Morgunblaðið - 17.11.2001, Blaðsíða 32

LISTIR
32 LAUGARDAGUR 17. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Mjaðma- eða
mittisbuxur
oroblu@sokkar.is
Þunnar og
víðar á tám
Algjör þægindi
20 og 40 den
Í takt við tímann
Sokkabuxur
FLJÚGANDI diskar og önnur
undursamleg fyrirbæri er, ef ég
man rétt, stærsta einkasýning
Söru Björnsdóttur á ferlinum, en
hún hefur verið starfandi mynd-
listarmaður frá árinu 1995. Sýn-
ingin er kærkomin fyrir aðdáendur
listakonunnar því boðið er upp á
mörg aðskilin verk sem þó tengj-
ast öll innbyrðis á fínlegan, ljóð-
rænan en á sama tíma hörkulegan
hátt.
Yfirskrift sýningarinnar er róm-
antísk og gefur fyrirheit um eitt-
hvað úr öðrum heimi. Þegar inn er
komið verður manni þó ljóst að
Sara hefur spilað á mann með tví-
ræðum titli sýningarinnar.
Í aðalsal tekur á móti manni
verkið Fljúgandi diskar III, hæg-
indastóll sem klæddur hefur verið
með brotnum matardiskum. Af
hverju heitir verk úr hægindastól
Fljúgandi diskar III gæti maður
spurt. Það skýrist að hluta þegar
komið er inn í lítið rými inn af
salnum þar sem sýnt er mynd-
band. Þar hefur myndavélinni ver-
ið beint að vegg og í átt að veggn-
um koma diskar fljúgandi og
brotna þegar þeir smella á veggn-
um. Það verk heitir Fljúgandi
diskar I og má leiða líkur að því að
þessir fljúgandi diskar hafi endað
sem klæðning á hægindastólinn.
Verkið er ónotalegt og hrátt en
virkar fullkomlega. Stóllinn gefur
manni þessa sömu tilfinningu; eins
og listamanninn langi til að meiða
einhvern; sjálfan sig eða einhvern
sem henni þykir vænt um.
Í kjallara er svo hljóðverkið
Fljúgandi diskar II en út úr lok-
uðu herbergi heyrast hávær brot-
hljóð sem líklegast eru ættuð úr
Fljúgandi diskum I. Með þessum
þremur verkum nær Sara að binda
sýninguna mjög sterkt saman.
Þá er ekki öll sagan sögð. Á
sama hátt og þessi verk bera vott
um útrás innbirgðar reiði lista-
mannsins, ásamt því að gefa sterka
vísun í heimilisofbeldi og ófrið, eru
önnur verk á sýningunni friðsæl. Á
vegg í aðalsal eru tvö „ofurfalleg“
verk sem senda áhorfandann í
töfraveröld óravíddar himingeims-
ins. Þetta eru „undursamleg fyr-
irbæri“ eins og segir í titli sýning-
arinnar og auðga andann svo um
munar. Ekki er vanþörf á því á
þessum síðustu og verstu tímum.
Það sama gerir frábær „kær-
leiksgjörningur“ Söru sem sýndur
er á myndbandi í aðalsalnum. Þar
situr hún á stól með útbreiddan
faðminn, sæl á svipinn eins og eng-
ill, eins og allar áhyggjur hafi ver-
ið þurrkaðar úr huga hennar. Á
spjaldi á jörðinni stendur: „Ef þú
sest í fangið á mér skal ég faðma
þig.“ Á opnun sýningarinnar beið
fólk í röðum eftir því að fá að setj-
ast í kjöltu listamannsins sem
faðmaði hvern og einn heitt og
innilega. Ef þetta er ekki að ganga
beint til verks og ná til áhorfenda,
þá veit ég ekki hvað gerir það!
Enn er ótalið myndbandsverk í
kjallaranum, Felumynd, en þar
leikur Sara sér með rýmið á at-
hyglisverðan hátt ásamt því að
birta okkur mynd af manneskju
sem reynir að fela sig fyrir áhorf-
andanum, eins og hún hafi gert
eitthvað af sér og finni til sekt-
arkenndar. Yfir verkinu glymur
hljóðið af diskunum að lenda í
veggnum.
Verkið er kvikmyndað í salnum
sem það er sýnt í, en með því
skapast ákveðin sjónblekking.
Á þessari sýningu er Sara að
fjalla um eigin reynsluheim, til-
finningalíf og skapferli, og nær
taki á áhorfandanum sem getur
ekki annað en staldrað við og
hugsað um verkin og skilaboðin
sem í þeim felast.
Sara sannar það hér að hún er
ein af okkar fremstu myndlistar-
mönnun af yngri kynslóð og fyrsta
flokks gjörningalistamaður. Þetta
er sýning ársins.
Góð myndlist
MYNDLIST
G a l l e r í S k u g g i
Opið alla daga nema mánudaga frá
kl. 13–17. Til 25. nóvember
BLÖNDUÐ TÆKNI
SARA BJÖRNSDÓTTIR
„Á þessari sýningu er Sara að fjalla um eigin reynsluheim, tilfinningalíf
og skapferli, og nær taki á áhorfandanum sem getur ekki annað en
staldrað við og hugsað um verkin og skilaboðin sem í þeim felast.“
Þóroddur Bjarnason
TÓNLISTARDÖGUM Dómkirkj-
unnar lauk með tónleikum í kirkju
Krists konungs í Landakoti sl. mið-
vikudagskvöld, og var þar teflt fram
stórum kór og hljómsveit. Tónleik-
arnir hófust á kórverki eftir Hjálmar
H. Ragnarsson, Jesús Maríuson, við
texta eftir Jóhannes úr Kötlum, ein-
staklega lagfögru, þjóðlegu og lát-
lausu kórverki, sem var sérstaklega
fallega sungið, með þéttum og þýðum
hljómi. Dómkórinn er í sérlega góðu
formi og átti margt fallega gert í
Hymn to St. Cecilia, sem Benjamin
Britten samdi við texta vinar síns,
Wystan Hugh Audens. Marta Guð-
rún Halldórsdóttir söng smá ein-
söngsstrófu af glæsibrag og öryggi.
Líklega er það minningin um „heita“
raddbeitingu enskra kóra í þessu
verki, sem vakti þá hugmynd að fín-
leg raddbeiting Dómkórsins sé það
sem þarna munar á í útfærslu en
þrátt fyrir þennan flutningsmun var
söngur Dómkórsins á köflum mjög
góður og framfærður af töluverðu ör-
yggi. Margt í þessu sérkennilega
verki er erfitt í söng og reynir á radd-
beitinguna. Verkið er samið 1942, á
undan tveimur frægum kórverkum,
A Ceremony of Carols og kantötunni
Rejoice in the Lamb.
Þriðja viðfangsefnið var Adoro te
eftir Knut Nystedt. Í þessu verki leik-
ur Nystedt sér að kórhljómnum, með
liggjandi, hægferðugri tónskipan og
nær oft sérlega áhrifamiklum sam-
hljómseffektum, allt frá því veikasta
til þess sem kórinn getur sungið
sterkast. Í þessu verki eftir Nystedt
og verki Hjálmars var söngur kórsins
aldeilis frábær, bæði hvað varðar
þéttleika raddanna og „dýnamíska“
túlkun undir stjórn Marteins H. Frið-
rikssonar.
Lokaverk tónleikanna var kantat-
an Erschallet, ihr Lieder, BWV 172,
eftir J.S. Bach en samkvæmt venju
eru jaðarkaflar verksins fyrir kór en
innþættirnir ritaðir fyrir einsöngs-
raddir. Upphafskaflinn er eins konar
konsert, þar sem þrír trompettar (Ás-
geir Steingrímsson, Eríkur Örn Páls-
son og Einar Jónsson) mynduðu
konsertare-samspil við kórinn með
glæsilegum leik sínum. Kórinn var
sérlega góður í þessum rismikla
þætti, sem var endurtekinn á eftir
lokaþættinum, kórsálminum Von
Gott kommt mir ein Freudenschein,
sem hérlendis er sungið við Sjá,
morgunstjarnan blikar blíð, en þessi
einfaldi og vinsæli sálmur endar á
fallandi tónstiga frá háa-do niður á
lága-do. Ólafur Kjartan söng tónles
og bassa-aríuna Heiligste Dreieinig-
keit af miklum myndugleik en hann
atti á köflum kappi við trompettana
og hélt sínu með glæsibrag. Snorri
Wium söng tenor-aríuna O Seelen-
paradies og gerði það mjög vel. Radd-
gerð hans fellur vel að barokktónlist
og vonandi fær hann fleiri tækifæri til
að spreyta sig á slíkri tónlist, sem
krefst nokkurrar sérþjálfunar hvað
varðar mótun hendinga og útfærslu
„melisma“ ritháttar þess, sem ein-
kennir barokktónlist. Tvísöngurinn
Komm, lass mich nicht länger war-
ten, sem sunginn var af Mörtu Guð-
rúnu Halldórsdóttur og Önnu Sigríði
Helgadóttur, var ekki samhljómandi.
„Kórall“ alt-raddarinnar hvarf á köfl-
um fyrir mjög ákveðinni hljóman
skreytiraddar sópransins og missti
þessi kafli fyrir vikið nokkuð af þeirri
reisn, sem annars getur að hafa, ef
„kórallinn“ hefði verið hljómmeiri.
Hljómsveitin var góð undir forustu
Zbigniew Dubik og í heild voru þetta
mjög góðir tónleikar, sérstaklega fyr-
ir glæsilegan söng Dómkórsins, sem
hefur ekki verið betri í annan tíma,
undir stjórn Marteins H. Friðriks-
sonar.
Glæsilegur kórsöngur
TÓNLIST
K i r k j a K r i s t s k o n -
u n g s í L a n d a k o t i
Dómkórinn flutti verk eftir Hjálm-
ar H. Ragnarsson, Benjamin Brit-
ten, Knut Nystedt og J.S. Bach.
Einsöngvarar: Marta Guðrún Hall-
dórsdóttir, Anna Sigríður Helga-
dóttir, Snorri Wium, Ólafur Kjart-
an Sigurðarson. Konsertmeistari:
Zbigniew Dubik. Stjórnandi: Mar-
teinn Hunger Friðriksson.
KÓRTÓNLEIKAR
Jón Ásgeirsson