Dagblaðið - 15.04.1981, Blaðsíða 20

Dagblaðið - 15.04.1981, Blaðsíða 20
32 DAGBLAÐIÐ. MIÐVIKUDAGUR 15. APRÍL 1981 Menning Menning Menning Menning 47 KONUR OG EIN UST Listsýning norrænna kvenna að Kjarvalsstöðum Þá er hún loksins komin til Kjarvalsstaða, kvennasýningin mikla sem ferðast hefur um Norðurlönd undanfarin misseri. Af blaðaum- sögnum að dæma hafa menn ekki verið á eitt sáttir um forsendur og til- gang bessarar sýningar. Ekki þarf langa göngu um hana til að geta sér til um ástæður þeirrar misklíðar. Sýningin hangir nefnilega ekki saman, hvernig sem á hana er litið. Af hverju þurftu norrænar konur endilega að sýna saman? í formála sýningarskrár er hitt og þetta gefið i skyn en fátt fullyrt. Sumum finnst norræn kvennasýning bara góð hug- mynd. Aðrir telja að slík fyrirtæki efli samstöðu kvenna og geri þeim kleift að gera opinskáar tilfinningar sem hingað til hafi verið bældar eða taldar óæskilegar — væntanlega i heimi karlmanna. Leitað með logandi Ijósi Ahorfandinn lætur sér detta i hug að þær tilflnningar varði sérstaka upplifun kvenna, reynslu þeirra af barnsburði, barnauppeldi, kynlifi, svo og sérstakt sjónhorn þeirra i dag- . legu lif i. Af nógu er að taka. Áhorfandinn leitar þessara for- boðnu tilfinninga með logandi ljósi en rekst (með örfáum undantekning- um) á verk sem gætu allt að einu verið eftir karlmenn. Og sá sem þetta skrifar er ekki einn um þá „glám- sýni" þvi sænskir gagnrýnendur taka i sama streng. Á sýningin þá að sýna og sanna að engan greinarmun se hægt að gera á list karla og kvenna? Að einungis sé hægt að tala um góða list og vonda? Þetta gefur sænska listakonan Lenke Rothman reyndar i skyn i greinarstúf sinum sem er eins og svolitið á skjön við aðra texta i sýningarskránni. Mismunandi þróunarstig Þá hefur a.m.k. öðrum fæti verið kippt undan fyrirtækinu og við sitjum einfaldlega uppi með óskipu- lega norræna myndlistatsýningu. Sú sýning er svo allsendis ófullkomin þvi á hana vantar náttúrlega karlpening- Pirkkoo Valo — Vinurinn einl. Myndlist Kirsti Muinonen — Tvð malverk. inn, svo og alla þá sem vinna með öðrum hætti en á léreft og pappir. Að þvi ég best veit eru það einmitt konur i siðarnefnda flokknum sem lagt hafa áherslu á hið „kveniega sjónarmið" siðastliðin ár, einkum i Bandarikjun- um (Judy Chicago, Mary Beth Edel- son o.fl.) og kunnugt er mér um nokkrar slikar á Norðurlöndum. Ekki er heldur skýrt hvað réð vali einstakra listakvenna á sýninguna, nema hvað þær áttu allar að sýna „mismunandi þróunarstig og stil- brigði i myndlist kvenna". Þessar forsendur eru svo loðnar að þær eru nánast meiningarlausar, auk þess sem þær gcfa til kynna að 011 myndlist' kvenna á Norðurlöndum i dag, þ.á m. nýlist, hafi verið tekin til at- hugunar. Hvernig sem valið er grundvallað er það skelfing gloppótt. Þama eru afbragðsmyndir jafnt sem firna slæm verk næstum hlið við hlið. Er konum mismunað ímyndlist? Var þá þessi kvennasýning dauða- dæmd frá upphafi? Alls ekki. Aðstandendur hennar þurftu einfald- lega að setjast niður i upphafí og negla niður markmið hennar. Fyrir rðskum tiu árum hefði tiltölulega opin kvennasýning af þessu tagi hugsanlega komið að gagni með þvi að hleypa kjarki i ungar listakonur og hvetja þær til að gerast virkir þátttakendur i myndlistarlif- inu. Nú veit ég ekki til þess að konum sé neins staðar mismunað i myndlist sökum kynferðis og hér á landi eru þær i meirihluta i mörgum listsam- tökum: íslenskri grafik, Textilfélag- inu, Félagi leirlistarmanna og i virðingarstöðum i Félagi islenskra myndlistarmanna. í dag er hætt við að ungum listakonum þyki svona sýning bera vott um beyg — hræðslu við samanburð. Hið kvenlega sjónarmið Allt um það held ég að norræn kvennasýning hefði getað gegnt mikilvægu hlutverki ef henni hefði verið beint i ákveðinn farveg eðavegi, t.a.m. ef listakonunum hefði verið gert að fjalla um ýmis þau mál sem brenna á konum i nútima þjóðfélagi. Þá hefði a.m.k. verið hægt að ganga úr skugga um eðli hins „kvenkga sjónarmiðs" í myndlist. En er öíl myndlisti ''samt ekki þýðingarmest er hún losnar úr viðjum kynferðis, þjóðernis og tiðarandans og tjáir eilif og algild sannindi um mannskepnuna i fortíð, nútið og framtíð? Afstaða fólks til lífs og dauða, sprengjunnar, sorgarinnar og fleira getur varla ráðistaf kynferði. En þótt hér hafi margt verið sagt um vankanta þessarar kvennasýn- ingar þá er hún fyliilega heimsóknar virði þar sem á henni eru margir ágætir listamenn. Þó að varla sé hægt að nota þjóðernishugtakið að gagni hér þá er samt áberandi hve islensku listakonurnar mynda sterka heild, út frá gæðum eingöngu. Finnsku lista- konurnar virðast einnig setja markið hátt, ásamt með þeim norsku, en Danir og Sviar eru áberandi slakir. Valgerður Bergsdóttir — Einu slnni I var, teiknlng, 1979. jj Birgit Stahl-Nyberg — Málverk. Góðvísa Sjálfum fannst mér mikið tii Kirsti Muionen og Ullu Rantanen frá Finn- landi, þótt gjörólikar væru þær. Björg Holene, Kari Rolfsen og Mette Schau fannst mér bera af norsku listakonunum sem margar hyerjar eru ansi munklegar. Eitthvað virðist einnig vera að geras't í myndum Tonje Ström þótt eg átti mig ekki alveg á áformum hennar. t sænsku deildinni hafði ég mesta ánægju af finlegum súrrealisma Theu Ekstrðm og smá- gervunr náttúrustúdium Ingegard Möller. I islensku deiidinni er að visu ýmis- legt sem hér hefur verið til sýnis áður en góð visa o.s.frv. Skáldfuglamynd- ir Valgerðar Bergsdóttur vinna á við endurfundi, svo og myndir Eddu, en þær Borghildur og Bergljót koma skemmtilega á óvart. Borghildur gerir meinfyndnar myndir með kon- sept-ívafi en Bergljót virðist ætía sér að komast út fyrir ramma málverks- ins, færa það út á gólf, út á brúks- hluti o.fl. Þar sem ég þekki ekki önnur verk hennar treysti égmér ekki til að spá frekar í framlag hennar hér. Norrænu kvennasýningunni lýkur svo þann 26. april nk. „^y Tó.i!.lk., 8lnfónkihljómiv*l»r Islanda I Ha- •kólaufol 9. aprl. Sgórnandl: Péll Pamplchlar Pátsaon. Elnlalkarl: Karal Snaibargu. Efnkwkrá: Ingvar Lklholm: Gr*atlng* from an okj WoiM; Thorbjöm Lundqulst: Flolukon- aart, Fantaala Praganaa; Jaan Slballua; Slnfónla nr. 11 a-moll opua 38. Gamalt eðanýttl Kveðjur úr gömlum heimi, þá væntanlega til nýs heims, er titillinn á verki Ingvars Lidholms á verki sem hann samdi eftir pöntun The Clarion Music Society í tilefni 200 ára af- mælis Bandarikjanna arið 1976. Verk Lidholms reyndist þörf áminning um hversu afstæð hugtökin gamalt og nýtt eru. Nú veit ég ekki hvort það hefur vakað fyrir höfundinum að sýna fram á hversu hröð öldrun getur orðið í gamla heiminum þegar nútimamúsik er annars vegar, en þannig barst mér verkið alla vega til Misjafnir tónleikar eyrna. Helst gladdi það eyrað að heyra Pétur Þorvaldsson leika selló- einleiksbútinn einstaklega ijúflega. Hljómsveitin spilaði annars þetta heldur gamaldags nútimastykki ágætiega. Hugþekkur leikur Fantasia Pragense reyndist nútima- verk af allt öðrum toga spunnið þó að lfka sé pöntunarverk. Þar reyndist hver tónn, hver hending þaulhugs- aður hluti fagurrar heildarmyndar. Einleikshlutverkið sprettur eðlilega upp úr hljómsveitarþættinum. Þannig stóð öðlingurinn Sneeberger miklu fremur eins og konsertmeistari fyrir framan hljómsveitina en einhver djöflatrillufiðlari sem hefur hana fyrir undirleikara. Um snilli hans Tónlist efast enginn sem heyrði hann leika í Háskólabíói. f höndum Sneebergers, Páls Pampichler og hljómsveitar- innar var Fantasia Pragense eitt hug- þekkasta nútimaverk sem ég hef lengi heyrt. Barátta Ijóss og skugga Að siðustu þrumaði hljómsveitin fyrstu sinfóniu Sibeliusar yfir áheyr- endum. Margt lék hún laglega og ekki vantaði kraftinn. En þó urðu ýmsir hnökrar til þess að spilla fyrir því að flutningurinn teldist fyllilega góður. Flauturnar voru til dæmis ekki samstiga óbóunum nokkur augnablik i öðrum kaflanum og ' málmblásarar voru langt þvi frá nógu samtaka, sérstaklega i öðrum og þriðja kafla, og svo klúðruðu streng- irnir pikkinu í lokin. En margt var lika vel gert — klarinetturnar í upp- hafinu — víða gerðu hornin vel og í heildina tekið voru strengirnir góðir. Þannig: Tónleikar þessir voru mis- góðir en þó Held ég að björtu hlið- arnar hafi borið af skuggahliðunum. -EM.

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.