Dagblaðið Vísir - DV - 11.08.1999, Page 14

14
MIÐVIKUDAGUR 11. ÁGÚST 1999
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaöur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ÓU BJÖRN KÁRASON
Aöstoðarritstjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjóri: PÁLL ÞORSTEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaöaafgreiösla, áskrift ÞVERHOLTI11,105 RVÍK,
SÍMI: 550 5000
FAX: Auglýsingan 550 5727 - RITSTJÓRN: 550 5020 - Aörar deildir: 550 5999
GRÆN númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777
Stafræn útgáfa: Heimasíöa: http://www.skyrr.is/dv/
Vísir, netútgáfa Frjálsrar fjölmiölunar: http://www.visir.is
Ritstjórn: dvritst@ff.is - Auglýsingar: auglysingar@ff.is. - Dreifing: dvdreif@ff.is
AKUREYRI: Strandgata 25, sími: 462 5013, blaöam.: 462 6613, fax: 4611605
Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Filmu- og plðtugerð: ÍSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF.
Áskriftarverö á mánuöi 1900 kr. m. vsk. Lausasöluverð 170 kr. m. vsk., Helgarblaö 230 kr. m. vsk.
DV áskilur sér rétt til aö birta aösent efni blaösins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
DV greiöir ekki viömælendum fýrir viötöl viö þá eöa fyrir myndbirtingar af þeim.
Röng hugsun
Hugmynd forsætisráöherra um aö breyta lögum til aö
tryggja dreifða eignaraðild að flármálastoöiunum er góðra
gjalda verö en byggist á misskilningi á eöb fijálsra við-
skipta.
Rómantískar hugmyndir um að hægt sé að vemda milli-
stéttina, sjálfstæða atvinnurekandann, handverksmanninn,
kaupmanninn á hominu, og aðrar svokallaðar félagslegar
ástæður hvetja til óeðlilegrar íhlutunar hins opinbera. Þær
opna möguleika á því að ríkisvaldið grípi inn í eðlilega
starfsemi markaðarins og ganga þvert á þær hugsjónir sem
forsætisráðherra stendur fyrir.
Útilokað er að setja ákveðnar reglur um æskilega stærð
fyrirtækja þar sem hún ræðst af tækni og efiiahagslegum
aðstæðum sem em sífelldum breytingum undirorpnar. Með
sama hætti er óframkvæmanlegt að tryggja ákveðna dreif-
ingu á eignarhaldi hlutafélaga á opnum hlutabréfamarkaði.
Allar slíkar tilraunir munu leiða til þess að spamaður al-
mennings, sem bundinn er í hlutabréfum, er að hluta gerð-
ur upptækur - þjóðnýttur - og hlutabréfamarkaðurinn sjálf-
ur verður ekki nema nafiiið eitt. Möguleikar fyrirtækja til
að afla áhættufiár til rekstrar verða stórkostlega skertir og
það aftur mun draga úr möguleikum þeirra til framþróun-
ar. Starfsmenn, hluthafar og almenningur er hlunnfarinn.
Lög um dreifða eignaraðild að fyrirtækjum er því sett til
höfuðs almannahagsmunum til lengri tíma. Því verður ekki
trúað að ríkisstjóm Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks
sé tilbúin að greiða slikt verð fyrir fallega rómantíska hug-
sjón.
Einkavæðing fjármálakerfisins er eitt mesta heillaspor
er tekið hefúr verið hér á landi undanfama áratugi. Með
því að losa dauðatak ríkisvaldsins og stjómmálamanna á
fjármálakerfinu er mdd leiðin til aukinnar samkeppni, hag-
ræðingar og lægri vaxta.
Markmiðið er því að losa ríkið út úr rekstri sem það á
ekki að hafa með höndum - ekki síst rekstri sem er í beinni
og óbeinni samkeppni við einkafyrirtæki. Dreifð eignarað-
ild að einkavæddum ríkisfyrirtækjum kann að vera mark-
mið til skamms tíma en gengur ekki upp þegar litið er til
framtíðar. Raunar getur of mikil dreifing á hlutabréfaeign
komið í veg fyrir að kjölfestufjárfestar fáist til að leggja fé í
fyrrum ríkisfyrirtæki og fyrirtækin verða þar með munað-
arlaus. Hagsmunir almennings eru ekki fólgnir í því að
leggja sparifé í munaðarlaus fyrirtæki þar sem enginn á
verulegra fiárhagslegra hagsmuna að gæta.
Hitt er svo annað að gagnrýna má þá aðila sem stóðu að
kaupum á stórum hlut í Ejárfestingarbanka atvinnulífsins
í gegnum erlent eignarhaldsfyrirtæki. Hvemig staðið var
að málum er gott dæmi um klaufaskap í því sem fagmenn
kalla almannatengsl. Hins vegar er vandséð að þar hafi
menn gerst sekir um annað en dómgreindar- eða hugsunar-
leysi.
Viðbrögð Verðbréfaþings við fréttum um hlutabréfa-
kaupin vekja hins vegar nokkra undrun enda fúllur vafi á
því að starfsmenn þingsins hafi lagaheimild til að stöðva
viðskipti eftir að flöggunarskyldu hefúr verið sinnt. í þessu
sambandi er vert að benda á að fjöldi eignarhaldsfélaga hef-
ur á undanfömum árum keypt stóra hluti í ýmsum fyrir-
tækjum sem skráð em á Verðbréfaþingi íslands. Um eign-
arhald margra þessara eignarhaldsfélaga er lítið sem ekk-
ert vitað.
íslendingar em enn að læra nýja siði sem fylgja auknu
frelsi og á skólabekk hafa menn leyfi til að misstíga sig svo
lengi sem lært er af mistökunum.
Óli Bjöm Kárason
Jónas ritstjóri Kristjánsson sýn-
ir mér þann óverðskuldaða heiður
að geta mín í leiðara sínum ný-
lega. Sá böggull fylgir þó skamm-
rifi að tilefhið er heldur leiðinlegt
og það sem verra er - ritstjórinn
skrifar pistil sinn í geð-
vonskukasti.
Hlutverk Jónasar ritstjóra er að
flytja fréttir, viðra skoðanir og
birta myndir til þess að blað hans
seljist og skili gróða. Satt best að
segja hefur Jónasi tekist nokkuð
vel til - því DV virðist skila bara
fjári góðum hagnaði. Um aðferðir
til að selja blað má lengi deila.
Ekki er ég alltaf sammála upp-
sláttaraðferð DV eða fréttamati.
Kapphlaupið um að verða fyrstur
með fréttir getur orðið grátbros-
legt í augum lesenda. Eitt tel ég þó
alla sanngjama blaðamenn verða
að láta ráða skrifum sínum: Hvaða
áhrif hefur fréttin? Á stundum hef-
„Segja má að eftirlitsaðilinn hafi hrætt Irftóruna úr fólki með dramatískum
lýsingum. Kjúklingasala dottin niður og annað tekur við.“ - Frá kjúklinga-
búinu Reykjagarði á Ásmundarstöðum.
Heggursá
er hlífa skyldi
brögðin hafa heldur
ekki látið á sér
standa. Segja má að
eftirlitsaðilinn hafi
hrætt líftóruna úr
fólki með drama-
tískum lýsingum.
Kjúklingasala dott-
in niður og annað
tekur við. Það
merkilega er hins
vegar að eins og ís-
lendingar hafa verið
iðnir við að eta
kjúklinga þá ætti
drjúgur hluti þjóð-
arinnar að vera
dauður af völdum
þessa á allra síðustu
misserum. Og þá
Kjallarinn
Hjálmar Arnason
alþm. og áhugamaður
um matargerð
„Þaö merkilega er hins vegar að
eins og íslendingar hafa verið
iðnir við að eta kjúklinga þá ætti
drjúgur hluti þjóðarinnar að vera
dauður af völdum þessa á allra
síðustu misserum. Og þá með
fullri vitund hinna heilbrigðu eft-
irlitsaðila. “
ur það gleymst, t.d. við myndbirt-
ingu af hörmulegum slysum.
Þannig finnst mér DV hafa gleymt
ábyrgð sinni í svokölluðu
kjúklingamáli.
Matargerð hættuleg?
Auðvitað er það hrein della hjá
Jónasi ritstjóra að undirritaður
taki afstöðu í málinu vegna meints
framboðs í næstu kosningum.
Harm veit auðvitað hetur. Málið
snýst hvorki um framboðsraunir,
persónulega hagsmuni eða annað í
þeim dúr. Þetta mál er alvarlegra
en svo að ritstjórar, embættis-
menn eða aðrir geti opinberlega
um það fjallað í hálfkæringi eða
geðvonsku. Og auðvitað er engum
sama um íslenska neytendur.
Hvaða endemis rugl er þetta, rit-
stjóri minn góður?
Kjami málsins er einfaldur:
Allur matur hefúr í sér einhverja
gerla eða efhi sem geta valdið
einhverri röskun á heilsu. Hver
hefur ekki fengið „skot“ af kræk-
lingum, góðri lambasteik, nauta-
kjöti eða jafhvel grænmeti? Rétt-
lætir það „dauðadóm“? Kjami
málsins er auðvitað sá að við alla
matargerð ber að gæta fyllsta
hreinlætis. Og nú má spyija
hvort grill-stemningin á sumrin
sé sniðin að öllum hreinlætis-
reglum. Svari hver fyrir sig. Sjálf-
m- viðurkenni ég að í hita leiksins
kunni grænmeti og kjöt aö snert-
ast. Ekki er ég viss um að alltaf sé
allt gegnsteikt o.s.frv. En mitt fólk
hefur bara tekið þetta sem hluta af
grillinu. Og lifum við öll enn. Og
era kjúklingar oft á grilli okkar.
Samkvæmt lýsingum heilbrigð-
isfúlltrúa í DV þá ætti stór hluti
fjölskyldu minnar og vinahópur
að vera dauður. Hann fullyrðir að
kjúklingaát sé á við rússneska
rúllettu en dauðalíkur í þeim
hæpna leik em afar háar. Við-
með fúllri vitund hinna heilbrigðu
eftirlitsaðila.
Veldur hver á heldur
Auðvitað er þetta aöför opinbers
aðila að fyrirtæki og heilli bú-
grein. En aðförin stendur á brauð-
fótum. Það hefur nefhilega ekkert
óyggjandi komið ffarn um að Ás-
mundarstaðabúið sé sýkt eða
hættulegt. Héraðsdýralæknir, yfir-
dýralæknir og landlæknir hafa
staðfest það álit. Allir kjúklinga-
framleiðendur era meö stöðugt eft-
irlit í framleiðslu sinni til að fyrir-
byggja slys. Líklega er
engin kjötframleiðsla
undir jafh ströngu eft-
irliti.
Ekkert hefur verið
sannað eða óyggjandi
sýnt fram á hvaðan
kamfýló-bakterían
kemur. Getur hún
komið úr vatnsbóli? Er
hún í öðru kjöti en
kjúklingum eða jafnvel
í grænmeti? Um þetta
er ekkert vitað. En
menn verða hins vegar
að komast til botns í
því máli. Sá botn verð-
ur aldrei fúndinn á síð-
um fjölmiðla. Hann
finnst við vísindalega
rannsókn, yfirveguð
vinnubrögð og heið-
arleg.
Það er háalvarlegt
mál ef eftirlitsgeir-
inn slær sleggju-
dóma sem skaða at-
vinnulífið - hvort
heldur er heilu bú-
greinamar eða ein-
stök fyrirtæki. Eftir-
litið á að vera virkt
og virt. Það verður
að byggja á fagleg-
um vinnubrögðum
þannig að markmið þess náist,
þ.e. að veita fyrirtækjum nauð-
synlegt aðhald til vemdar neyt-
endum. Allt fúsk á þessu sviði
sem öðrum gerir eftirlitið óvand-
að og marklaust.
Uppákoman um kjúklingana er
dæmi um fúsk. Gífuryrði án tilefh-
is hafa valdið augljósum skaða fyr-
ir alla aðila, búgreinina sjálfa, ein-
stök fyrirtæki hennar, eftirlitið og
grillstemninguna. DV heldúr hins
vegar áffarn að seljast og Jónas
ritstjóri getur unaö glaður við sitt.
Hjálmar Árnason
Skoðanir annarra
Reykjavík og flugvöllurinn
„Núorðið berum við mátulega virðingu fyrir borg-
arstjómendum sem af fúrðulegri þröngsýni létu mið-
bæinn i Reykjavík drabbast niður. ... Ef ég man rétt
mun flugvöllurinn koma til kasta þingmanna á næst-
unni. Og líklega verðum við Reykvíkingar að setja
traust okkar á þingmenn; að þeir hafi vit fyrir borgar-
stjómiimi. Ingibjörgu Sólrúnu þykir illt að fá kannski
ekki flugvöllinn sinn nýja, hún bíður í ofvæni eftir því
að vörubílalestimar fari að keyra grjót og möl ofan í
nýjar flugbrautir. En forsætisráðherra varar við stór-
framkvæmdum. Við hljótum að taka mark á oröum
hans. Eins og stendur er endurbygging Reykjavikur-
flugvallar því ekki ernasta skipulagslegt ragl heldur
líka þjóðhagsleg vá.“
Egili Helgason í Mbl-grein 10. ágúst
Áfengi og feimnisleg viðhorf
„íslensk stjómvöld hafa einkennilega feimnisleg
viðhorf til áfengis. Það er eins og drykkju eigi helst að
fela í heimahúsum eða vandlega lokuðum veitingahús-
um.... Enn á ný era íslensk stjómvöld að gera sig að
athlægi með afskiptasemi sem á engan rétt á sér. í
stað þess að fjargviðrast yfir þvi að fólk skuli sjást úti
við með bjórglas ættu þau að gera harðari atlögu að
dópsölum sem ganga svo til óáreittir um stræti og
torg. Það era þeir sem bera með sér bölið, ekki veit-
ingahúsaeigendur sem leyfa okkur að njóta bjórsins i
góða veðrinu."
Kolbrún Bergþórsdóttir í pistli sínum, „Áfengisfas-
ismi", í Degi 10. ágúst
Gamaldags fyrirkomulag
„Flestir þeir sem þurfa að leita aðstoðar heilbrigðis-
kerfisins hafa góða reynslu af samskiptum við lækna,
hjúkrunarfræðinga og annað starfsfólk en verri af
hinu ytra skipulagi kerfisins. Þannig er það fyrir-
komulag alþekkt að sjúklingum er bent á símatíma
sem getur verið hálftími á hveijum degi og þann hálf-
tíma hringir fiöldi fólks í viðkomandi lækni, sem þá
er að sjálfsögðu nánast alltaf á tali.... Þessar biðraðir
er hins vegar enn að finna á símalinum heilsugæzlu-
stöðva og sérfræðinga. Þær er líka að finna á biðstof-
um þessara aðila, þar sem tímaskipulagið í heilbrigð-
isþjónustunni virðist ekki vera upp á það bezta.“
Úr forystugrein Mbl. 10. ágúst