Morgunblaðið - 02.09.1999, Blaðsíða 30

f}! noot (n'r',.'i'3TcirrfP o oii’v' aii’vun r.i
30 FIMMTUDAGUR 2. SEPTEMBER 1999
LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Stúlkan hans Frank O., 1997. Málverk á pappír eftir Tyrkjann Banu Birecikligil.
Paradise standby, 1998. Tölvusamtvinningur Beatrice Heike Apel frá Miinchen.

Unglist í
Miinchen
MYJVDLIST
B I ö ii d u ð t æ k n i.
2 50 lislamenn syna
um 650 verk
HAUS DERKUNST,
MÚNCHEN
Til 12. september. Opið daglega
frá kl. 10-22. Inngangur:
6 DM. Sýningarskrá - um
280 bls. -: 25 DM.
STÓRA listsýningin - Grosse
Kunstausstellung - í Miinchen hef-
ur verið árlegur viðburður í hálfa
öld. A þessu 50 ára afmæli sýna um
250 ungir listamenn - þýskir og ann-
arra þjóða undir fertugu - yfir 650
listaverk, sem öll eru til sölu. Gall-
inn við slíkar risasýningar er hve
misjafnar þær eru að gæðum. Kost-
urinn er hins vegar sá að flestir sýn-
endanna eru öldungis óþekktir og
þar af leiðandi geta gestir myndað
sér skoðun um þá lausir við væmn-
ina og velluna sem oft vill drekkja
dómum okkar um þekkta og dáða
listamenn. Hugsum okkur bara ef
við gætum lesið ljóð eftir Jónas
Hallgrímsson, eða séð mynd eftir
Kjarval án þess að hafa heyrt þeirra
getið? Væri það ekki undursamlegt
frelsi undan sligandi mærðinni sem
sest á verk þeirra líkt og skúm?
Junge Kunst, eins og hálfrar ald-
ar afmælissýningin heitir, líkist á
köflum útskriftarsýningu, vondri
haustsýningu eftir að allur vindur
var úr félagsskap íslenskra mynd-
listarmanna, og listmessu þar sem
gallerí flagga nýliðunum sem þau
trúa að erfa muni listheiminn. Frá
málverki til margmiðlunar - Maler-
ei bis Multimedia er undirskrift
sýningarinnar - vitnar um fjöl-
breytni viðfangsefna hjá ungum
listamönnum en opinberar um leið
vandann sem steðjar að hefð-
bundnu miðlunum, málverki, grafík
og höggmyndalist.
A meðan þeir tiltölulega fáu lista-
menn sem fást við skipan - installa-
sjón - af ýmsum toga njóta hins
næga rýmis sem þeim stendur til
boða, leyfa málaramir og grafík-
listamennimir að verk þeima séu
hengd af þéttleikagráðunni kraðak
svo að hvert verk ætlar granna sinn
bókstaflega að kæfa.
Hvarvetna loftar um Ijósmynd-
imar, skjálistina og gagnvirkt tölv-
umyndvarpið en salimir þar sem
svartlistin og málverkin hanga em
alltof þétt skipaðir. Á þá fellur
skuggi mergðarinnar þar sem trén
sjást ekki lengur fyrir skógi. Lit-
fjömg abstraktverk bítast á um at-
hyglina, oft á kostnað bestu verk-
anna sem em of yfirlætislaus til að
standast nálægð æpandi litadýrðar.
Pað er einmitt hin látlausa, hljóð-
láta og hógværa myndgerð, sem ber
af annarri málaralist um þessar
mundir. Slík list týnist auðveldlega
innan um litspennta og athyglis-
freka abstraktfleka. Þá stendur
fjöldinn minimalísku og geometr-
ísku málverki ekki síður fyrir þrif-
um. „Too much of less means a per-
fect mess“ þýðir að „naum-
hyggjugrúi skilar öllu á rúi og stúi“,
og sannast hér sem fyrri daginn að
kraðakið, með alltof þéttu upp-
hengi, gengur að málaralistinni
dauðri á hverri sýningunni af ann-
arri. Við emm fyrir löngu hætt að
njóta þess að lesa okkur línulega
eftir verkum af ólíkum toga líkt og
svæðið umhverfis þau gildi einu.
Eftir að við hættum að trúa mynd-
inni innan rammans sleppur mál-
verkið ekki lengur undan þeirri
kvöð að skoðast sem afmarkað fyr-
irbæri í raunverulegu rými.
I hvarfi frá moðinu eru tveir ljóð-
rænir raunsæismálarar, hreinir og
beinir og lausir við fótórealískan
herping, og nota einfaldlega pappír
sem undirstöðu. Þeir em Tyrkinn
Banu Birecikligil (f. 1970) og
Múnchenarbúinn Martin Freundl
(f. 1965). Við þessa plásslausu mál-
ara mætti bæta Stefan Rueff (f.
1960), frá Berlín, en einkar vel
heppnað Kirsuberjaát hans sést
vart íyrir látunum í mun stærri og
litsterkari nágrönnum sem þó vom
snöggtum lakari.
Þeir málarar sem koma best út úr
Junge Kunst era þeir sem um-
breyta tvívíðum fleti sínum í þrívíða
skipan. Reyndar em þeir Bemd
Halbherr (f. 1964), frá Ulm, og Pet-
er Pohl (f. 1966), frá Erlangen, ekki
hreinir málarar. Sá fyrmefndi gæti
eins flokkast sem ljósmyndari með-
an hægt væri að skilgreina hinn síð-
amefnda sem myndhöggvara. Það
breytir því ekki að báðir fara þann-
ig með liti að þeir hljóta jafnframt
að skoðast sem málarar.
Svipað gildir um svartlistina á
sýningunni. Undumæmar ætingar-
myndir austurríska grafíklista-
mannsins Milenu Aguilar (f. 1968),
sem gætu hæglega verið eftir þá
Callot og Goya endurboma, njóta
sín ekki sem skyldi á stigagangi
Haus der Kunst. Þær hverfa of auð-
veldlega því gestir hafa um annað
að hugsa þegar þeir ganga upp og
niður stiga en horfa á veggina fyrir
ofan þrepin. Hljóð- og grafíksa-
mstæða Stefanie Unmh (f. 1959),
frá Hamborg, Walzer, eða „Valsar",
fær hins vegar allt það pláss sem
skipanin þarfnast.
Hefðbundin höggmyndalist á
einnig undir högg að sækja. Form-
ræn gildi ein og sér svara ekki leng-
ur þörfum áhorfandans. Ráði efniv-
iðurinn ekki útliti verksins verður
Gipsstrengur, 1999, eftir Stuttgartbúann Gerhard Mayer.
Sorry Guys, 1997. Atriði úr 37 mínútna myndbandi svissnesku lista-
konunnar Chantal Michel.
Lítil sporaskja, 1997, eftir
Achim Weinberg.
handverkið of afgerandi, en of ríkj-
andi handverk í myndlist er eins og
skrúðmælgi í bókmenntum; löstur
sem enginn vill lengur samþykkja.
Því er það gipsbryddaður stál-
strengur Stuttgartbúans Gerhard
Mayer (f. 1965), Stuckleiste III, og
Kleines Oval, uppvafin, hálfgagn-
sæ, hunangsfyllt silikonslanga
Achim Weinberg (f. 1969), frá
Númberg - tvö yfirlætislaus, en af-
ar heillandi og hugvitssamlega unn-
in verk - sem áttu höggmyndasalina
þrátt fyrir smæð.
Meðal líflegustu og óvenjuleg-
ustu verkanna á sýningunni vom þó
eflaust textílverkin, aukin með ýms-
um hjálparmiðlum svo sem viði,
pappír og krítarhvítu, líkt og óburð-
ug veggjarhöggmynd Jörg Buss-
mann frá Brimum (f. 1960), Gemen-
ge und Gemische, eða „Samsull og
samkrull". Bródemð teppi af ýms-
um toga em einnig undirstaðan í
leir- og postulínsverki Susanne
Ring frá Berlín (f. 1966), Tólf
stunda nótt - ég vil ekki sjá það
öðmvísi, þar sem nær sex tugir lít-
illa vísunda standa eða liggja á víð
og dreif um klæðin.
Smámyndaröð Katrínar König
frá Stuttgart (f. 1968), Fraktales
Gebilde, með einföldum, ísaumuð-
um táknum og teikningum er af
svipuðum toga nema tvívíð, og ein-
angmnarklefi úr óhreinsuðum, lag-
skiptum baðmullarflóka með flóka-
hægindi og flókasjónvarpi, Stille,
sannkallað hljóðeinangrað, hurðar-
laust og mjúkbólstrað meistaraverk
eftir Cosimu Wersing (f. 1972), frá
Múnchen, hnígur í svipaða átt.
Tvö myndbandsverk nýta einnig
textíllistina, hvort með sínum hætti.
Birgit Ramsauer, frá Númberg (f.
1962) lýsir því með gulum einangr-
unarböndum hvemig má einangra
sjálfan sig frá öllum öðmm hvar
sem maður kýs að vera í friði.
SprenghlægUegt myndband hennar
lýsir því meðal annars hvemig far-
þegar neðanjarðarlestar virða
„gula strikið“ sem hún límir kring-
um sig. Þótt enginn viti hvemig
túlka beri einangrunarbandið vogar
enginn sér að setjast við hlið lista-
konunnar einmana - innan gulu
landamæranna, jafnvel þótt aUur
annar sætakostur í lestinni sé troð-
inn. Segjum svo að listin hafi ekki
áhrif á umhverfi sitt.
í tæpra 40 mínútna myndbandi
sínu Sorry Guys berst svissneska
listakonan Chantal Michel (f. 1968),
prúðbúin, við aðstæður sem soga
hana, toga og slengja utan í veggi
þar sem hún reynir árangurslaust
að feta sig gegnum tUvemna innan
fjögurra veggja. I átökunum flaks-
ast kjóhnn til og frá líkt og hann fari
með sína sjálfstæðu rullu. Með
hinni miklu rýmistilfinningu sem
Michel tekst að skapa á einum
skermi kallast hún á við
Ijósmyndarana Masayuki Akiyoshi,
frá Japan (f. 1968), og Beatrice Hei-
ke Apel, frá Múnchen (f. 1966).
Stafrænt samþætt risaljósmynd
hins fyrrnefnda Rými, Tyrkja-
stræti, úr hundrað einingum, og
tölvusamtvinnuð sundlaugarmynd
þeirrar síðamefndu, paradise
standby, bera með sér þá mögu-
leika sem felast í ljósmyndamiðlin-
um á tölvuöld.
Fyrir þá sem hafa gaman af
listsýningum sem þeir þurfa sjálfír
að tálga til eftir eigin listskyni er
Junge Kunst í Haus der Kunst í
Múnchen tilvalin dægradvöl. í kor-
térsfjarlægð frá iðandi Maríutorg-
inu er hún eilítil menningarvin í öld-
uróti innkaupanna.
Halldór Björn Runólfsson