Morgunblaðið - 13.11.2001, Qupperneq 33

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 13. NÓVEMBER 2001 33
FORSETI Íslands, Ólafur Ragnar
Grímsson, sæmdi í gær Evelyn Stef-
ánsson Nef riddarakrossi íslensku
fálkaorðunnar fyrir framlag hennar
til rannsókna á norðurslóðum og
varðveislu arfleifðar Vilhjálms Stef-
ánssonar landkönnuðar. Við athöfn
á Bessastöðum í gær afhenti Evelyn
forseta Íslands að gjöf eintak af
sjálfsævisögu sinni sem kemur út á
Íslandi nú, en í Bandaríkjunum á
næsta ári.
Evelyn giftist Vilhjálmi Stef-
ánssyni landkönnuði árið 1940. Árið
áður hafði hann ráðið hana til starfa
við sýningarskála Íslands á Heims-
sýningunni í New York. Frá andláti
Vilhjálms árið 1962 hefur Evelyn
Stefánsson unnið að því að halda
nafni hans á lofti, bæði með eigin
rannsóknum og skrifum um málefni
norðurslóða, og með því að kynna
umheiminum verk hans. Lang-
þráður draumur hennar um að á Ís-
landi yrði til miðstöð heim-
skautafræða í heiminum varð að
veruleika þegar hún tók þátt í opnun
Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar á
Akureyri í september 1998.
Hef verið lánsöm manneskja
Þegar Evelyn Stefánsson Nef af-
henti Ólafi Ragnari Grímssyni ævi-
sögu sína á Bessastöðum í gær, sagði
hún að ást hennar á Íslandi hefði
aldrei dvínað, og í þakkarávarpi sínu
sagði forsetinn að sú ást væri end-
urgoldin, hún væri líka elskuð af Ís-
landi og tilheyrði íslensku fjölskyld-
unni. Hann kvaðst myndu lesa sögu
hennar af miklum áhuga. Þá sæmdi
forsetinn Evelyn riddarakrossi hinn-
ar íslensku fálkaorðu, sem hún þakk-
aði með hlýjum orðum til forseta,
lands og þjóðar. Evelyn Stefánsson
segir að ævisaga hennar hafi orðið
til í framhaldi af mynd sem Hans
Kristján Árnason gerði um hana og
störf Vilhjálms. „Þegar ég horfði á
mynd Hans Kristjáns sá ég hvað hún
var mikilsvert innlegg í sögu Vil-
hjálms. Ég var sjálf að byrja að
skrifa endurminningar mínar, en
Hans Kristján bað um að fá að þýða
þær á íslensku um leið og ég lyki við
þær, til að gefa þær út hér. Þannig
var ég komin með útgefanda á Ís-
landi, áður en ég fann útgefanda í
Bandaríkjunum, heimalandi mínu.“
Evelyn segir líf sitt hafa verið
mjög viðburðaríkt, og að auki hafi
hún gifst þremur mönnum sem allir
voru mikilmenni hver á sínu sviði.
„Þannig má segja að ég hafi lifað lífi
mínu í þremur ólíkum heimum. Ég
byrjaði í leikhúsinu, með fyrsta
manni mínum, þar sem ég bjó til
brúður í brúðuleikhús. Ég komst að
því að ég var ekki illa gefin og fór að
vinna að rannsóknum með Vilhjálmi
og þar opnaðist mér alveg nýr heim-
ur. Hann var feministi á sinn hátt, og
taldi að konur gætu gert allt sem
karlmenn gerðu, og hann örvaði mig
og hvatti og var mér mikill innblást-
ur til minna eigin verka. Ég sest
varla svo niður við ritvélina mína að
mér detti ekki eitthvað í hug sem
hann sagði; – hann var svo skemmti-
legur og frjór. Þriðji maðurinn minn
var John Nef prófessor og lista-
verkasafnari og þá fór líf mitt aftur
að snúast meira um listina.“
Þegar Evelyn Stefánsson Nef er
spurð að því hvort líf hennar hafi
ekki verið eins og líf ævintýraprins-
essu, svarar hún því til að vissulega
hafi það verið margbrotið og gott.
„Það voru þó líka erfiðleikatímar í
lífi mínu, og ég segi frá þeim í sögu
minni. Ég átti erfitt þegar ég var
ung og tók það sárt að komast ekki í
háskóla. Það er mér því mikill heiður
að hafa hlotið doktorsnafnbót við tvo
háskóla, bæði við Háskólann í
Alaska og Corcoran College í Wash-
ington, og að fá þessa fallegu orðu
hér í dag þykir mér mjög mikilsvert
og mikill heiður. Ég hef verið lánsöm
manneskja,“ segir Evelyn Stefáns-
son Nef.
Evelyn Stefánsson Nef sæmd riddarakrossi
Tók það sárt að
komast ekki í háskóla
Morgunblaðið/Golli
Evelyn Stefánsson Nef afhendir forseta Íslands, Ólafi Ragnari Gríms-
syni, eintak af æviminningum sínum á Bessastöðum í gærdag.
LEIKÞÁTTURINN um þá fé-
laga Karíus og Baktus eftir Thor-
björn Egner er mér ógleymanlegur
í túlkun þeirra Borgars Garðars-
sonar og Sigríðar Hagalín síðan ég
sá hann í svarthvítu sjónvarpi á
barnsaldri. Marglesið og þvælt ein-
tak af bókinni (með litmyndum) er
til á heimilinu og ennfremur gömul
og margspiluð platan með bráð-
skemmtilegri tónlist Christians
Hartmanns. Og enn er þessi snjalla
saga í hávegum höfð hjá yngstu
sem elstu kynslóð fjölskyldunnar.
Sagan er einföld og boðskapur-
inn auðskiljanlegur jafnvel hinum
yngstu áhorfendum. En jafnvel
þótt börnunum sé fullljóst hversu
miklir skaðvaldar bræðurnir Kar-
íus og Baktus eru fer ekki hjá því
að samúðin vakni í þeirra garð í
sögulok þegar þeir eiga í enga holu
að venda og eru berskjaldaðir
frammi fyrir tannburstanum ógur-
lega. Karíus og Baktus kalla fram
allt í senn, ótta, kátínu og samúð,
hjá hinum ungu áhorfendum – eins
og vel kom í ljós á þessari frum-
sýningu.
Uppfærsla Þjóðleikhússins á
leikþættinum er einföld í sniðum,
enda mun ætlunin að ferðast með
sýninguna um skóla landsins og
mun það vera í fyrsta sinn sem
Þjóðleikhúsið rær á mið sem hinir
frjálsu leikhópar einir hafa hingað
til róið á – og mun sú samkeppni
víst ekki vel séð af öllum. Leik-
myndin samanstendur af einni
stórri, holóttri tönn sem er bústað-
ur þeirra bræðra. Heiðurinn af
henni á Þórunn Sigríður Þorgríms-
dóttir sem einnig gerir búningana
sem hún hannar eftir teikningum
bókarinnar. Búningarnir eru bráð-
skemmtilegir sem og gervi bræðr-
anna allt: úfið hár, gríðarstór eyr-
un og stök tönn í efrigómi léði þeim
Karíusi og Baktusi hið fullkomna
skopgervi. Burstinn ógurlegi úr
fyrrnefndri sjónvarpsmynd og bók-
inni birtist aldrei á sviðinu, heldur
er látið nægja að tjá nærveru hans
með ljósum og látbragði leikar-
anna.
Þau Brynhildur Guðjónsdóttir
og Stefán Jónsson nutu sín bæði
vel í hlutverkum tannpúkanna og
var verulega gaman að fylgjast
með leik þeirra og samleik. Þau
náðu vel að koma til skila hinum
ólíku persónugerðum bræðranna:
Baktus (Brynhildur) er sá léttlyndi
og bjartsýni en Karíus (Stefán) all-
ur þyngri og svartsýnni í barátt-
unni fyrir sæta lifibrauðinu. Það
var unun að fylgjast með kostuleg-
um svipbrigðum leikaranna beggja
og látæði þeirra öllu. Ég gæti best
trúað því að börnin meðal áhorf-
enda ættu eftir að minnast frammi-
stöðu þeirra allt eins lengi og und-
irrituð man þau Borgar og Sigríði.
Sýningin er fyrsta leikstjórnar-
verkefni Maríu Reyndal í Þjóðleik-
húsinu og ber vinnu hennar gott
vitni. Vonandi fær hún að reyna
krafta sína þar á bæ í viðameira
verkefni í náinni framtíð.
„Bræður tveir
hér búa í tönn“
LEIKLIST
Þ j ó ð l e i k h ú s i ð
Höfundur: Thorbjörn Egner. Ís-
lensk þýðing: Hulda Valtýsdóttir.
Leikstjóri: María Reyndal. Leik-
arar: Brynhildur Guðjónsdóttir og
Stefán Jónsson. Tónlist: Christian
Hartmann. Tónlistarumsjón og
hljóðfæraleikur: Jóhann G. Jó-
hannsson. Leikmynd og búningar:
Þórunn Sigríður Þorgrímsdóttir.
Lýsing: Ásmundur Karlsson.
Smíðaverkstæðið 11. nóvember.
KARÍUS OG BAKTUS
Soff ía Auður Birgisdótt ir
Morgunblaðið/Kristinn
„Það var unun að fylgjast með kostulegum svipbrigðum leikaranna
beggja og látæði þeirra öllu,“ segir meðal annars í umsögninni.