
Ljósmyndavara. Þessi verðskrá er
dagsett 3. mars sl. og óskuðum við
eftir að fá einnig senda þá verðskrá
sem áður var í gildi, þannig að hægt
væri að sannreyna hvort lækkunin
hefði orðið. Fékk starfsmaður okkar
þá það svar að fyrirtækið ætti ekki
aðra verðskrá enda væri sú sem
okkur var send búin að vera i gildi
í nokkur ár. Sé hér um mistök að
ræða af hálfu starfsmanns Ljós-
myndavara er ábyrgðin ekki Neyt-
endasamtakanna. Við hljótum hins
vegar að fagna því ef svo er og að
verð hafi lækkað í samræmi við
vörugjaldsbreytinguna.
Innan ESB er fátækt útbreidd-
ust meðal breskra barna
Bresk stjórnvöld sökuð um að knýja fram frestun talna
- íhaldsflokkurinn segir samanburðinn rangan
London. Morgunbladið.
Á BRETLANDl búa hlutfallslega
fleiri börn við fátækt eitt af hveijum
þremur en í nokkru öðru ríki Evrópu-
sambandsins (ESB) samkvæmt
óbirtri könnun Eurostat, hagstofu
Evrópu, sem breska blaðið The Gu-
ardian greindi frá í gær.
Samkvæmt könnuninni eru hvergi
í ESB fleiri fullorðnir undir fátækt-
armörkum en á Bretlandi. Aðeins í
Portúgal mældist meiri fátækt með-
al fullorðinna og barna og var þá
tekið mið af þjóðinni allri.
í dagblaðinu The Guardian sagði
að hér væri komin staðfesting hins
aukna ójöfnuðar í valdatíð Ihalds-
flokksins og tölurnar væru tilbúnar
til birtingar, en ákveðið hefði verið
að fresta henni fram yfír kosningar
að beiðni bresku stjórnarinnar. Að
sögn heimildarmanns innan íhalds-
flokksins er ekki rétt að bera saman
stöðu barna innan hinna ýmsu ríkja
Evrópusambandsins með þessum
hætti.
Fátækt hefur verið til umræðu í
kosningabaráttunni og má búast við
að stjórnarandstæðingar noti þessar
tölur á lokasprettinum. Verka-
mannaflokkurinn hefur hins vegar
ekki sett sér nein markmið í fátækt-
armálum utan hvað Tony Blair, leið-
togi flokksins, hefur sagt að takist
sér ekki að bæta lífskjör þeirra fá-
tækustu í lok næsta kjörtímabils,
nái hann völdum, muni hann hafa
brugðist kjósendum.
Kenneth Clark, fjármálaráðherra
Bretlands, sagði í umræðuþætti í
sjónvarpi á sunnudagskvöld að það
væri goðsögn að hinir fátæku yrðu
stöðugt fátækari, sú niðurstaða væri
reist á vafasamri tölfræði.
Samkvæmt könnun Eurostat, sem
byggð er á tölum frá árinu 1993,
búa 32% barna á Bretlandi undir
fátæktarmörkum. Næst koma írland
og Portúgal. Á írlandi er hlutfallið
28% og í Poitúgal 27%. Best er
ástandið sagt í Danmörku, þar sem
5% barna eru undir fátæktarmörk-
um. Þá koma Frakkar, þar sem hlut-
fallið er 12%, og Þýskaland með
13%. Meðaltalið í ESB er 20%.
Ónafngreindur heimildarmaður í
íhaldsflokknum sagði í samtali við
Morgunblaðið að það væri fráleitt
að bera lífsskilyrði saman með þess-
um hætti. „Það er ekki rétt að segja
að börn hér séu fátækari," sagði
heimildarmaðurinn. „Það er víða að
finna fátækari börn. Margar tekju-
minni íjölskyldur hafa hagnast á
velmeguninni. Af þeim 10% Breta,
sem hafa minnstar tekjur, höfðu 14%
meira eyðslufé milli handanna í fyrra
en 1979.“
í könnuninni eru fátæktarmörk
sögð liggja við 50% af meðaltekjum
í hveiju landi. Síðan er staða hvers
ríkis mæld á kvarðanum 0 til 1, þar
sem núllið merkir fullkominn jöfnuð,
en einn algeran ójöfnuð. Bretar
fengu þar einkunnina 0,37, jafnháa
og Italir. Aðeins Portúgalar (0,42)
og Grikkir (0,38) voru ofar á kvarð-
anum. Meðaltalið í Evrópu var 0,35.
Danir komu best út og fengu 0,25.
Carl Bildt um EMU-
aðild Svíþjóðar
Utilokar
ekki þjóð-
aratkvæði
Kaupmannahöfn. Morgunblaðid.
CARL Bildt, formaður sænska
Hægriflokksins, útilokar ekki
að ástæða verði til að halda
þjóðaratkvæðagreiðslu um að-
ild Svía að Efnahags- og mynt-
bandalagi Evrópu, EMU, og
hann hefur áhuga á að Svíar
taki þátt í yfirstandandi upp-
byggingu nýs öryggiskerfis í
Evrópu. Þetta kom fram í
fyrsta sjónvarpsviðtalinu við
Bildt um sænsk stjórnmál nú
þegar hann er á leið heim með
vorinu.
Carl Bildt, sem hefur starf-
að sem sáttasemjari og síðar
sem fulltrúi Evrópusambands-
ins við uppbygginguna í Bosn-
íu, segir að Svíar þurfi að
fylgjast nákvæmlega með þró-
un myntbandalagsins. Hann
hefur áður hvatt til sænskrar
þátttöku frá upphafi og
Hægriflokkurinn hvetur til
þess sama. Innan flokksins
hefur þó gætt hiks upp á síð-
kastið gagnvart EMU.
Spurningunni um NATO-
aðild svaraði Bildt ekki hreint
út, heldur benti á að nýtt ör-
yggiskerfí væri í deiglunni í
Evrópu.
Bildt hefur ekki viljað svara
þeirri spurningu nákvæmlega
hvenær hann komi aftur til
starfa á sænskum stjórnmála-
vettvangi og bendir á að enn
eigi eftir að finna eftirmann
hans. Búist er við að það verði
á næstunni og að Bildt verði
kominn á heimavettvang í
sumar.
Persson sækir á
Hægriflokkur Bildts er enn
stærsti flokkur Svíþjóðar sam-
kvæmt skoðanakönnunum, en
þær benda þó til þess að Jafn-
aðarmenn sæki nú á. Sam-
kvæmt könnun sem birt var
fyrir helgi, styðja 32% Hægri-
flokkinn, en hálfu prósenti
minna fylgja jafnaðarmönnum
að málum. I febrúar var mun-
urinn 4,5% hægrimönnum í vil.
Wim Kok, forsætisráðherra HoIIands
Segir ráðstefnu-
lok verða í júní
Haag. Reuter.
WIM Kok, forsætisráðherra Hol-
lands, segir að kosningarnar í Bret-
landi og Frakklandi hafi ekki áhrif
á það markmið hans að ljúka ríkjar-
áðstefnu Evrópusambandsins um
miðjan júni og reka smiðshöggið á
endurskoðaðan stofnsáttmála þess.
Holland fer nú með forsætið í ráð-
herraráði sambandsins.
Síðustu klukkustundirnar
ráða úrslitum
Kok hefur áður sagt að hann
muni bíða þar til eftir brezku kosn-
ingarnar, sem haldnar verða 1.
maí, með að tilkynna hvort haldinn
verði aukaleiðtogafundur Evrópu-
sambandsins í maí. Áformað er að
ljúka ríkjaráðstefnunni með leið-
togafundi í Amsterdam um miðjan
júní. Kosningarnar i Frakklandi
fara fram 25. maí og 1. júní.
EVRÓPA^
Á blaðamannafundi á laugardag
viðurkenndi Kok að hendur ríkis-
stjórna Bretlands og Frakklands
kynnu að vera bundnar vegna kosn-
inganna, sem framundan væru.
Hins vegar myndu síðustu dagarn-
ir, eða jafnvel klukkustundirnar,
fyrir lok fundarins í Amsterdam
ráða úrslitum um niðurstöðu samn-
ingaviðræðnanna.
Kok sagði að lokaákvörðun yrði
tekin 15. maí um hvort haldinn
yrði aukaleiðtogafundur 23. maí.
IMF varar við seink-
un gildistöku EMU
Bonn, Washington. Reuter.
ALÞJÓÐAGJALDEYRISSJÓÐUR-
INN (IMF) varar við því að seinka
gildistöku Efnahags- og mynt-
bandalags Evrópu (EMU) og telur
slíkt geta valdið ringulreið á fjár-
málamörkuðum.
Massimo Russo, sérlegur ráðgjafi
Michels Camdessus framkvæmda-
stjóra IMF í málefnum EMU, sagði
á blaðamannafundi í Washington að
seinkun framyfír 1. janúar 1999
kynni jafnframt að valda því að
upptaka sameiginlegs Evrópu-
gjaldmiðils frestaðist um ófyrirsjá-
anlegan tíma.
Jacques Artus, aðstoðardeildar-
stjóri Evrópudeildar IMF, sagði á
fundinum að væntanleg aðildarríki
EMU yrðu að tilkynna sem fyrst
hvernig gengi gjaldmiðlanna, sem
eiga að renna inn í evróið, yrði
læst saman. Upplausn yrði á fjár-
málamörkuðunum ef þeir fengju
ekki einhveijar vísbendingar um
það á hvert gengi gjaldmiðlanna
yrði þegar evróið yrði tekið upp.
Russo sagðist ekki telja það skipta
öllu máli hvort væntanleg aðildarríki
EMU næðu upp á hár að uppfylla
markmið Maastricht-sáttmálans um
að fjárlagahalli sé ekki meiri en 3%
af landsframleiðslu. „Ég er ekki
þeirrar skoðunar að 3,1% muni gera
evróið veikt eða að 2,9% geri það
sterkt," sagði Russo. Hann sagði
mestu máli skipta að ríki gætu sýnt
fram á að árangur þeirra í ríkisfjár-
málum væri varanlegur.
3% eru 3%
Á laugardag sagði Theo Waigel,
fjármálaráðherra Þýzkalands, hins
vegar í blaðaviðtali að 3% þýddu
3% og ekki brotabrot meir. Waigel
sagði að ef aðildarríkin næðu ekki
þessu markmiði væri trúverðugleiki
evrósins í hættu. Hann ítrekaði hins
vegar að þýzk stjórnvöld myndu
tryggja að íjárlagahallinn yrði inn-
an við 3% af VLF.