Morgunblaðið - 04.07.1998, Síða 29

MORGUNBLAÐIÐ
LAUGARDAGUR 4. JÚLÍ 1998 29
bflaframleiðslufyrirtækjanna, um
að þeir ætli sér stóra hluti í fram-
leiðslu á bílum sem mengi lítið eða
ekkert. Miklar framfarir eigi sér
stað í þróun á vetnisbíl og tvígeng-
isvélum sem noti bæði rafmagn og
bensín. Þróun á rafmagnsbflnum
hafi tekið lengri tíma en margir
hafi reiknað með fyrir nokkrum ár-
um en hann segist hafa mikla trá á
framtíð hans.
Gage segir að japanskir bfla-
framleiðendur séu einnig að ná
miklum árangri í þróun á raf-
magnsbílum. Yfirlýsingar forsvars-
manna Toyota um að ákvæði
Kyotosamningsins um loftmengun
komi ekki til með að valda fyrir-
tækinu erfiðleikum í framtíðinni
hafi sett bandaríska bílaframleið-
endur í vanda. Þeir hafi átt erfitt
með að gagnrýna Kyotosamning-
inn því að þar með hefðu þeir verið
að segja að þeir stæðu japönskum
bílaframleiðendum að baki hvað
varðar tækni og þróun á mengun-
arlausum bílum.
Vantrú á rafmagns-
bflnum
Stephen J. Collins, fram-
kvæmdastjóri efnahags- og al-
þjóðamála hjá Samtökum banda-
rískra bílaframleiðenda, hefur ekki
sömu trú á framtíð rafmagnsbíls-
ins og segir að enn hafi ekki tekist
að hanna þægilegan, ódýran raf-
magnsbíl sem sé samkeppnisfær
við bensínbílinn. Að margra áliti
næðu menn meiri árangri í að
draga úr mengun með því að nota
fjármunina sem varið er til þróun-
ar rafmagnsbílsins til að þróa
bensínbíl sem mengar minna. Coll-
ins bendir jafnframt á að hægt sé
að ná miklum árangri við að draga
úr mengun með því að bæta fram-
leiðslu á bensíni. Rannsóknir hafi
staðfest þetta. Bensín í Bandaríkj-
unum sé þó tiltölulega gott miðað
við bensín sem t.d. sé notað í Jap-
an sem sé mjög lélegt og valdi
mikilli mengun. Bflaframleiðendur
alls staðar í heiminum hafi lagt
drög að samningi sem innihaldi
ákvæði um lágmarksgæði bensíns.
Samningurinn sé mikilvægt skref í
þá átt að draga úr loftmengun frá
bifreiðum.
Collins bendir á að bílaiðnaður-
inn sé í klemmu. Þrýst sé á hann af
hálfu stjórnvalda að framleiða bíla
sem mengi minna og einnig að
leggja mikla fjármuni í þróun á
rafmagnsbflum. Almenningur sýni
hins vegar takmarkaðan áhuga á
þessum bílum, sem sjáist best á
því að sú tegund bíla sem mest
söluaukning sé í séu stórir kraft-
miklir bílar sem mengi talsvert
mikið.
Gagnrýni á að þróunarlöndin
voru ekki með í Kyoto
Svo er að sjá sem almenningur í
Bandaríkjunum hafi takmarkaðan
áhuga á Kyotosamningnum og þeir
eru margir sem eru tilbúnir að
gagnrýna samninginn. Ellen
Sharpiro, talsmaður Samtaka
bandarískra bflaframleiðenda,
bendir á að samningurinn nái ekki
til þróunarlanda og mörg þeirra
eins og Indland, Kína, S-Kórea og
ríki í S-Ameríku séu komin langt í
iðnvæðingu og keppi m.a. við
bandaríska bflaframleiðendur. Hún
segir að vænlegra hefði verið að
reyna að ná alheimssamningi um
markmið frekar en að skuldbinda
takmarkaðan hluta heimsins til að
draga úr losun gróðurhúsaloftteg-
unda.
Ein af þeim samtökum sem
barist hafa gegn Kyotosamningn-
um er CATO-stofnunin, sem eru
samtök frjálshyggjumanna sem
berjast fyrir frjálsu markaðskerfi
og því að umfangi ríkisvaldsins séu
settar skorður á sem flestum svið-
um. CATO sendi fulltráa sína til
Kyoto þar sem þeir töluðu gegn
samningnum. James M. Sheehan,
talsmaður CATO í umhverfismál-
um, tekur undir sjónarmið Sharp-
iro og bendir á að verði hluti
heimsins þvingaður til að draga úr
losun gróðurhúsalofttegunda með-
an aðrir fái fullt frelsi til að auka
sína losun hljóti fyrirtæki að flytja
starfsemi sína til þessara landa.
Þegar svona sé gengið frá samn-
ingum sé engin trygging fyrir því
að markmið um minni losun náist.
Sheehan bendir einnig á að eng-
in sönnun hafi verið lögð fram um
að aukin losun gróðurhúsaloftteg-
unda út í andrámsloftið leiði til
hækkunar á hitastigi á jörðinni.
Það sé rangt að byggja pólitíska
stefnumörkun á vísindaniðurstöð-
um sem ekki séu óumdeildar. Mörg
dæmi séu í sögunni um að spádóm-
ar um að heimurinn stefni í glötun
hafi reynst rangar. Sheehan telur
einnig að vísindamenn hafi gert allt
of mikið úr hættunni af heitara
loftslagi. Hann gengur svo langt að
segja að heitara loftslag geti haft
jákvæðar afleiðingar. Korn, græn-
meti og skógar muni vaxa hraðar,
sem muni hafa jákvæð áhrif á efna-
hag heimsins. Aukinn vöxtur skóga
og plantna muni taka til sín meira
af koltvísýringi og það muni draga
úi' neikvæðum áhrifum aukins
magns koltvísýrings sem margir
hafi áhyggjur af. Sheeham viður-
kennir að hitun andrámsloftsins
leiði til aukinnar bráðnunar jökla
og hækkunar á yfirborði sjávar, en
bendir á að yfirborð sjávar hafi
verið að hækka á síðustu öldum og
það sé hlutur sem við verðum að
læra að búa við.
Hvaða afleiðingar hefur
helmingsaukning á koltví-
sýringi fyrir tijávöxt?
Víða um heim er nú verið að
gera tilraunir á áhrifum aukinnar
losunar koltvísýrings á vöxt trjáa
og plantna. I Duke Forest í N-Kar-
ólínu hefur í fjögur ár staðið yfir
tilraun í þessa veru. Hún byggir á
því að auka um 50% koltvísýring á
tilraunareitum og sjá hvaða áhrif
það hefur á vöxt trjáa. Vísinda-
menn spá því að ef losun á koltví-
sýringi heldur áfram að vaxa með
sama hætti og gerst hefur undan-
farin ár muni hann hafa aukist um
50% árið 2050 frá því sem hann er í
dag.
Dr. Ram Oren, sem stýrir til-
rauninni í Duke Forest, viðurkenn-
ir að hún geti ekki náð til allra
þátta sem aukning koltvísýrings
getur haft áhrif á. T.d. nái tilraunin
ekki að mæla áhrif aukins koltví-
sýrings á veðurfar og hitastig og
hvaða áhrif það hefur á trjávöxt
eða á skordýr og áhrif breytinga á
lífríkinu á trjávöxt. Engu síður
vonist hann eftir að tilraunin gefi
mikilvægar upplýsingar um hvað
gerist ef við höldum áfram á þeirri
braut sem við erum á núna.
Oren segir að fyrstu niðurstöður
bendi til að aukning á koltvísýringi
stuðli að hraðari vexti trjáa til að
byrja með. Fyrsta árið hafi trén
vaxið 17% meira en í meðalári. A
öðru ári hafi vöxturinn verið hvorki
meira né minna en 40%. A þriðja
árinu hafi dregið úr vextinum og
hann farið niður í 18% yfir meðal-
vexti. A fjórða árinu hafi dregið
verulega úr vextinum og verið ein-
ungis 45% af vexti í meðalári.
Oren segir að kenning sln sé sú
að koltvísýringur hafi í upphafi
hjálpað trjánum og valdið vaxtar-
sprengingu, en á fyrstu tveimur ár-
unum hafi trén tekið svo mikið af
áburðarefnum úr jarðveginum að
þegar kom fram á fjórða ár hafi
skortur á þeim farið að valda því að
trén gátu ekki vaxið með sama
hraða og áður. Jafnframt leiði auk-
ið hlutfall koltvísýrings í andráms-
loftinu til þess að breytingar verði
á jarðveginum. Hann súrni eilítið
sem sé slæmt fyrir vöxt trjánna.
Tilraun Oren var stækkuð fyrir
tveimur árum og segist hann bíða
spenntur eftir að sjá hvort sömu
niðurstöður komi út úr nýju til-
raunareitunum. Verði það raunin
sé komin fram mikilvæg vísbend-
ing um að kenningar um að aukið
hlutfall koltvísýrings í andráms-
loftinu hafi jákvæð áhrif á vöxt
trjáa séu rangar því jákvæðu áhrif-
in vari aðeins í mjög skamman
tíma.
______AÐSENPAR GREINAR__
Rang’ar fullyrðingar
um íslenska torfæru
LANDSSAMBAND ís-
lenskra akstursfélaga,
LIA, fær kveðju frá As-
geiri Yngvarssyni,
áhugamanni um tor-
færu, í Morgunblaðinu
á þjóðhátíðardaginn,
17. júní sl. I grein sinni,
sem hann nefnir A að
eyðileggja íslenska tor-
færu með reglugerðar-
bulli?, setur Ásgeir
fram margar ásakanir
og fullyrðingar, sem
óhjákvæmilegt er að
leiðrétta, því að heldur
fer hann frjálslega
með, svó ekki sé sterk-
ar að orði kveðið.
Fyrst er rétt að gera grein fyrir
LÍA. í því eru 22 aðildarfélög, flest
klúbbar keppenda og áhugamanna
um mótorsport, en einnig aðrir,
þ.á m. Fornbflaklúbburinn, Bif-
hjólasamtök lýðveldisins Sniglar og
börgunarsveitir. Aðalfundur LIA,
skipaður fulltráum aðildarfélaga,
kýs stjórn og nefndir sambandsins.
LIA er aðili að FIA, sem eru al-
þjóðasamtök um akstursíþróttir og
rétthafar heimsmeistara- og álfu-
keppna. FIA gefa út leiðbeinandi
reglur um framkvæmd akstursí-
þrótta, þ.á m. öryggisreglur. Öll
lönd sem stunda akstursíþróttir
byggja á þessum sömu reglum.
Dómsmálaráðherra hefur gefið
út reglugerð um akstursíþróttir á
Islandi þar sem fram kemur að
LIA er umsjónar- og ábyrgðaraðili
allra slíkra keppna í landinu og er
ekki veitt leyfi af hálfu lögreglu-
stjóra til keppnishalds á vélknún-
um ökutækjum nema LIA viður-
kenni viðkomandi keppni. Þetta er
gert til þess að tryggja að keppnir
séu haldnar samkvæmt þeim regl-
um sem lög setja og að hægt sé að
ganga að einum ábyrgum aðila
varðandi allt keppnishald. LÍA er á
hinn bóginn ekki keppnishaldari
einstakra keppna, um það sjá klúb-
barnir, en LIA hefur eftirlit með
að fyllsta öryggis sé gætt og farið
eftir reglum.
Asgeir segii': „Svo virðist sem
starfsmenn LLA hafi eitthvað lítið
fyrir stafni yfir veturinn því á
hverju vori koma þeir með nýjar
reglur sem stundum virðast samd-
ar bara til að semja eitthvað.“ Hjá
LIA eru ekld starfsmenn. Mest af
starfsemi LLA er unnið í sjálfboða-
starfi. Einungis hefur verið hægt
að hafa starfsmann öðru hveiju við
almenn skrifstofustörf. Það er
rangt að starfsmaður/-menn LIA
setji reglur, það gerir tækninefnd.
Það er líka rangt að á hverju vori
komi nýjar reglur, en stundum hafa
verið gerðar breytingar á reglum.
Svo var nú í vor, en einungis hvað
varðar torfærukeppnir. Þrennt var
fyrirferðarmest í breytingunum:
Settur var samræmdur tími til við-
gerða á milli brauta (meira um það
síðai'), ákveðið var að allir keppend-
ur keyri sömu brautir og loks var
reglunum endurraðað, þannig að
þær líta út eins og nýjar, en hefur
aðeins verið skipað með rökréttum
hætti í kafla. Að auki voru gerðar
nokkrar minni háttar breytingar og
lagfæi-ingar sem ekki breyta miklu
íyrir keppendur. Vissulega hefði
verið æsldlegt að þessar breytingar
hefðu verið gefnar út fyrr, en því
miður tókst það ekki, því að tíma til
sjálfboðastarfs skorti hjá nefndar-
mönnum.
Ásgeir segir: „Reyni einhver að
andmæla, þá á hann á hættu að vera
vísað frá keppni." Þetta er rangt.
Þvert á móti hafa menn andmæla-
rétt. Hafi einhverjum einhvem tíma
verið vísað frá keppni fyrir það eitt
að andmæla hefði hann átt að skjóta
máli sínu eftir atvikum til dóm-
nefndai', áfiýjunai'dómstóls eða
stjómar LÍA. Stjórn LÍA er ekki
kunnugt um, að keppn-
isstjóm í nokkurri
grein akstursíþrótta
hafi nokkm sinni vísað
keppanda frá keppni á
þessum forsendum,
enda hefði slík ákvörð-
un verið dæmd ómerk
og viðkomandi keppn-
isstjóm fengið ávítur
fyrir. Hins vegar kann
að vera að einhvem
tíma hafi keppanda
orðið svo heitt í hamsi
að hann hafi ekki gætt
velsæmis í gagnrýni
sinni. I keppnisreglum
em ákvæði um að sýni
menn óíþróttamanns-
lega hegðun sé það refsivert. En
þai’ er um framkomu manna að
ræða, ekki gagnrýni.
Ásgeir segii' að ein sú „fáránleg-
asta“ regla sem hann hafi nokkra
sinni séð sé „... að ef eitthvað bilar
þá hefur keppandi heilar 17 mínútur
frá því að hann hefur lokið tilraun
sinni til að lagfæra og koma sér til
baka...“ og að þessi regla muni
„... leiða til þess að úrslit ráðist af
bilanatíðni en ekki hæfni ökumanna,
sem er ekki sanngjamt... „ Þama
er ein rangfærslan enn. Tímamæl-
ingin á ekld að hefjast þegar kepp-
andi hefur lokið tilraun sinni, heldur
þegar hann er lagður af stað til við-
gerðarsvæðis og næsti á eftir hon-
um er tilbúinn í braut. Tilgangur
reglunnar er að tryggja að allir
keppendur sitji við sama borð hvað
varðar viðgerðartíma. Áður gat til-
viljun eða heppni/óheppni ráðið þvi
hvort keppandi hafði 10 mínútur til
viðgerða eða 60 mínútur. Þá lék bil-
anatíðni stórt hlutverk með heppn-
inni. Hitt er svo lfldegt, að hæfni
ökumanna ráði nokkm um bilana-
tíðni. 17 mínútur vom ákveðnar í
upphafi vegna þess að miðað við 20
keppendur, þá er þetta u.þ.b. sá tími
sem er til ráðstöfunar þangað til aft-
ur kemur að keppanda í braut. En
þetta var sett fram með því fororði,
sem keppendum var öllum kunnugt
um, að um tilraun væri að ræða og
hefur sá tími verið enduskoðaður í
báðum keppnum sumarsins. Að ósk
keppenda var viðgerðartími 45 mín-
útur á Akureyri (sem reyndist allt of
langt) og 25 mínútur í Jósepsdalnum
og reyndist nægur tími. Með þess-
um tímamörkum er tryggt að jafn-
ræði er með keppendum og að
keppni gengur hraðar og ömggar
fyrir sig. Fari keppandi fram yfir
þessi tímamörk fær hann fyrst 10
mínútur til viðbótar með refsingu,
en tapar síðan af næstu braut, eins
og áður var.
Ásgeir segir að enginn hafi verið
ósáttur við viðgerðarhléin eins og
þau voru í fýrra. Þetta er rangt.
Menn vora veralega ósáttir við
þær óljósu reglur sem vora um við-
gerðartíma og hvemig hann skyldi
mældur. Til era fleiri en eitt dæmi
frá síðustu áram þar sem afar mis-
jafnar skoðanir vora á dómum,
hvort keppandi hefði farið yfir hin
óljósu tímamörk eða ekki. I sumum
tilvikum réðust úrslit keppni og
jafnvel meistaratitill á slíkum vafa-
atriðum.
Ásgeir gagnrýnir bannsvæði og
kærufrest og segir að það sé
„... ekkert að kæra hvað varðar
bílana því þeir eru skoðaðir fyrir
keppni og ef þeir fá skoðun á öll ör-
yggisatriði þá er ekkert uppá þá að
klaga þannig að þessi regla er
óþörf*. Þótt reglur um búnað bíl-
anna séu frjálslegar era þar þó
ákvæði sem fara þarf eftir, auk ör-
yggisreglna. Það er ekki og á ekki
að vera hlutverk LÍA eða keppnis-
haldara að ákveða hvort keppend-
ur hafi tilefni til að kæra eða ekki.
Telji keppandi, að einhver keppi-
nauta hans hafi náð árangri með
rangindum, skal hann vitaskuld
hafa rétt til að kæra og til þess hef-
ur hann ákveðinn frest. Bannsvæði
*
Asgeir setur fram
margar ásakanir og
fullyrðingar sem óhjá-
kvæmilegt er að leið-
rétta, segir Þórhallur
Jósepsson í fyrri grein
sinni um íslenska
torfæru.
er trygging fyrir því, að ekki sé átt
við bflana á meðan kærafrestur líð-
ur. Bannsvæði á meðan keppni
stendur er til þess að bæta fram-
kvæmd keppninnar og til að jafn-
ræði sé með keppendum.
Ásgeir gefur í skyn að hlut-
drægni dómara ráði einhverju um
úrslit keppna og óskar eftir að
dómarar í keppni verði einn frá
hverjum landsfjórðungi. Þetta er
varla eða alls ekki framkvæman-
legt, en hitt er þó mikilvægara, að
óhugsandi er að skipuleggja
keppni í torfæra frekar en í öðram
íþróttum á þeirri forsendu að dóm-
uram sé ekki treystandi fyrir hlut-
verki sínu. Dómarar eru valdir frá
mismunandi klúbbum og meira
áríðandi er að þeir séu vel inni í
reglum og dæmi eftir þeim sam-
kvæmt bestu samvisku. Það er öld-
ungis óvíst að skipting eftir lands-
hlutum breyti þar nokkra um.
Ásgeir segir „... óviðunandi að
keppendur í torfærakeppni greiði
keppnisgjöld þar sem afkoma þess-
ara keppna er mjög góð“. Allar
akstursíþróttir hafa tekið upp
skráningargjöld, sem stundum era
endurgreidd að hluta, þegar kepp-
endur mæta. Þetta er gert fyrst og
fremst til að tryggja að keppendur
sem hafa skráð sig mæti síðan í
keppnina. Of oft kom fyrir að kepp-
endur skráðu sig, en mættu síðan
ekki á keppnisstað. LÍA hefur ekk-
ert með þessi gjöld að gera, heldur
era það keppnishaldarar sem
leggja þau á. Þetta era óveralegar
upphæðir í öllum greinum nema
rallý, enda er ekki um aðgangseyri
að ræða í rallýkeppnum til að fjár-
magna keppnishaldið.
I síðari grein verður svarað fleiri
ásökunum Ásgeirs Yngvarssonar
varðandi starfsemi LIA og gerð
sjónvarpsefnis um íslenskar akst-
ursíþróttir.
Höfundur er stjórnarmaður í Lands-
sambandi íslenskra akstursfélaga
og situr í tækninefnd sambandsins.
Viðskiptavinir athugið!
Næsti vöruvagn verður til afgreiðslu 23. júlí.
Síðasti móttökudagur pantana er 10. júlí.
Sími 565 3900
Fax 565 2015
Þórhallur
Jósepsson