Morgunblaðið - 27.05.1998, Blaðsíða 10

10 MIÐVIKUDAGUR 27. MAÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Kjartan Gunnarsson segir umfjöllun um Lind einhliða án greinargerðar bankaráðs Landsbankans
Vill opinbera
sakamálsrannsókn á
málefnum Lindar
KJARTAN Gunnarsson, sem situr í
bankaráði Landsbanka íslands,
sagði í gær að hann hygðist leggja til
á bankaráðsfundi á morgun að
Landsbankinn óski þess að fram fari
opinber sakamálsrannsókn á því
hvort framkvæmdastjóri eignar-
leigufyrirtækisins Lindar, stjórnar-
menn í fyrirtækinu og aðrir starfs-
menn þess kunni að hafa bakað sér
ábyrgð að lögum með einhverjum at-
höfnum sínum eða athafnaleysi með-
an þeir störfuðu við fyrirtækið.
Finnur Ingólfsson, iðnaðar- og við-
skiptaráðherra, lagði á blaðamanna-
fundi í gær fram gögn ráðuneytisins
í málinu, meðal annars bréf þar sem
hann vísar ábyrgð á málefnum Lind-
ar til bankaráðs Landsbankans.
Vissi ekki að Finnur
hygðist birta gögn
Kjartan kvaðst í gærkvöld ekki
hafa vitað til þess að Finnur hefði
ætlað að gera gögn viðskiptaráðu-
neytisins um málefni Lindar opinber
á blaðamannafundi í gær.
„Það var ekkert samráð um það,
enda út af fyrir sig engin ástæða til
þess af hálfu ráðherrans," sagði
hann. „Hann þarf ekkert samráð að
hafa við mig eða aðra um það hvað
hann ákveður að gera. Hins vegar tel
ég að það hefði verið heppilegra að
eftir því hefði verið leitað áður en
skýrsla Ríkisendurskoðunar var birt
að á um leið hefði verið birt sú grein-
argerð, sem bankaráðið sendi
Ríkisendurskoðun í framhaldi af at-
hugun hennar."
Hann sagði að með því að birta
aðeins skýrslu Ríkisendurskoðunar
væri gefin mjög einhliða mynd af
málinu, ekki síst í ljósi þess að eftir
að bankaráðið gerði Ríkisendur-
skoðun grein fyrir málinu af sinni
hálfu hefði það verið samdóma álit
að aðhafast ekki frekar í málinu
nema nýjar upplýsingar kæmu fram.
Ríkisendurskoðun vann greinar-
gerð um málefni Lindar og Lands-
bankans að ósk bankaráðsins og er
hún dagsett 29. mai-s 1996. Kjartan,
sem þá var formaður bankaráðs,
sagði að í framhaldi af athugun
Ríkisendurskoðunar hefði
bankaráðið sent stofnuninni greinar-
gerð dagsetta 26. september 1996.
„I þeirri greinai-gerð gerir
bankaráðið ítarlega grein fýrir
viðhorfum sínum til Lindarmálsins
og þeirra álitaefna, sem fram koma
vegna Lindarmálsins í skýrslu
Ríkisendurskoðunar,“ sagði Kjartan.
„Eins og viðskiptai’áðherra hefur
upplýst sendi bankaráð Landsbank-
ans honum greinargerð Ríkisendur-
skoðunar með ítarlegu bréfi 19. apríl
1996. í því bréfi koma fram ýmsar
upplýsingar varðandi fyrirtækið
Lind, meðal annars að tapað sé mun
meh’a en þær fjögur hundruð millj-
ónir króna, sem talið var að hefðu
KJARTAN Gunnarsson við
heimili sitt í gærkvöld.
tapast þegar fyrirtækinu var lokað
1994.“
í bréfi Kjartans til Finns er gerð
gi’ein fyrir skýrslu Ríkisendur-
skoðunar og kemur þar fram að
bankaráðið hafi enga ákvörðun tekið
að svo komnu máli um frekari að-
gerðir, en vilji að höfðu samráði við
bankastjórn senda skýrsluna til við-
skiptaráðherra með ósk um samráð
um framhald málsins með vísan til
ákvæðis bankalaga um yfirstjórn
ríkisviðskiptabanka.
„Það sem næst gerist í þessu máli
er það að 3. júní 1996 fóru fram um-
ræður um Lindarmálið á Alþingi og
höfðu þar orðaskipti núverandi við-
skiptaráðheiTa og Ásta Ragnheiður
Jóhannesdóttir þingmaður,“ sagði
hann. „14. júní berst bankaráðinu
síðan bréf frá viðskiptaráðherra þar
sem hann er að svara þessari ósk
bankaráðsins um samráð við við-
skiptaráðherra."
Samráð við ráðherra
alla tíð tíðkast
Kjartan sagði að það hefði alla tíð
tíðkast að haft væri samráð milli for-
ustumanna í bankaráði, bankastjóra
og bankamálaráðherra um margvís-
leg efni, sem tengdust bönkunum.
Til dæmis væru til bréf frá við-
skiptaráðherrum um það að samráð
sé haft um launa- og kjaraákvarðanh-
bankastjóra og það hefði verið gert.
Þá hefði viðskiptaráðherra til dæmis
verið kynnt hvaða leið ætti að fara í
uppgjöri Sambands íslenskra sam-
vinnufélaga. Sá sem sæti í bankaráði
gengi ekki gruflandi að því, hvort
sem hann væri fulltrúi stjórnar-
meirihluta eða minnihluta, að honum
bæri að hafa eðlilegt samráð við við-
skiptaráðherra og viðskiptaráðu-
neyti vegna þess að eigandafoiTæði
ríkisviðskiptabankanna væri þar.
„I bréfi viðskiptaráðherra kemur
ekkert fram um það hvort hann telji
ástæðu til frekari rannsóknar á
þessu máli eða ekki,“ sagði Kjai-tan.
„En í framhaldi af því bréfi tekur
bankaráðið sína ákvörðun og sendir
Ríkisendurskoðun svar sitt og ég
mun óska eftir því við bankaráðið að
þetta svar verði birt því að þar kem-
ur fram rökstuðningur þess fyrir því
að það taldi að svo komnu máli ekki
ástæðu til að efna til opinberrar
sakamálsrannsóknar á störfum og
starfsháttum Þórðar Yngva Guð-
mundssonar, fyrrverandi fram-
kvæmdastjóra Lindar hf.“
Hann sagði að í þessu bréfi til
Ríkisendurskoðunar væru ýmsar
hugleiðingar bankai’áðsins um Lind-
armálið, en það biði þess að bréfið
yrði birt að frekari grein yrði gerð
fyrir því.
Höfuðviðfangsefni að slíkt
endurtæki sig ekki
„En það sem margir töldu að hefði
misfarist alvarlega í sambandi við
Lind á sínum tíma vai’ að upplýs-
ingagjöf bæði til stjórnar félagsins
og til bankai-áðs Landsbankans út af
Lind hefði verið í molum og alvarleg-
ar brotalamir á henni,“ sagði Kjart-
Finnur Ingólfsson vísaði máli Lindar alfarið til bankaráðs Landsbankans í júní 1996
Miðað við að
ráðherra færi ekki
tít fyrir sín mörk
FINNUR Ingólfsson við-
skiptaráðherra boðaði til blaða-
mannafundar í gær og sagði að til-
efnið væra umi-æður á þingi í kjölfar
svars hans við fyrirspurn Astu
Ragnheiðar Jóhannesdóttur alþing-
ismanns um málefni fjármögnunar-
leigufyrirtækisins Lindar hf. og
Landsbanka íslands. Á fundinum
lagði hann meðal annars fram bréf
sitt frá 1996 til Kjartans Gunnars-
sonar, sem þá var formaður
bankaráðs Landsbankans, þess efnis
að hann myndi ekki hafa frekari af-
skipti af málefnum Lindar og það
væri bankaráðsins að ákveða hvort
frekari rannsókn færi fram á fyrir-
tækinu.
Finnur kvaðst hafa tekið ákvörðun
um að leggja fram öll gögn við-
skiptaráðuneytisins um þau mál frá
því hann varð viðskiptaráðherra.
Hann kvaðst um leið vilja undir-
strika að starfsemi Lindar hefði ver-
ið hætt í nóvember 1994 og fyrir-
tækið sameinað Landsbankanum
samkvæmt ákvörðun forvera síns í
starfi.
Finnur benti í upphafi á bréf til sín
frá formanni bankaráðs Landsbank-
ans, Kjartani Gunnarssyni, dagsett
19. apríl 1996 og sagði að því hefði
fyigt skýrsla ríkisendurskoðanda,
Sigurðar Þórðarsonar, dagsett 29.
mars 1996. í þriðja lagi var birt bréf
Finns til bankaráðsins dagsett 14.
júní 1996. Að auki fylgdi greinargerð
frá bankaeftirliti Seðlabanka íslands
dagsett 25. maí á þessu ári.
Finnur sagði að í skýrslu ríkisend-
urskoðanda segði að árið 1994 hefði
Landsbankinn ábyrgst 200 milljónir
króna til viðbótar við ábyrgð frá 31.
desember 1993, sem var 200 milljón-
ir, en það hefði ekki komið fram í
árshlutauppgjöri Lindar. Þetta
ábyrgðarloforð hefði verið gefið með
„óformlegum hætti“, en samtals
hefðu ábyrgðaryfirlýsingar Lands-
bankans numið 400 milljónum króna
þegar endurskoðað árshlutauppgjör
pr. 31. ágúst 1994 hefði legið fyrir. í
kjölfarið hefði Lind verið sameinuð
Landsbankanum þar sem félagið
hefði ekki lengur uppfyllt ákvæði
laga um eigið fé.
Ráðherrann tiltók einnig að
Ríkisendurskoðun hefði í lok skýrsl-
unnar tiltekið að hún teldi brýnt að
bankaráð Landsbankans léti rann-
saka nánar þá þætti, sem gerðar
hefðu verið athugasemdir við, og
ákvörðun um framhald málsins
myndi byggjast á slíkri rannsókn.
Fyrst og fremst skoðað út frá
lagalegum forsendum
„Eg lét skoða þessi mál hér í ráðu-
neytinu fyrst og fremst út frá laga-
legum forsendum," sagði Finnur.
„Hvert væri í raun og veru hlutverk
viðskiptaráðherra í þessu máli og
hvemig samráðið við bankaráðið
gæti orðið þannig að gætt væri að
lögunum um viðskiptabanka og
sparisjóði og þar færi við-
skiptaráðherra ekki út fyrir sín
mörk.“
Hann kvaðst hafa sent Kjartani
Gunnarssyni, formanni bankaráðs,
bréf 14. júní 1996 þar sem segði að
bankaráð hefði yfirumsjón með
starfsemi viðskiptabanka, eftirlit
með rekstri þeirra og tæki ákvarð-
anir um veigamikil atriði í stjórn og
rekstri þeirra. Það væri því hlutverk
bankaráðs að taka ákvörðun um að-
gerðir í málinu og teldi það ástæðu
til sérstakra aðgerða væri rétt að
leita til þeirra aðila, sem færu með
opinbert vald í hverju tilviki. Bent
var á að mat á skuldbindingum
bankans vegna Lindar og áhrifum
þeirra á fjárhagsstöðu hans heyrði
lögum samkvæmt undir bankaeftirlit
Seðlabankans.
Ábyrgðin sett í hendur
bankaráðs
Finnur sagði að með þessu bréfi
hefði ábyrgðin verið sett yfir í hend-
ur bankaráðs og ekki verið fylgst
nánar með því í ráðuneytinu.
Ráðherrann bætti því við að upp á
síðkastið hefðu verið deilur um
valdsvið og verkaskiptingu milli við-
skiptaráðherra og bankaráðs, sem á
þeim tíma hefði verið kjörið af
Alþingi. Því hefði hann farið fram á
Morgunblaðið/Golli
FINNUR Ingólfsson, iðnaðar-
og viðskiptaráðherra, svarar
spurningum blaðamanna í Arn-
arhváli í gær.
það fyrr í þessum mánuði að fá álit
bankaeftirlitsins á því hvert væri
hlutverk viðskiptaráðherra gagnvart
yfirstjórn ríldsviðskiptabankanna.
Þar segði að yfirstjórn ríkisvið-
skiptabanka væri í höndum við-
skiptaráðherra og bankaráðs svo
sem fyrir væri mælt í lögum um við-
skiptabanka og sparisjóði. Síðan
væri gerð grein fyrir því nákvæm-
lega af hálfu bankaeftirlits hvert
væri hlutverk viðskiptaráðherra og
hvert hlutverk bankaráðs á grund-
velli laganna.
„Samkvæmt framangreindu er
megin niðurstaða bankaeftirlitsins
sú að viðskiptaráðherra ber almenna
stjómarfarslega ábyrgð á fram-
kvæmd laga nr. 113/1996 [um við-
skiptabanka og sparisjóði],“ segir í
niðurstöðum bankaeftirlitsins frá 25.
maí. „Hins vegar hlýtur ábyrgð hans
að takmarkast af því að bankaráð
ber ekki ábyrgð gagnvart honum þai-
sem það er þingkjörið og ráðherra
hefur ekki boðvald yfir þvi. Auk þess
eru viðskiptaráðherra í 1. mgr. 27.
gr. laganna falin tiltekin verkefni,
sem að mati bankaeftirlitsins helgast
fyrst og fremst af því að ríkisvið-
skiptabankarnir eru sérstakar ríkis-
stofnanir og viðskiptaráðherra fer
með málefni þeÚTa fyrir hönd ríkis-
ins. Hvað einstaka rekstrarþætti rík-
isviðskiptabanka áhrærir hefur við-
skiptaráðherra ekkert með þá að
gera. Reksturinn er í höndum
bankaráðs og bankastjómar. Heim-
ildarákvæðið í 28. gr. um að ráðherra
geti hvenær sem er krafið bankaráð
upplýsinga um rekstur og hag
hlutaðeigandi banka er til ítrekunar
á þeim rétti hans sem áður var ólög-
festur, sbr. það sem greint er frá hér
að framan og gefur honum ekki sjálf-
stæðan íhlutunarrétt í skjóli þess
ákvæðis."
Síðan segir að bankaráð fari með
yfirumsjón og hafi almennt eftirlits-
hlutverk með starfsemi ríkisvið-
skiptabanka og beri ábyrgð gagn-
vart Alþingi, enda kosið af því.
Bankastjórar beri ábyrgð gagnvai-t
bankaráði, enda ráðnir af því.
Bankaráðið geti vikið bankastjórn
eða einstökum bankastjórum úr
starfi, en viðskiptaráðherra geti ekki
vikið bankaráði, einstökum
bankaráðsmönnum, bankastjórn eða
bankastjóra frá.
„Þannig að þetta er alveg skýrt,“
sagði Finnur, „og í samræmi við það
sem við komumst að í okkar könnun
hér þegar við mátum hvemig átti að
taka á þeirri skýrslu, sem þarna lá
fyi’ir."
Finnur sagði að í umræðu um
störf Alþingis I gærmorgun hefði
einn þingmaður stigið í pontu og
talið að hann hefði ekki gefið réttar
upplýsingar í óundirbúnum fyrir-
spurnartíma 3. júní 1996, en skýrsla
ríkisendurskoðanda er dagsett 29.
mars sama ár.
I fyrirspumartímanum spurði
Ásta Ragnheiður Jóhannesdótth-
alþingismaður hvort rétt væri að tap
Landsbankans vegna Lindar hefði
verið milli sex og sjö hundmð millj-
ónir króna og ef svo væri hvernig
bankanum væri ætlað að ráða við
þetta mikla tap miðað við erfiða fjár-
hagsstöðu bankans.
Þessu svaraði Finnur þannig:
„Þær upplýsingar, sem háttvirtur
þingmaður er með um tap Lands-
bankans á einstökum eignarfyrir-
tækjum bankans eða einstökum við-
skiptamönnum bankans, þekki ég
ekki.“
Kannaðist ekki við upplýsingar um
sex til sjö hundruð milljónir
„Ástæðan fyrir þessu svari er sú
að ég kannaðist ekki við þessar upp-
lýsingar um sex til sjö hundrað millj-
óna ki-óna tap,“ sagði Finnur á
blaðamannafundinum og vitnaði til
skýrslu Ríkisendurskoðunar þar
sem ekkert kæmi fram um það hvert
heildartap Landsbankans hefði verið
á Lind hf. Einvörðungu væri sagt að
bankinn gengi í ábyrgð fyrir 400
milljónum ki’óna.
„Hefði ég sagt á þessum tíma í
þinginu að það væri ekki rétt sam-
kvæmt þeim upplýsingum, sem ég
hefði, að bankinn hefði tapað sex til
sjö hundruð milljónum króna á Lind
heldur 400 milljónum miðað við
ábyrgðarveitingamar, sem fram
komu í skýrslu Ríkisendurskoðunar,
þá væri ég ásakaður í dag fyrir að
gefa rangai- upplýsingar í þessum
fyrirspumartíma,“ sagði Finnur.
„Og það kemur skýi’t fram hjá mér
síðar í þessum fyrirspurnum að á
grundvelli þess að ég er ekki með
nein gögn í þinginu - þetta var óund-
irbúin fyrirspurn - treysti ég mér
ekki til þess að kveða upp úr um það
hvert hið raunverulega tap bankans
á Lind væri.“
Ekki sitt hlutverk að upplýsa
þing um skýrslu Ríkisendur-
skoðunar
Hann sagði að það hefði ekki verið
sitt hlutverk að upplýsa þingið um