Þjóðviljinn - 14.04.1989, Page 11

Með aðra löppina
í fortíðinni
Rætt við Guðlaugu Richter sem í ár er tilnefnd af íslands
hálfu til norrænna barnabókaverðlauna
Norrænir skólasafnverðir hafa
Qögur undanfarin ár veitt barna-
bókmenntaverðlaun, og hafa
virtir höfundar á borð við Maríu
Gripe og Tormod Haugen hlotið
þau. Þetta eru einu samnorrænu
bókmenntaverðlaunin sem ná til
barnabóka, því þær hafa fengið
lítinn hljómgrunn hjá úthlutun-
arnefnd Bókmenntaverðlauna
Norðurlandaráðs.
í ár er tilnefnd af íslands hálfu
til þessara verðlauna rithöf-
undurinn Guðlaug Richter, sem
hefur gefið út þrjár bækur handa
börnum og unglingum og hlotið
einróma lof fyrir frá gagnrýnend-
um og lesendum. Bækur hennar
eru: Þetta er nú einum of...
(1985) um líf og fjör í stórum
systkinahóp á Grímsstaðaholtinu
um 1960; Sonur Sigurðar (1987)
um tvo drengi, höfðingjason og
þræl, á þjóðveldisöld; og Jóra og
ég (1988) sem segir frá nýstúdent
úr Reykjavík sem ræður sig á
bókasafn fyrir austan fjall og
finnur þar í gömlu pappírshand-
riti sögu stúlku frá 12. öld. Það er
fyrir þessa síðustu bók sem Guð-
laug er tilnefnd.
Við heimsóttum Guðlaugu af
þessu tilefni og spurðum fyrst
hvort systkinahópurinn í fyrstu
bókinni hennar væri eitthvað
skyldur henni?
„Já, ekki er því að leyna,“ svar-
ar Guðlaug. „Þetta var það fyrsta
sem ég skrifaði og ég valdi af
ásettu ráði að byggja söguna á
minni eigin æsku þó að ég hefði
sjálfa mig ekki sem aðalpersónu.
Það er auðveldara að stíga fyrstu
sporin heima á hlaðinu en ein-
hvers staðar langt í burtu.“
- Svo stekkurðu nokkrar aldir
aftur ítímann ínœstu bók. Hvern-
ig datt þér það í hug?
„Ég var að lesa íslensku við
Háskólann og las meðal annars
mikið af fornsögum. Og eins og
allar góðar bækur þá ýta þær
undir ímyndunaraflið, kannski
ennþá fremur en aðrar bækur
vegna þess að þær láta svo margt
ósagt og bjóða lesandanum að
yrkja í eyðurnar. Ég las margar
lslendingasögur og bjó til margar
íslendingasögur í huganum á
meðan og var orðin svo djúpt
sokkin á endanum að ég varð að
skrifa mig út úr þessu!
Sonur Sigurðar á að gerast á
10. öld. Það var freistandi að
skrifa unglingasögu frá þjóðveld-
istímanum, bæði af því að þetta
er óplægður akur og af nægu efni
að taka, og svo hef ég alltaf haft
gaman af sögulegum skáld-
sögum. Var sólgin í sígildar sögur
þegar ég var krakki, sögur eins og
Ben Húr.“
- Nýja bókin þín er líka sögu-
leg.
„Já, þetta var alveg eins gaman
og ég hélt svo að ég skrifaði aðra
strax á eftir! En bókin um Jóru er
undir meiri áhrifum frá sagnfræði
en íslendingasögunum. Ég hugs-
aði mikið um Heklugosið 1104,
sem er meginatburður sögunnar,
og las reyndar alla gossögu
Heklu, - auk frásagna af ýmsum
gosum í öðrum fjöllum. í ein-
hverju riti fann ég þrjár línur um
stúlku sem hafði grafist undir
ösku í útihúsi ásamt hundi og
fundist þrem vikum seinna af því
að hundurinn heyrðist gelta.
Þessar þrjár línur urðu kveikjan
að bókinni."
- Langaði þig til að upplýsa les-
endur þína um þennan löngu
liðna tíma?
„Það var ekki fræðsluárátta
sem kom mér af stað við að skrifa
þessar bækur. Ég hugsaði ekkert
um að fræða lesendur þegar ég
byrjaði á þeim. Þegar ég var
stelpa las ég mikið en ekki íslend-
ingasögurnar, ég reyndi en gafst
upp, gat ekki lesið þær og skil vel
að krakkar treysti sér ekki til
þess. En eftir að ég kynntist þeim
sem fullorðin manneskja fannst
mér full ástæða til að reyna að
gera þær aðgengilegri börnum.
Ég fann að ég öfundaði fólk sem
Guðlaug Richter. Mynd: Jim Smart
hafði alist upp við þær og fannst
ég hafa misst af einhverju.
Bækurnar mínar eru bara eitt
af mörgu sem núna er gert til að
vekja áhuga barna og unglinga á
sögunum. Barnaútvarpið hefur
flutt leikgerðir af þeim, Náms-
gagnastofnun hefur til dæmis gef-
ið út bókina Egil um æsku Egils
Skalla-Grímssonar sem ég veit af
reynslu að börnum finnst sniðug.
En mestu máli skiptir að nú eru til
útgáfur á þeim með nútímastaf-
setningu sem auðveldar lestur-
inn.
Sjálf er ég að skrifa endursagn-
ir á fslendingaþáttum handa
börnum til útgáfu í haust.“
Ertu þá ekki með neitt í smíðum
sjálf?
„Nei, ekki eins og er. Hvað ætli
maður geti hugsað um framtíðina
þegar maður er alltaf með aðra
löppina í fortíðinni?" SA
SVONA, SVöHA. KANNSfi'
LOSNAR. SENWLSTAÍ5A
Vife SEN E>i SSÁiHfe 'v
pAfeáS— HVER VEtT?
Föstudagur 14. april 1989 NÝTT HELGARBLAÐ - SÍÐA 11