Morgunblaðið - 22.10.1997, Qupperneq 25

MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
MIÐVIKUDAGUR 22. OKTÓBER 1997 25
Heilög Teresa fæddist árið 1873 í Alencon í
Frakklandi. Á fimmtánda aldursári gekk hún
í Karmelklaustrið í Lisieux. Teresa lést úr
berklum aðeins 24 ára að aldri. Skömmu
áður hafði hún ritað ævisögu sína, Sögu sál-
ar, og ári eftir andlát hennar sá eldri systir
hennar Pauline, sem einnig var nunna, til
þess að sagan var gefin út. Saga sálar vakti
þegar fádæma athygli og seldist í stórum
upplögum á mörgum tungumálum. Fjöldi
manna varð snortinn af lestri sögu hennar
og margir urðu fyrir kraftaverkum eftir fyrir-
bæn Teresu.
Séra Kjell Arild Pollestad er víðlesinn rit-
höfundur í Noregi. Hann hefur ritað um ólík-
ustu hugðarefni sín, svo sem matargerðarl-
ist, Íslandsför sína, ævisögu páfans, um sov-
étfyrirkomulagið og um aðdraganda þess að
hann gerðist kaþólskur prestur í metsölubók
sinni Vegurinn til Róm sem selst hefur í
30.000 eintökum í Noregi. Þá hefur hann
gefið út gamansögur og dagbækur séra Kjell
koma út annað hvert ár auk þess sem hann
skrifar greinar í Aftenposten. Dóminíkana-
reglan leggur áherslu á kennslu og ritstörf
presta sinna og eftir að hafa starfað sem
sóknarprestur í átta ár sneri séra Kjell sér
að skrifum.
Var lítt hrifinn af
Teresu í fyrstu
Séra Kjell segir langan aðdrag-
anda að ákvörðun sinni um að rita
ævisögu heilagrar Teresu. í formála
rekur hann fyrstu kynni sín af Ter-
esu sem hann segir hafa misheppn-
ast stórkostlega. Það var þegar hann
dvaldi fyrir 22 árum í dóminíkana-
klaustrinu í Toulouse. Reglubróðir
hans uppgötvaði þá, sér til mikillar
undrunar, að norski munkurinn
þekkti ekkert til heilagrar Teresu og
færði séra Kjell því sjálfsævisögu
hennar. „Sjálfur varð ég lítt hrifinn,
hvorki af upphafinu né framhaidinu,
þótt ekki skorti góðan vilja, og ég
gafst upp á lestrinum eftir rúmar
hundrað blaðsíður. Mér grömdust
beinlínis ungmeyjarsveiflurnar milli
tilfinningasemi og hóflausrar hrifn-
ingar, og ég kunni illa við hina miklu
fyrirlitningu á líkamanum, ótta við
„heiminn" og ást á þjáningunni sem
birtist í bókinni. Nú hvílir bókin í
hillunni og Teresa af Jesúbarninu
freistar ekki nánari kynna,“ ritar
séra Kjell í dagbók sína. Tuttugu
árum síðar færir 15 ára Óslóarpiltur
honum lítið kver þar sem hann hefur
sett saman stutt ágrip af ævisögu
Teresu. „Ég var bergnuminn eftir
að hafa lesið þetta litla kver og tók
samstundis fram ævisögu Teresu, las
á nýjan leik og sagði svo við sjálfan
mig að þetta væri mjög falleg og
djúpstæð frásögn sem ég yrði að
miðla til norskra lesenda," segir séra
Kjell. „Það getur verið þreytandi að
hafa ekkert nema endalausar kenni-
setningar að styðja sig við í prests-
starfinu og mann fer að lengja eftir
frásögn af raunverulegri upplifun
fólks á trúnni. Sjálfsævisaga Teresu
býr yfir þessum töfrum trúarinnar.
Hún opnar sig svo algerlega mót
kærleikanum að ekki er annað hægt
en hrífast með henni. Manneskja sem
hún sem þekkti góðsemi og rausn
drottins getur miðlað miklu krafti til ann-
arra.“ Séra Kjell nefnir sérstaklega móður
Teresu sem tók nafn sitt eftir henni og gerði
kærleiksboð heilagrar Teresu um ást til allra
að sínum.
Séra Kjell segir að Karmelsystur kunni
hundruð frásagna af kraftaverkum sem orðið
íslendingar ekki
eins guðhræddir
og Norðmenn
Séra Kjell Arild Pollestad hefur rítað ævisögu heilagrar
Teresu frá Lisieux en í ár er þess minnst að hundrað
ár eru frá andláti hennar. Hulda Stefánsdóttir ræddi
við þennan glaðbeitta prest af reglu dóminíkana sem
nýtur mikilla vinsælda sem rithöfundur í Noregi.
Morgunblaðið/Ásdís
SÉRA Kjell Arild Pollestad lærði íslensku af fornsögunum og ferðaðist um landið þvert og endi-
langt fyrir 13 árum. Hann gaf út bók um íslandsferðina og þar er m.a. viðtal við Halldór Laxness
sem séra Kjell segir eiga margt sameiginlegt með kunnasta skáldsagnahöfundi Noregs, Knud Hamsun.
hafa eftir fyrirbæn heilagrar Teresu. Sjálfur
varð hann eitt sinn fyrir undarlegri reynslu
við ritun sögunnar. „Ég hef þann hátt á að
handskrifa fyrst textann og rita hann svo inn
á gamalli ritvél. Sunnudagar eru hvíldardag-
ar en þennan tiltekna sunnudag hafði ég
hugsað mér að rita upp svolítinn texta eftir
handritinu og þótti það í lagi þar sem í því
fælist ekki eiginleg vinna að handritinu. Þá
gerist það að ritvélin bilar og alltaf þegar
ég slæ á lykilinn T þá hoppar vélin um eina
línu,“ segir Kjell og hlær. „Daginn eftir var
allt eins og það átti að sér að vera.“ Hann
segist aldrei hafa leitt hugann áður að dul-
rænum þætti trúarinnar en eftir þennan at-
burð hafi hann orðið varari um sig. „Það er
svo merkilegt með heilaga Teresu að það er
eins og drottinn hafi verið hennar nánasti
vinur - og samstarfsmaður, því hún fékk
alltaf vilja sínum framfylgt, drottinn sendi
henni merki um bænheyrn af minnsta tilefni
og það gerir frásögn hennar sérstaklega
manneskjulega. í gegnum þessi manneskju-
legu smáatvik skín heilagleikinn." Séra Kjell
velti því lengi fyrir sér hvaða leið hann ætti
að fara við að miðla sögu þessarar sérstæðu
ungmeyjar. „Ég ákvað að skýra einungis frá
því sem heimildir geta um og leggja hvergi
útaf með túlkun minni. Þetta er eins konar
„Teresu-spjall" í anda guðspjallanna."
Laxness og Hamsun
Séra Kjell talar prýðilega íslensku. Hann
segist hafa kynnst íslendingasögunum í skóla
og mál þeirra hafi heillað hann. „í skóla var
okkur kennt að þetta mál væri forn-norska
en ég vissi að á íslandi var það enn lifandi
mál. Kennari minn, sem hafði mikil áhrif á
mig, talaði þetta mál þegar hann var fullur!
Ég lærði smám saman að lesa og skilja ís-
lenska sögumálið en framburðinn þekkti ég
ekki. Þegar ég fór til íslands árið 1984 keypti
ég tungumálanámskeið á bandi og
fór að æfa íslenskan framburð. Ég
hafði ekki verið lengi á íslandi þegar
ég áttaði mig á að þetta íslenskun-
ámskeið sem ég hafði keypt var
komið til ára sinna.“ Séra Kjell lét
það ekki á sig fá þó íslenskan hans
hljómaði eins og aftur úr öldum.
Hann hlær og segist vera að reyna
að nútímavæða íslenskukunnáttu
sína._
„Á ferð minni um ísland heim-
sótti ég Laxness að Gljúfrasteini.
Þar sat ég heila dagsstund og ræddi
við Halldór og konu hans Auði og
ég hafði mikla ánægju af því. Við
töluðum ekki mikið um trúna, mest
um bókmenntir." Séra Kjell segir
Laxness þann rithöfund á Norður-
löndum sem líkist mest Hamsun.
„Það sem þeir eiga sameiginlegt er
þessi sterki, auðkennanlegi stíll. í
tilfelli þeirra beggja þarf maður ekki
að lesa nema ’eina setningu til að
bera kennsl á höfundinn." Hann seg-
ir trúarlíf íslendinga mjög ólíkt trú
Norðmanna. íslendingar búa ekki
yfir sama guðsótta. Þeir líkjast einna
mest íbúum Norður-Noregs í trúar-
legu tilliti, það gerir nálægðin við
sjóinn. „Trúin á jguð er sterk en
Kristur stendur Islendingum ekki
eins nærri og Norðmönnum. Það sem
er hins vegar líkt með þjóðunum
tveim er að þær fara hljótt með sína
trú. Við Norðurlandabúar tölum ekki
mikið um okkar innra líf, við sýnum
bara yfirborðið en suðrænni þjóðum
eins og Frökkum þykir ofur eðlilegt
að tala um sálina. Þessi einkenni eru
jafnvel enn sterkari hér en í Nor-
egi.“ Séra Kjell rifjar upp kafla úr
Sölku Völku sem hann segir
skemmtilegustu bók sem hann hafi
lesið á íslensku. Bæjarbúar sækja
fund Hjálpræðishersins eins og um
kvöldskemmtun væri að ræða og sú
mynd sem Laxness dregur þar upp
segir séra Kjell að lýsi einna best
viðhorfi íslendinga til trúarinnar.
Hann segir að Islendingar séu meðvitaðri um
söguna en Norðmenn. „Tungumálið og forn-
bókmenntirnar eru þungar byrðar að bera
og mikil ábyrgð hvílir á íslendingum að halda
utan um þennan arf. Það gleður mig því jafn-
an mikið að fá i hendurnar Morgunblaðið og
sjá að þar lifir enn tungumál Njálu.“
.verðugur fulltrúi
atvinnulífs í Reykjavík
Snorri Hjaltason rekur ásamt eiginkonu sinni
Brynhildi Sigursteinsdóttur Trésmiðju SH í
Reykjavík. Þau hafa saman byggt upp öflugt
fyrirtæki sem veitir hátt i 100 manns atvinnu. Snorri
er verðugur fulltrúi atvinnulífsins í borgarstjóm.
..úr íþróttastarfi
.úr atvinnulífinu
••úr stjórnmúlum
..aff félagsmúlum
»af verkalýðsmólum
Prófkjör sjálfstæðismanna í Reykjavík er dagana 24.-25. október