Morgunblaðið - 12.09.2001, Blaðsíða 22

LISTIR
22 MIÐVIKUDAGUR 12. SEPTEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
ÞRENGSLIN á tónleikum
Djasshátíðar Reykjavíkur og Jazz-
vakningar í Kaffi Reykjavík á laug-
ardag í minningu mesta djasspían-
ista Íslands fyrr og síðar voru
gífurleg, enda komust færri að en
vildu. Það mátti þó áður en yfir lauk
taka undir með orðum forkynnisins,
Friðriks Theodórssonar hátíðar-
framkvæmdastjóra, að músíkin
myndi vega þau óþægindi upp að
fullu. Og það stóð líka heima, því
varla sá daufan blett á öllu pró-
gramminu, enda valinn maður á
hvert hljóðfæri eða átta alls plús
söngvara í síðasta hluta. Komust
menn von bráðar í ham, andrúmsloft-
ið varð jafnsnöggt rafmagni líkast,
og ekki spilltu heldur hnitmiðaðar en
lunkinkímnar stentorkynningar hins
upptendraða djassgúrús, Vernharðs
Linnet. Fyrsta hrina var í höndum
kvartetts undir forsjá Björns Thor-
oddsen á Django-belggítar með ný-
lega uppgötvun gúrúsins, Hans
Kwakkernaat, á píanó, Gunnar
Hrafnsson á bassa og „Papa djass“,
Guðmund Steingrímsson á trommur,
fastan hrynrænan bakhjarl nafna
síns heitins til margra ára. Eftir Blús
fyrir Birnu sem hefst og lýkur á
gáskafullu cha-cha riffi, hitnaði
kvartettinn til muna í Sweet Georgia
Brown, þar sem píanísk endurholdg-
un Guðmundar Ingólfssonar kraft-
birtist fyrst en ekki síðast með erki-
týpískum guðmunzkum rúllöðum og
blokkhljómum. RóskIngó eftir Guð-
mund byrjaði og endaði á ljóðrænum
ballöðusatzi, en í upp-tempó hlutan-
um komu fram enn fleiri hliðar fram
á hinum fingurlipra og geysifjölhæfa
„fljúgandi Hollendingi“, sem fór með
letilegu krómatík Blue Monk þar á
eftir af fagmennlegum þokka. Ljóð-
ræna hliðin færðist svo í æðra veldi í
öðru Monk-lagi, Round midnight,
sem píanistinn átti sameiginlegt með
Guðmund i því að vera eina lagið sem
báðir höfðu leikið inn á plötu án und-
irleiks.
Önnur hrinan hófst á skáldfögru
gítarintrói Björns í Kern-smellinum
Yesterdays við syngjandi bassatví-
grip Gunnars og ljóðrænan slag-
verksramma djasspabbans. Eftir
ágætan tólftaktara Björns, Máva-
skelfir, kom inn fyrsti gestur kvart-
ettsins, Birkir Freyr Matthíasson frá
Vestmannaeyjum, í klassíker Sonnys
Rollins, St. Thomas, á flygilhorn og
opinberaði lúðratalent af fyrstu
gráðu, og þó hálfu betur í næsta lagi,
Over the rainbow, sem undirrituðum
að öðrum ólöstuðum þótti magnað-
asta blásturssóló kvöldsins. Eftir
Völu, ballöðu Viðars heitins Alfreðs-
sonar sem Guðmundur Ingólfsson
hafði leikið með inn á plötu, kvaddi
söngkonan Kristjana Stefánsdóttir
sér eftirminnilega hljóðs með Ó
pabbi minn og einkum Secret love
sem Doris Day söng á 6. áratug en
var hér „skattað“ af list svo engin
önnur Ella en Fitzgerald kom upp í
hugann, við frábært stórrúllandi pí-
anósóló Kwakkernaats, og skildu
hún og kvartettinn salinn eftir á
suðupunkti með Lady be good
Gershwins.
Lokahrina kvöldsins lagði út með
fílefldum látúnskvartetti til viðbótar-
eflingar Guðmundarkvartettinum í
lögunum Seven special og I’ll re-
member April, þar sem verulega
teygðist úr, enda sólótækifæri látin
ganga á alla röðina. Undirleiksblás-
arar hefðu kannski mátt spara eilítið
blöð og lungu meðan söngkonan söng
aðalversin, en þó átti hver og einn sín
góðu augnablik, kannski fallegast Jó-
el Pálsson á tenórinn, sem myndaði
syngjandi andstæðu við hverfruss-
andi hátíðniískur Sigurðar Flosason-
ar. Þótt ekki væri lengur í sama for-
grunni og í fyrri hluta, sýndi Hans
Kwakkernaat enn á sér nýjar hliðar,
sem ásamt skemmtilegri tilfinningu
hans fyrir formi og rími vakti með
hlustendum nærri því annarlegt hug-
boð um að meistari Guðmundur Ing-
ólfsson væri enn ljóslifandi á meðal
vor.
Hollendingurinn fljúgandi
DJASS
K a f f i R e y k j a v í k
Minningartónleikar um Guðmund
Ingólfsson. Hans Kwakkernaat, pí-
anó; Björn Thoroddsen, gítar;
Gunnar Hrafnsson, bassi; Guð-
mundur Steingrímsson, trommur;
Birkir Freyr Mattíasson, flyg-
ilhorn/trompet; Sigurður Flosason,
A-saxofónn; Jóel Pálsson & Ólafur
Jónsson, T-saxofónar. Söngur:
Kristjana Stefánsdóttir. Kynnir:
Vernharður Linnet. Laugardaginn
9. september kl. 20:30.
DJASSHÁTÍÐ
REYKJAVÍKUR
Ríkarður Ö. Pálsson
TÓMAS R. Einarsson hefur löngum verið
einn helsti sérfræðingur okkar í menningu hinn-
ar rómönsku Ameríku, ekki síst hafi tónlist Kar-
íbahafsins verið miðpunkturinn. Hann er helst-
ur þýðandi Isabellu Allende á Íslandi og hefur
samið dægilega mambóa eins og þann fyrir hin-
ar tíu tær á skífu sinni Á góðum degi. Á Jazzhá-
tíð Reykjavíkur bauð hann upp á karabíska dag-
skrá, sem samanstóð af lögum er hann hafði
samið fyrir tónskáldastyrk í Sevilla. Var þar
mörg forvitnileg laglína á ferðinni og sumar
meira en það, hvort sem þær voru kenndar við
mambó, rúmbu, tjatjatja, bólero eða guaguanco.
Fyrsta verkið á efnisskránni nefndist Bilin
spiluð og síðan kom Næstum of hægt. Þetta var
evrópsk rúmba og sló Eyþór þar kongótromm-
urnar. Kannski opinberaðist veikleiki kvartetts
Tómasar þar helst. Bassaleikur Tómasar er
sterkur og kröftugur en hin heita suðræna
sveifla lét á sér standa. Það vantaði fleiri slag-
verkmenn, meiri kraft, meira Karabíudúndur.
Eyþór á kongótrommum var hið besta mál, en
þá var píanistinn Eyþór fjarri og hann var rús-
ínan í pylsuenda Tómasar. Sólóar hans ótrúlegir
eins og venjulega, en af annarri ætt en ýmsir
flautaþyrlar er leika Karabíusveiflu iðka gjarn-
an. Einfaldleikinn var leiddur til hásætis og
forðast að falla í tæknigildrur. Mesti meistari
Karabíudjasspíanósins, Chuco Valdes hinn kúb-
verski, hefur að vísu fetað braut Art Tatums í
einleik sínum – en hann er eins og Tatum – ein-
stakur.
Eins og alltaf getur Tómas komið manni á
óvart með listilega sömdum ballöðum. Logn var
ein af þeim. Einföld laglínan nær Atlantshafinu
en því Karabíska og allur flutningur hnökralaus.
Svo kom Mambó Ítalíanó; Hægt og bítandi, inn í
myndina og einhvern veginn fannst mér þetta
vera óður til hins ómögulega – minna mig á
gamlan vinnufélaga í Eyjum sem átti þá ósk
heitasta að draga Flatey á Skjálfanda til Vest-
mannaeyja svo hann gæti haft átthagana í sinni
heimabyggð.
Eftir hlé var haldið áfram á sömu slóðum. Að
vísu var ótrúlega gaman að heyra Nýtt lauf, eins
konar tilbrigði við hið Fallandi lauf, sem Jóhann
Möller og Þórarinn Ólafsson hafa túlkað á ólík-
an hátt á klakanum. Hilmar Jensson virtist vera
rangi maðurinn í bandinu uns kom að miklum
húmorópus eftir Tómas. Skagginn nefndist
hann og tekið fram að slík mállýska væri varla
Sunnlendingum skiljanleg. Setti menn hljóða
uns undirtitillinn kom mönnum á sporið: Hall-
bjarnarhylling – og hinn ótúlega skemmtilegi
ópus töfraði lýðinn upp úr sætunum og Hilmar
lék loksins sóló sem bragð var að. Þetta var
toppurinn á tónleikunum. Kannski hefðu næstu
tvö lög; Rómantík í Reykjavík og Áfram löginn,
getað skákað Hallbjarnarhyllingu, en tíminn var
runninn út svo aðeins var tími fyrir laglínurnar.
Tómas R. Einarsson sýndi og sannaði þetta
kvöld að hann er í fremstu röð íslenskra djass-
tónskálda sem fyrr. Aftur á móti er ljóst að þótt
hann semji frábærar laglínur og sé sterkur í
bassaleiknum, þarf hann, vilji hann hafa erindi
sem erfiði, að setja saman hljómsveit þar sem
ryþmasveitin er burðugri en þetta kvöld. Er þar
í engu hallað á trommarann, Matthías M.D.
Hemstock, sem stóð fyrir sínu á þessum tón-
leikum, en einn á settið með kongótrommur í
viðlögum er nær ógerlegt að halda réttum hita í
mambónum.
Svalt getur
verið á Kúbu
DJASS
K a f f i R e y k j a v í k
Kvartett Tómasar R. Einarssonar.
Eyþór Gunnarsson píanó og kongótrommur,
Hilmar Jensson gítar, Tómas R. Einarsson
bassa og Matthías M.D. Hemstock trommur
og slagverk. Föstudagskvöldið
7.9. 2001 kl. 21.
DJASSHÁTÍÐ REYKJAVÍKUR
Vernharður Linnet
ÞAÐ er ánægjulegt að hingað til
lands sé komið sýnishorn af grafík
eftir frændur okkar í Færeyjum,
Danmörku og Sví-
þjóð því grafíklistin
hefur ekki verið fyr-
irferðarmikil í sýn-
ingarsölum hér á
landi undanfarin ár,
hverju sem um er að
kenna.
Sýningin heitir
Andlegt fóður og vís-
ar titillinn líklega í
almenna líkingu á
listinni sem fóðri fyr-
ir sálina. 10 lista-
menn eiga verk á
sýningunni, en þau
eru öll steinþrykk
unnin á Grafíska
verkstæðinu í Þórs-
höfn í Færeyjum.
Eins og fram kemur í sýningarskrá
er aðstaða þar til fyrirmyndar og
ekki ómerkari menn en Per Kirke-
by leggja leið sína til Þórshafnar til
að þrykkja á verkstæðinu. Kirkeby,
sem er einn þekktasti myndlistar-
maður í heiminum, á fimm verk á
sýningunni, öll unnin undir áhrifum
af færeysku landslagi. Vegna
frægðar Kirkebys kom mér á óvart
að ekkert verka hans var selt, en öll
verkin á sýningunni eru til sölu á
viðráðanlegu verði.
Af öðru athyglisverðu á sýning-
unni má nefna tvær skemmtilegar
en gjörólíkar abstraktmyndir fær-
eyska málarans Rannva Kunoy og
dimmar myndir af brimi við kletta-
strönd eftir Roj Friberg frá Sví-
þjóð.
Myndirnar á sýningunni eru
flestar á mörkum þess að vera hlut-
bundnar, svo lausar
eru þær í formi
enda greinilega
unnar hratt og
frjálslega á steininn.
Umfjöllunarefni
listamannanna er
m.a. sjór, útgerð,
hús og landslag.
Sýningarsalur ís-
lenskrar grafíkur er
að mörgu leyti mjög
góður og hentar
grafíkmyndum vel.
Það sem truflar
helst er stór ómál-
aður ofn á útvegg
og möppuskápur á
öðrum vegg, en auð-
veldlega er hægt að
raða myndum þannig upp að þetta
trufli ekki. Litamynd Pers Kirke-
bys hefði t.d. átt að vera annarstað-
ar en fyrir ofan ofninn. Engin
myndanna á veggjunum er á bakvið
gler, sem er mikill kostur.
Hér eru engin stórtíðindi úr
heimi grafíklistarinnar á ferðinni,
aðeins dálítið andlegt fóður að utan.
Andlegt fóður
MYNDLIST
Í s l e n s k g r a f í k
Sýningunni er lokið.
GRAFÍK
ÝMSIR LISTAMENN
Þóroddur Bjarnason
Morgunblaðið/Þóroddur B.
Verk eftir Olivur við Neyst.
VIGDÍS Finnbogadóttir, verndari
Leikminjasafnsins, sem verið er að
koma á laggirnar, veitti nýverið
viðtöku PC tölvu frá Pennanum.
Tölvan verður notuð til skráningar
á leiklistarsögulegum minjum á
skrifstofu Samtaka um leik-
minjasafn í ReykjavíkurAka-
demíunni.
„Þetta er einstakur fengur vegna
þess að safnið er enn sem komið er
ekki burðugt,“ sagði Vigdís Finn-
bogadóttir við þetta tilefni. „Ég er
þakklát fyrir gjöfina, sem sýnir
skilning á þörfinni á að varðveita
gamlar leikminjar og skrásetja
þær.“ Hún bætti við í gamansömum
tón: „Einn góðan veðurdag verður
þessi tölva skráð sem safnhlutur.“
Leikminjarnar eru skráðar staf-
rænt í Sarp, skráningarkerfi Þjóð-
minjasafnsins, og verða aðgengi-
legar á Netinu. Síðar verður staðið
fyrir sýningum á leikminjunum og
væntanlegu Leikminjasafni fundið
húsnæði til framtíðar. Að Sam-
tökum um leikminjasafn standa at-
vinnuleikhúsin, ásamt rúmlega 20
stofnunum og fagfélögum tengdum
leiklist.
Vigdís Finnbogadóttir, verndari Leikminjasafnsins, tekur við PC-tölvu
frá Ingimari Jónssyni, framkvæmdastjóra Pennans. Með á myndinni eru
Ólafur Engilbertsson, formaður stjórnar Samtaka um leikminjasafn,
Jón Þórisson, meðstjórnandi, Sigurður Aðils, verslunarstjóri, og Þor-
steinn Eggertsson, sölumaður, í Hallarmúla.
Leikminjasafnið fær
tölvu frá Pennanum

AÐ spila á píanó eftir eyranu er
bók fyrir byrjendur í píanóleik eftir
Björgvin Þ. Valdimarsson.
Í inngangi bók-
arinnar segir höf-
undur m.a.:
„Undanfarin ár
hef ég verið að
þróa kennsluað-
ferð sem ég nefni
blandaða aðferð.
Hún miðar að því
að kenna nem-
andanum tónlist á
svipaðan hátt og
hann lærir móðurmálið. Byrjað er á
því að vinna með lítil einföld lög, sem
nemandinn hefur lært sem lítið
barn.“ Helstu grunnþættir þessarar
aðferðar eru að: 1) þjálfa heyrn nem-
andans, 2) þjálfa nemandann í að
greina tónbil, 3) læra hljóma og læra
að heyra hljómaskipti, 4) hljómsetja
lög og leika þau í ýmsum tónteg-
undum með mismunandi undirspili,
5) leysa ýmis tæknileg atriði án
nótna.
Í fyrri hluta kennslustundarinnar
er kennt án nótna (eftir eyranu), en
nótnalestur í síðari hlutanum.
Útgefandi bókarinnar er Nótnaút-
gáfa B.Þ.V.
Nýjar bækur
Björgvin Þ.
Valdimarsson
Veggklukka
aðeins 2.000 kr.
NETVERSLUN Á mbl.is