Morgunblaðið - 01.09.1999, Qupperneq 10

10 MIÐVIKUDAGUR 1. SEPTEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
_____________________________________FRÉTTIR_____________________
Lloyd Axworthy, utanríkisráðherra Kanada, í opinberri heimsókn á fslandi
Horfir með tilhlökkun til
hátíðahalda á næsta ári
Morgunblaðið/Jim Smart
Halldór Asgrímsson utanríkisráðherra og Lloyd Axworthy, utanríkisráðherra Kanada, skoðuðu víkingaskip-
ið fslending við Reykjavíkurhöfn í gær en skipið mun sigla vestur um haf á næsta ári í tengslum við hátíða-
höld í tilefni þúsund ára afmælis landafunda íslendinga í Vesturheimi. Með þeim á myndinni (t.h.) er John
Harvard, sem er þingmaður frá Winnipeg eins og Axworthy. Harvard ku vera af íslenskum ættum og átti
hann á mánudagskvöld fund með ættingjum sínum hér á landi.
BÆÐI Halldór Ásgrímsson utan-
ríkisráðherra og Lloyd Axworthy,
utanríkisráðherra Kanada, lýstu
mikilli ánægju sinni með fund, sem
þeir áttu í gær, en Axworthy var
hér í opinberri heimsókn í boði
Halldórs.
A fundinum ræddu þeir m.a. um
flugsamgöngur milli Islands og
Kanada, hátíðahöldin á næsta ári í
tilefni þess að þúsund ár eru liðin
frá landafundum íslendinga í Vest-
urheimi, auk þess sem samvinna
landanna á alþjóðavettvangi bar á
góma í viðræðum utanríkisráðherr-
anna tveggja.
Axworthy átti í gærmorgun fund
með Davíð Oddssyni forsætisráð-
herra í Reykjavík en síðan heim-
sótti hann Nesjavelli í fylgd með
Halldóri Asgrímssyni og borðuðu
þeir saman hádegisverð á Þingvöll-
um. Kanadíski utanríkisráðherrann
flaug síðan áleiðis til Finnlands í
gærkvöldi en á blaðamannafundi
sem haldinn var við Reykjavíkur-
höfn sagði hann þá Halldór hafa
rætt ýmis mikilvæg mál á fundi sín-
um.
„Ég vinn nú að því að móta norð-
ursvæðastefnu fyrir Kanada," sagði
Axworthy, „sem ég vil leggja fyrir
ríkisstjóm í haust. Ég ræddi því
lauslega um það við íslensk stjóm-
völd í dag hvernig við getum þróað
samstarf okkar í þeim málum sem
við eigum sameiginleg; ekki síst í
umhverfismálum, málum sem varða
mengun í norðurhöfum og annað í
þeini dúr.“
Ræddu þeir Halldór og Axworthy
einnig um hvemig best væri hægt
að tryggja áframhaldandi loftferða-
samning milli íslands og Kanada,
en núgildandi samningur rennur út
í október, og hafa viðræður um end-
umýjun eða framlengingu hans
ekki enn farið fram.
Engar ákvarðanir vom þó teknar
í þeim efnum enda blikur á lofti í
kanadískum flugheimi og kanadísk
stjómvöld geta ekki tekið ákvarðan-
ir að svo stöddu um loftferðasamn-
inga við önnur lönd.
Axworthy kvaðst telja samband
íslands og Kanada afar gott. „Við
vinnum t.d. afar náið saman á vett-
vangi Atlantshafsbandalagsins
(NATO) og nú síðast á vettvangi
Norðurheimskautsráðsins. Á þess-
ari stundu bíður okkar þó að leysa
mikilvæg málefni sem tengjast flug-
samgöngum, en þær viljum við auka
og bæta. Ég vil t.d. gjarnan að flug-
ferðum milli Islands og Vestur-
Kanada verði fjölgað en með því
myndum við stuðla að auknum og
gagnkvæmum fjárfestingum. Við
urðum sammála um það í dag að við.
myndum vinna ötullega að þessum
málum en við ræddum einnig
hvernig má útvíkka tengsl okkar á
stjómmálasviðinu."
Lýsti Axworthy ánægju sinni
með að íslenska ríkisstjórnin skyldi
hafa ákveðið að koma fyrir ræðis-
manni í Kanada í fullu starfi, „en
þar er unnið mjög gott starf og á
því viljum við byggja“.
Fyrsta opinbera heimsókn utan-
ríkisráðherra Kanada
Axworthy sagði það annars hafa
vakið sérstaka athygli sína að heyra
Halldór Ásgrímsson segja frá því að
Axworthy væri sennilega fyrsti
kanadíski utanríkisráðherrann sem
kemur í opinbera heimsókn til Is-
lands.
„Og ég er mjög ánægður að verða
þess heiðurs aðnjótandi að vera
fyrstur," sagði kanadíski utanríkis-
ráðherrann, „enda kem ég frá
Manitoba þar sem er, eins og þið
vitið, mjög stórt samfélag Vestur-
íslendinga sem leikur mikilvægt
hlutverk í lífi þeirra sem búa á
þessu svæði. Það em því sterk
tengsl sem við vildum halda í heiðri
með þessari heimsókn.“
„Ég horfi með tilhlökkun tO há-
tíðahaldanna á næsta ári en vita-
skuld þarf að undirbúa vel komu
forseta ykkar, forsætisráðherra og
utanríkisráðherra vestur um haf,“
bætti Axworthy við. „Markmiðið
með þessum heimsóknum er að
beina sjónum fólks að þeirri stað-
reynd að vinatengsl Islands og
Kanada hafa í raun varað í þúsund
ár.“
Samgönguráðherra um
flutning snertilendinga
Reynt að
hraða að-
gerðum
STURLA Böðvarsson samgönguráð-
herra segist hafa óskað eftir því með
bréfi til flugmálastjóra að hann setji
fram tillögur um hvað gera þurfi til
að hægt sé að beina snertilendingum
sem fyrst frá Reykjavíkurflugvelli til
annarra flugvalla í nágrenni Reykja-
víkur.
Formaður Félags íslenskra at-
vinnuflugmanna, Franz Ploder, lýsti
þeirri skoðun sinni í blaðinu í gær, að
flestir líklegir vellir væru með öllu
óhæfir til að taka við snertilending-
unum, þeir væru vanbúnir og öryggi
þeirra ekki hið sama og á Reykjavík-
urflugvelli.
Samgönguráðherra segir að til
greina komi að ráðast í endurbætur
á einhverjum vallanna í nági’enni
Reykjavíkur til að þeir gætu tekið
við þessu hlutverki og á hann þar til
dæmis við fiugvellina á Sandskeiði,
við Álfsnes og Stóra-Kropp í Borgar-
firði, þar til komið hefur verið upp
varanlegra mannvirki í þessu skyni.
„Hugsunin er að hraða því sem mest
má verða með nothæfum aðgerðum
að draga úr umferðinni á Reykjavík-
urflugvelli,“ sagði Sturla Böðvarsson
og gat þess að þetta þyrfti undirbún-
ing.
-----»44-----
Framsókn
Umhverfís-
sinnar funda
UMHVERFIS- og náttúruverndar-
sinnar innan Framsóknarflokksins
munu hittast á fundi í kvöld og
leggja drög að næstu skrefum vegna
umræðna innan flokksins um Fljóts-
dalsvirkjun, að sögn Ólafs Magnús-
sonar, talsmanns hópsins.
Um er að ræða samráðs- og undir-
búningsfund fyrir frekari aðgerðir
hópsins og segir Ólafur að allir sem
leggja vilji málefninu lið séu vel-
komnir. Fundurinn verður haldinn á
Hótel Borg í kvöld klukkan 20. Á
fundinum verður meðal annars
ákveðið hvort hópurinn muni standa
fyrir opnum fundi í næstu viku þar
sem skorað verður á forystu flokks-
ins í opnar umræður um málefnið.
Menningarráðherra Suður-
Afríku hér 1 heimsókn
Morgunblaðið/Þorkell
Brigitte Mabandla og Björn Bjarnason á fundi sfnum í gær.
Greiðslur til þolenda afbrota
Réttarstaða
barna styrkt
BRIGITTE Mabandla aðstoðar-
ráðherra menningar-, tækni- og
vísindamála Suður-Afríku, dvelur
hér á landi dagana 31. ágúst og
1. september í boði Björns
Bjarnasonar menntamálaráð-
herra og Norrænu ráðherra-
nefndarinnar.
Hcimsókn ráðherrans er liður í
gagnkvæmri menningarkynningu
milli Suður-Afríku og Norður-
landanna og er Brigitte Mabandla
verndari verkefnisins. Verkefnið
hófst, að frumkvæði Norrænu
ráðherranefndarinnar, á síðasta
ári og lýkur formlega í Jóhannes-
arborg og Durban í september
nk. Mun Björn Bjarnason mennta-
málaráðherra og formaður Nor-
rænu ráðherranefndarinnar um
menningarmál verða þar við-
staddur.
Framkvæmd menningarkynn-
ingarinnar var skipt á Norður-
löndin eftir efnisflokkum og
komu bókmenntir í hiut fslands.
Var haldin ritsmiðja sex nor-
rænna og sex suður-afrískra rit-
höfunda og myndskreytingafólks
og er afraksturinn fimm barna-
bækur sem dreift verður í skóla
og barnabókasöfn í Suður-Afríku.
Aðrir efnisflokkar kynningarinn-
ar eru dans, leikhús, ljósmyndir,
tónlist, kvikmyndir og mynd-
mennt.
Kynnir sér margt hérlendis
Brigitte Mabandla fæddist árið
1948 og er lögfræðingur að
mennt. Hún var kjörin á þing í
fyrstu lýðræðislegu kosningunum
sem haldnar voru í Suður-Afríku
árið 1994 og tók sæti í ríkisstjórn
Nelsons Mandela í apríl 1995.
Brigitte Mabandla hefur beitt sér
fyrir mannréttindum, sérstaklega
barna og kvenna. Meðal þess sem
hún mun kynna sér hér á landi er
starfsemi menningarmiðstöðvar-
innar Gerðubergs, Vinnuskóla
Reykjavíkur, Listasafn Islands,
hugbúnaðarfyrirtækið OZ og Hitt
húsið. Einnig mun hún fara til
Þingvalla og skoða Nesjavalla-
virkjun.
FRUMVARP til laga um breytingu
á lögum um greiðslu ríkissjóðs á
bótum til þolenda afbrota var lagt
fram á ríkisstjómarfundi í gær til
kynningar af Sólveigu Pétursdóttur
dómsmálaráðherra. Samþykkt var
að senda frumvarpið til þingflokka,
en það var lagt fram á Alþingi í
fyrra en hlaut ekki afgreiðslu.
Upphaf frumvarpsins má rekja til
erindis umboðsmanns bama til
dómsmálaráðherra fyrir tveimur
árum. í erindinu fer hann fram á að
skilyrði 6. gr. laganna verði endur-
skoðuð, með tilliti til þess að þau
eigi illa við þegar um kynferðisaf-
brot gegn bömum er að ræða.
Samkvæmt 6 gr. laganna er skil-
yrði fyrir greiðslu bóta að brot, sem
tjón er rakið til, hafi án ástæðulauss
dráttar verið kært til lögreglu og að
tjónþoli hafi gert kröfu um greiðslu
skaðabóta úr hendi brotamanns. Þá
segir að umsókn um bætur skuli
hafa borist bótanefnd innan tveggja
ára frá því að brot var framið.
Ekki aðeins bundið við börn
Hið nýja fmmvarp felur s.s. í sér
heimild til að víkja frá þessum skil-
yrðum og á það sérstaklega við þeg-
ar brotið er gegn bami, en barn hef-
ur oft ekki náð nauðsynlegum
þroska til að gera sér grein fyrir því
að um refsivert brot hefur verið að
ræða, auk þess sem aðstæður
bamsins til að kæra brot kunna að
vera erfiðar. Á það sérstaklega við
þegar náin tengsl em milli barns og
brotamanns. Þótt tilefni framvarps-
ins sé að styrkja réttarstöðu barna
er einnig gert ráð fyrir að hægt
verði að víkja frá skilyrðunum í til-
vikum þar sem börn em ekki
þolendur.
Auk erindis umboðsmanns hefur
hliðstæð löggjöf annars staðar á
Norðurlöndunum verið höfð til hlið-
sjónar við gerð framvarpsins.
Samkvæmt skýrslum dómsmála-
ráðherra um útgjöld vegna laga um
greiðslu ríkissjóðs á bótum til
þolenda afbrota var meðaltals-
greiðsla fyrir hvert mál rúmar 500
þúsund krónur árin 1996 og 1997 og
rúmar 600 þúsund krónur árið
1998. Á þessu ári er gert ráð fyrir
að um 40 milljónir króna fari í
greiðslur á bótum til þolenda af-
brota.