Morgunblaðið - 27.05.1998, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ
MIÐVIKUDAGUR 27. MAÍ 1998 19
ERLENT
Tilmæli Alþjóðahafrannsóknaráðsins um Barentshafsveiðar
Þorskkvóti minnki
um nærri þriðjung
MINNKA verður þorskkvóta árs-
ins í Barentshafi um nærri þriðj-
ung, ef hrygningarstofninn á ekki
þegar á næsta ári að fara niður fyr-
ir þau mörk sem hann þarf til að
viðhalda sér. Þetta eru tilmæli
Alþjóðahafrannsóknaráðsins
(ICES), sem byggð eru á nýjum
rannsóknum á ástandi þorskstofns-
ins í Barentshafinu.
Síðastliðið haust mæltist ICES
til þess að kvóti ársins í ár yrði ekki
yfir 514.000 tonn, en Norðmenn og
Rússar vildu líta bjartsýnni augum
á ástand stofnsins og sömdu um
654.000 tonna kvóta. En norsk og
rússnesk sjávarútvegsmálayfirvöld
fóru jafnframt fram á það við ICES
í október að það mæti stærð
Barentshafsþorksstofnsins upp á
nýtt fyrir vorfund ráðsins í ár, sem
fram fór í síðustu viku.
Nú mælist ráðið til þess að kvót-
inn verði 450.000 tonn og varar ein-
dregið við því að umsaminn kvóti
upp á 654.000 tonn verði allur
veiddur.
Sjálfbærimörkum náð
Asger Aglen hjá norsku haf-
rannsóknastofnuninni í Björgvin
sat fund ICES og átti þátt í að gera
hið nýja mat á stofnstærðinni, sem
byggt er á norskum rannsókna-
leiðangri norður í höf frá því í
febrúar, rússneskum leiðangri frá
því fyrr í vetur og nýjum aflatöl-
um.
í samtali við Morgunblaðið
sagði Aglen að talið sé að sjálf-
bærimörk Barentshafs-þorsk-
stofnsins séu um 500.000 tonn og
fari veiðin í ár yfir 450.000 tonn sé
NEWT Gingrich, forseti Band-
aríkjaþings, sagði í ávarpi á
Israelska þinginu, Knesset, í
gær, að ísraelar einir ættu að
skera úr um hvaða ráðstafanir
væru nauðsynlegar til þess að
gæta öryggis ríkisins í samn-
ingaviðræðum þeirra við
Palestínumenn með milligöngu
Bandaríkjamanna.
Þingmenn af arabísku bergi
brotnir gengu út, eða létu ekki
sjá sig, er Gingrich steig í pontu
og hrópuðu nokkrir ókvæðisorð
að honum. Gingrich er í ijögurra
daga heimsókn í Israel í tilefni af
mikil hætta á að hrygningarstofn-
inn minnki niður fyrir þessi mörk.
Það kemur sjaldan fyrir að haf-
rannsakendur mælist tíl þess að
breytingar verði gerðar á umsömd-
um kvóta sama árið og hann á að
gilda. Þetta gerðist síðast árið 1988.
Tilmæli Alþjóðahafrannsókn-
aráðsins, sem er ráðgefandi stofn-
un, um þorskkvóta næsta árs, verða
borin fram á haustfundi ráðsins.
50 ára afmæli þess, og hefur
hann í ferðinni gagnrýnt Yasser
Arafat, forseta heimasljórnar
Pajestínumanna.
í ávarpi sínu á þinginu í gær
minntist Gingrich þess er
Yitzhak Rabin, fyrrverandi for-
sætisráðherra Israels, heimsótti
Bandaríkin fyrir nokkrum árum
í tilefni af 3.000 ára afmæli
Jerúsalemborgar.
Gingrich hefur Iátið í Ijósi
eindræga andstöðu sína við
stefnu Bandaríkjastjórnar í
málefnum Mið-Austurlanda og
sakað Bill Clinton forseta um að
Reuters
hafa tekið afstöðu með Palestín-
umönnum.
Þá vakti Gingrich sérstaka at-
hygli á ályktun sem Banda-
ríkjaþing samþykkti, þar sem
viðurkennt er réttmæti kröfu
Israela til Jerúsalem sem „eilífr-
ar höfuðborgar" Israelsríkis.
Oruggt má telja að þessi orð
vekji reiði meðal araba, sem gera
kröfu um að Austur-Jerúsalem
verði í framtíðinni höfuðborg
sjálfstæðs ríkis þeirra.
I dag mun Gingrich halda til
Ramallah á Vesturbakkanum,
þar sem hann hittir Arafat.
Gingrich ávarpar ísraelska þingið
Svartur
kassi í
norska
hvalbáta
Ósló, Muscat. Morgunblaðid, Reuters.
NORSK yfirvöld stefna nú að
því að skylda hvalveiðimenn til
að koma fyrir eftirlitsbúnaði,
nokkurs konar svörtum kassa, í
öllum norskum hvalveiðiskip-
um. Búnaðurinn á að koma í veg
fyrir að veitt sé of mikið, en fyr-
ir nokkrum árum voru of marg-
ar hrefnur skotnar, miðað við
kvótann. Hvalveiðimenn hafa
tekið þessum fréttum vel, segja
svarta kassann munu sýna fram
á að vel og mannúðlega sé
staðið að hvalveiðunum.
Eftirlitskerfið er svipað því
sem er í flugvélum. Skráður er
hraði og staðsetning skipanna,
hvenær skutli er skotið, og nem-
ar segja til um hvenær dýr eru
dregin um borð. Kemur búnað-
urinn í stað eftirlitsmanna með
próf í dýralækningum, sem
íylgst hafa með veiðunum.
Norsk stjórnvöld sögðu frá
fyrirhuguðu eftirlitskerfi á
fundi Alþjóðahvalveiðiráðsins
(IWC) í Oman 1 síðustu viku.
Hefur því verið vel tekið og
IWC fallið frá fyrri kröfum sín-
um um tvo eftirlitsmenn. Fagna
norskir hvalveiðimenn því að
svo virðist sem IWC sé farið að
ræða lausnir á hvalveiðum í stað
þess að fordæma þær.
Utanríkisráðherrar Evrópusambands-
ins semja um vopnasölureglur
Siðferðileg
sjónarmið fái
meira vægi
Brussel. Reuters.
UTANRÍKISRÁÐHERRAR Evr-
ópusambandsins (ESB) komust í
fyrradag að samkomulagi um regl-
ur um vopnaviðskipti ESB-land-
anna 15 við ríki utan sambandsins,
en þessum reglum er ætlað að gefa
siðferðilegum sjónarmiðum meira
vægi þegar ákvarðanir eru teknar
um vopnaútflutning.
Brezka stjórnin hafði lagt
áherzlu á að samkomulag næðist
um þessar reglur á meðan á hálfs
árs forystutímabili hennar í ESB
stæði, en með þeim eru vopnaút-
flytjendum innan ESB settur sam-
eiginlegur reglurammi, sem þeir
þurfa að taka tillit til.
Robin Cook, utanríkisráðherra
Bretlands, fagnaði niðurstöðunni
sem „miklum árangri“. „Þetta er í
fyrsta sinn sem við höfum sameig-
inlegar viðmiðanir" til að byggja
ákvarðanir um vopnasölu frá ESB
á, tjáði Cook fréttamönnum í
Brussel að ráðherrafundinum
loknum.
Utanríkisráðherra Frakklands,
Hubert Vedrine, lýsti niður-
stöðunni sem „góðu fyrsta skrefi“,
en Klaus Kinkel, hinn þýzki starfs-
bróðir hans, sagði þetta ekki vera
óskaniðurstöðuna þótt vissulega
væri þetta góð byrjun.
Átta skilyrði
Samkvæmt samkomulagi ráð-
herranna verða þeir aðilar innan
ESB-landanna sem koma nálægt
vopnaútflutningi að taka tillit til
átta skilyrða, þegar ákvarðanir
eru teknar um hvort leyfa eigi út-
flutninginn eða ekki.
EVRÓPA^
Til dæmis megi stjórnvöld
viðkomandi lands ekki gefa út út-
flutningsleyfi ef „augljós hætta“
þyki vera á því að búnaðinum muni
verða beitt til valdníðslu innan-
lands í kauplandinu.
Þá er kveðið á um að stjórnvöld
ESB-landanna hafi allan vara á
þegar útflutningsleyfi eru veitt
fyrir búnað til landa sem hafa orð
á sér fyrir að brjóta á mannrétt-
indum íbúanna.
Þar að auki skuldbinda Evr-
ópulöndin sig til að leyfa ekki út-
flutning á vopnum sem gætu
magnað eða framlengt vopnuð
átök.
Önnur skilyrði varða svæðis-
bundinn stöðugleika, þjóðaröryggi
ESB-ríkjanna og viðhorf kaup-
landsins til hryðjuverkastarfsemi.
Brezka stjórnin
setur skilyrði
Bretar og Frakkar eru aðrir og
þriðju stærstu vopnaútflytjendur í
heimi, á eftir Bandaríkjunum.
Miðausturlönd og Asíuríki eru
stærstu kaupendurnir. Ríkisstjórn
brezka Verkamannaflokksins hef-
ur heitið því, í nafni „siðferðilegrar
utanríkisstefnu", að leyfa ekki
vopnaútflutning til ríkja þar sem
mannréttindi eru ekki virt.

UN5AN
Aðalstræti 9
slmi 551 5055