Dagblaðið Vísir - DV - 15.09.2001, Blaðsíða 11

Dagblaðið Vísir - DV - 15.09.2001, Blaðsíða 11
LAUGARDAGUR 15. SEPTEMBER 2001 11 endrum og sinnum á sundlaugar- barinn. Konan fann sér bekk, smurði sig með sólarolíu, greip bók og lagðist út af. Hún gerði þetta með greinilegri velþóknun enda dekkri á hörund en ég. Það má mikið vera ef suðrænir menn hafa ekki komið við sögu í hennar ætt, fyrr á öldum. Ég fann annan bekk sem og sól- hlíf sem ég spennti upp. Þetta góss dró ég síðan undir pálmatré þar sem ég kom mér fyrir og bar á mig sólarvörnina góðu, þó hún væri ekki nema númer 15. „Við hefðum átt á kaupa númer 50,“ sagði ég við konuna. Það hnussaði í henni bak við sólgleraugun. „Ég sé ekki bet- ur,“ sagði hún, „en þú sért þokkalega varinn, með sólarvörn á kroppnum, í okkar nokkru eftir að við komum heim. Konan var dökk og sælleg en ég fólur og fár. „Jú,“ sagði konan, „við áttum ágætar stundir við Mið- jarðarhafið. Maðurinn minn er bara dálítið sérstakur í sólböðum. Hann vill ekki brenna. Þess vegna er hann hvítur, eða eiginlega grænn,“ sagði hún eftir nokkra umhugsun. „Það má eiginlega segja að hann verði grænblár með haustinu, þegar kólnar, sjáðu.“ Konan glotti fyrir framan mann sinn. Hún og grann- inn litgreindu mig eins og ég gæti ekki svarað fyrir mig eða væri jafn- vel ekki á staðnum. „Þess vegna ætla ég út með hann aftur í haust,“ bætti konan við. „Það er alltaf gam- an að komast í svolítinn hita og fá vítamín í kroppinn. Haustferðirnar stytta veturinn." Við erum alveg ný- lent.“ tautaði ég. „Er kki full- snemmt að i að plana næstu ferð?“ „Ekki er ráð nema í tima sé tekið,“ sagði konan. „Rétt,“ sagði granninn. „Ætlarðu að taka hann með aftur?“ sagði hann og leit á mig. „Ætli þaö ekki,“ sagði konan, „hann fmnur sér skjól undir pálmatré." „Ég vil þá brúsá númer 50,“ sagði ég. Granninn, útitekinn í andliti, bringu og á handleggjum, hristi hausinn um leið og , hann gekk á brott. skugga undir sólhlíf- inni auk þess sem sól- hlífin er í skugga frá pálmanum. Þetta er þrefóld vörn. Það er fræðilega útilokað að þú brennir við þessar aðstæður." Grænblár meö haustinu „Fóruð þið ekki saman í frí?“ spurði nágranni „Tvíburatumar munu rísa í New York og hermálaráðu- neytið mun áreiðanlega innrétta nýjar skrifstofur í stað þeirra sem eyðilögðust. Fjárhagslegt tjón er mikið fyrir Bandaríkjamenn. En þjóðin er véllauðug, vél tœknivædd, dugmikil og fjölmenn. Bandaríkin munu jafna sig og landið mun rísa upp úr öskunni á Manhattan, öflugra en nokkm sinni. “ að þjóðirnar eiga að taka höndum saman um að útrýma hermdar- verkamönnum og iiium öflum af öllu tagi og það geta þær með auk- inni samvinnu. Þar sem hatrið er drifkrafturinn Vesturlandabúar, hvort sem þeir eru innan Atlantshafsbandalagsins eða ekki, ættu að skoða sjálfa sig og viðskipti sin við okkar minnstu bræður. Oft hafa utanríkismál þess- ara þjóða verið með eindæmum klunnaleg og nánast ruddaleg og niðurlægjandi. í stað þess að hjálpa þurfandi fólki í fjarlægum löndum hafa vestræn ríki stuðlað að því að óhæflr stjómendur settust að kjöt- kötlunum. Stundum voru það hat- ursfullir glæpamenn sem hafa pínt alþýðu fólks. í þessum löndum hef- ur orðið til hópur ungra manna og kvenna sem hata allt og alla. Hatrið er slíkur drifkraftur að líf þeirra er einskis virði. Það sest undir flugvél- arstýri og breytir friðsamlegum far- þegaþotum í skaðræðis vígvélar. Það hefur enga tiifinningu fyrir því að það sé að skaða blásaklaust fólk og fjölskyldur. Áreiðanlega er það ósk allra að þeir sem með utanríkismál heims- ins fara, og í þeim hópi er okkar ágæti og friðarsinnaði utanríkisráð- herra, stuðli að því að sprengjum verði ekki varpað yflr saklaust fólk í fjarlægum löndum. Slík innrás væri óafsakanleg. Ég yrði ekki stolt- ur af þjóð minni ef ég heyrði að sprengjum hefði verið varpað í nafni íslands eða samtaka sem við eigum aðild að. Skoðun Skrýtin byggðastefna Þegar heimssögulegir atburðir ger- ast, eins og árásin á Bandaríkin á þriðjudag óneitanlega er, virðast aðr- ir atburðir - sem alla jafna hefðu þótt merkilegir - smækka og verða lítt áhugaverðir. Það þýðir þó ekki að þessir smærri atburðir séu í verunni ómerkilegir eða verðskuldi ekki at- hygli okkar, síður en svo. Þeir gerast einfaldlega á óheppilegum tima. í þessari viku hafa ýmis tíðindi verið að gerast sem vegna hildarleiksins í heimsfréttunum hafa fengið miklu minni athygli en ella - og þó svo að hugurinn sé aldrei langt frá eftirleik hryðjuverkaárásarinnar er ekki úr vegi að staldra aðeins við aðra hluti líka. Tvennt hefur gerst í vikunni sem flokka má sem ákveðið „áfall" fyrir landsbyggðafólk, eða kannski öllu heldur sem stór hluti landsbyggðar- fólks skynjar eflaust sem áfall fyrir byggðastefnuna í landinu. Frestun kallar á efa Fyrra atriðið eru tíðindin af frestun lokaákvörðunar um virkjunar- og stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi. Vissulega er fullyrt að þessi frestun feli ekki í sér að málið sé að falla og vel má vera að það sé rétt. Raunar bendir ýmislegt til að t.d. fjárfestar séu heldur að styrkjast í trúnni en hitt og má í því sambandi benda á við- tal í DV í gær við Þorgeir Eyjólfsson sem fer fyrir lífeyrissjóðahópnum. Það má einnig nefha að þeir fram- leiðslustyrkir sem fyrirsjáanlegt er að álver hér á landi muni fá í formi ókeypis mengunarkvóta vegna undan- þágunnar í íslenska ákvæðinu í Kyotobókuninni gera stóriðju á ís- landi mun betri kost en áður. Þetta breytir þó ekki því að frestunin vekur efa í brjóstum virkjunarsinna eins og heyra hefur mátt á talsmönnum stór- iðjunnar fyrir austan. Enn er þó eng- in ástæða til að afskrifa stóriðjuna eystra og umræðan um gildi hennar á eflaust eftir að verða hávær í allan vetur. Hinu er ekki að neita að ef þessi áform ganga ekki eftir hefur byggðastefna stjórnvalda beðið mjög alvarlegt skipbrot og tiltrú manna á möguleika atvinnuuppbyggingar í Austfirðingafjórðungi i það minnsta hljóta að bíða alvarlegt skipbrot. Það er nagandi óttinn við þetta skipbrot sem greina má í tón talsmanna stór- iðjunnar fyrir austan þegar þeir bregðast við tíðindum af frestun. Gjaldþrot Skinnaiðnaöar Hitt atriðið eða hin tíðindin, sem til þess eru fallin að vekja landsbyggðar- fólk til umhugsunar um byggðastefn- una, eru fréttir af gjaldþroti Skinna- iðnaðar á Akureyri. Þar eru um 120 manns að missa vinnu sína og rótgró- in verkþekking og kunnátta í skinna- iðnaði gæti jafnvel verið að hverfa fyrir fullt og allt. Þetta eru auðvitað mikil og alvarleg tíðindi fyrir bæjarfé- lagið Akureyri sem raunar var einn stærsti hluthafinn í fyrirtækinu. Ef gripið er til hlutfallsreiknina sem oft eru vinsælir í svona tilfellum þá læt- ur nærri að þetta jafngildi því að um 1.200 manns hafi misst vinnuna á einu bretti á höfuðborgarsvæöinu. Margt af þessu fólki er auk þess mjög sér- hæfður starfskraftur sem kominn er á miðjan aldur og gæti átt í erfiðleikum með að flnna önnur störf við hæfi. Maður getur því rétt ímyndað sér hvemig vikan hefur verið hjá starfs- mönnunum sem, eins og aðrir íslend- ingar, em slegnir vegna hörmunga heimsfréttanna en fá svo til viðbótar upplýsingar um að búið sé að kippa fótunum undan efnahagslegri tilvem þeirra. Byggðastefna Auðvitað á allt þetta fólk eignir á Akureyri og það á þar heimili. Hins vegar kæmi ekki á óvart þó stór hluti þessa fólks ætti eftir að flytjast búferl- um til höfuðborgarsvæðisins. Það er einfaldlega gangurinn i svona tilfell- um. Þannig er byggðavandinn í hnot- skurn: rekstur fyrirtækis á lands- byggðinni fer í þrot og fólkið leitar þangað sem vinnu er að hafa. Og í raun væri kannski ekkert við þessu að segja ef ekki væri almenn pólitísk samstaða um það í þjóðfélag- inu að sporna við þróun af þessu tagi. Byggðaójafnvægið veldur ýmsum þjóðhagslegum vanda sem dýrt er að takast á við og um slíkt hafa verið skrifaðar ótal lærðar ritgerðir og stjórnvöld hafa komið sér upp sér- stakri byggðastefnu og Byggðastofnun til að vinna gegn þessu. Vissulega má um það deila hvort það kunni yfirleitt góðri lukku að stýra að reka opinbera byggðastefnu og hvort það sé ekki ein- faldlega hreinlegast að láta markaðs- öflin ráða því að þannig leiti hlutim- ir í það jafnvægi sem eðlilegast er. Það breytir þó ekki því að sú stefna hefur ekki orðið ofan á - ekki enn þá - og á meðan byggðastefna er rekin þá hljóta menn að spyrja hversu árang- ursrík hún sé og hvort hún sé rekin af einhverju viti. Tímabundinn vandi Ef marka má yfirlýsingar forráða- manna Skinnaiðnaðar og ummæli skiptaráðanda þá stefnir ekki í stórt gjaldþrot hjá fyrirtækinu. Endalokin má m.a. rekja til þess að annars vegar fékk fyrirtækið ekki gærur frá slátur- leyfishöfum, sem kusu að selja þær úr landi, og svo hins vegar til þess að verkefnastaða og markaðsmál eru í einhverri lægð þessa dagana. Með öðrum orðum: Ekkert bendir til að þessi rekstur hafi verið einhver botn- laus hít sem átti sér engrar viðreisnar von heldur þvert á móti að hér hafi verið um tímabundna erfiðleika að ræða. Því erfiðara er að kyngja þessu áfalli. Ekki fyrirgreiðsla Það hefur komið i ljós í fréttum DV af þessu máli fyrr í vikunni að fyrir- tækið fékk ekki þá fyrirgreiðslu sem það sóttist eftir hjá stjórnvöldum. Sú fyrirgreiðsla fólst fyrst og fremst i ósk um að það fengi að vera með í pakk- Fyrsti áfangi álvers þar myndi þó ekki skapa nema 450 ný störf í verksmiðj- unni, auk hugsanlega ein- hverra 300-400 afleiddra starfa. Talið í störfum þá var verið að loka 1/4 af nýju álveri á Akureyri í vikunni og hugsanlega fylgja í kjölfaríð einhverjir tugir afleiddra starfa. anum þegar Byggðastofnun var fengin til að veita sláturleyfishöfum baká- byrgð á afurðalánum. Slík aðgerð gæti hafa riðið baggamuninn, skilst manni. Hún fékkst þó ekki í gegn, væntanlega á grundvelli samkeppnissjónarmiða að óheimilt væri vegna EES-reglna að styrkja skinnaiðnað sem ætti í sam- keppni við skinnaverksmiðjur í Evr- ópu. Erfitt er þó að kaupa þá röksemd að ekki hafi verið hægt að koma við einhverri fyrirgreiðslu, þó ekki væri nema í ljósi þess að það er alls ekki frjáls verslun með gærur i Evrópu, hvort sem er vegna ótta við gin- og klaufaveiki! Freistandi er því að álykta að það hafi einfaldlea ekki ver- ið pólitískur vilji fyrir hendi eða skilningur á því að það væri mikil- væg byggðaaðgerð - ekkert síður en með aðstoðinni við sláturleyfishafa - að reyna í það minnsta að koma til móts við Skinnaiðnað. Endurreísn? Nú kann svo að fara að þrátt fyrir gjaldþrotið verði farið í einhvers kon- ar endurreisn á þessum iðnaði og þá væntanlega á nýjum forsendum og trúlega með nýjum eigendum. Takist það er margt unnið, ekki síst það að þekking sem verið hefur að byggjast upp í skinnaiðnaði á Akureyri frá því 1923 glatast ekki. Væntanlega þýddi það líka að einhverjir í það minnsta af því fólki sem þarna hefur starfað gæti fengið vinnu við það sem það kann best. Fjórðungur álvers Á sama tíma og Skinnaiðnaður fer í þrot og 120 manns missa vinnuna er ofuráhersla lögð á mikilvægi stóriðju fyrir austan. Enda yrði hún vissulega arðbær fyrir þjóðarbúið. Fyrsti áfangi álvers þar myndi þó ekki skapa nema 450 ný störf í verksmiðjunni, auk hugsanlega 300-400 afleiddra starfa. Talið í störfum var verið að loka 1/4 af nýju álveri á Akureyri í vikunni og hugsanlega fylgja í kjölfarið einhverj- ir tugir afleiddra starfa. Það handafl af hálfu ríkisvalds - i nafni byggða- stefnu - sem liggur að baki þessum hlutum er afar ójafnt. Sjálfur byggða- armur ríkisvaidsins telur sér ekki stætt á því að rétta fram hjálparhönd í tímabundnum erfiðleikum gamal- gróins iðnaðar á sama tima og gríðar- legum íjármunum og kröftum er eytt í að skapa önnur ný atvinnutækifæri. Með þessu er alls ekki verið að draga úr mikilvægi þess að búa til ný störf, t.d. með stóriðju. Það er hins vegar brýnt að stjórnvöld og jafnvel pen- ingastofnanir verði ekki svo uppnum- in af nýjum verkefnum og því að skapa ný störf í nafni byggðastefnu að þau hreinlega vanræki að hlúa að og bæta við þá starfsemi sem þegar er fyrir hendi. Einhvern veginn segir manni svo hugur að með því að byggja í kringum og styrkja það sem fyrir er mætti ekki síður ná árangri í byggðamálum en með því að vera stöðugt að finna upp hjólið.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.