Pressan - 20.08.1992, Blaðsíða 14

Pressan - 20.08.1992, Blaðsíða 14
14 FIMMTUDAGUR PRESSAN 20. ÁGÚST 1992 Eitt morð hefur verið framið hér á landi har sem ástæðan virðist eingöngu hafa verið löngun til að drepa. Morðinginn bar fyrir rétti að sig hefði oft langað til að drepa mann. Fórnarlambið var valið af handahófi og skotið á færi. Morð eru sem betur fer frekar fátíð á íslandi og sé miðað við önnur lönd og fjölmennari telst almenningur hér á landi í lítilli hættu á að falla fyrir morðingja- hendi. í okkar svokallaða siðaða heimi eru morð og ofbeldisverk margskonar því miður daglegt brauð og ísland fer ekki varhluta af þeim. Hér á landi líður varla það ár að einhveijir falli ekki fyrir morðingjahendi, offast er morð- inginn þá undir áhrifum áfengis eða eiturlyfja og iðulega er hinn myrti einhver sem gjörningsmað- urinn þekkti. f hvert sinn sem manndráp er ffamið í okkar litla þjóðfélagi slær óhug á fólk. Mál eins og leigubíl- stjóramálið, Geirfmnsmálið og Stóragerðismálið svokölluðu vöktu óhug og reiði í þjóðfélaginu. Almenningi var mjög brugðið og hann skildi ekki hvernig það mætti vera að slíkir glæpir væru framdir hér, í landi sem íbúarnar telja sig örugga í. TÍÐNIMANNDRÁPA LÆGST HÉR Á NORÐUR- LÖNDUNUM Tíðni manndrápa á fslandi er ekki há miðað við hin Norður- löndin. ísland er að sönnu fá- mennara en flest hinna Norður- landanna en hér á landi eru ffam- in mun færri morð en á Græn- landi til dæmis, þrátt fyrir að íbú- ar hér séu hátt í tvöhundruð þús- und fleiri. Árið 1988 voru framin tíu morð á Grænlandi en þrjú á ís- landi. Fimmtíu og sjö voru drepn- ir í Danmörku, hundrað þrjátíu og þrír í Finnlandi (1987), fimm- tíu og einn í Noregi og hundrað og einn í Svfþjóð. Það gildir um öll Norðurlöndin að tíðni manndrápa er ekki há miðað við Bandaríkin til að mynda. KONUR FREMJA MJÖG SJALDAN MORÐ En morð hafa verið framin á ís- landi á öllum tímum. Mismörg á hverjum tíma, eitt árið ekkert en það næsta svo mörg að í blöðum sáust fyrirsagnir eins og: Morð- alda í Reykjavík og Tíðni mann- drápa óhugnanleg. Frá árinu 1920 til ársloka 1989 er að finna í dómasafni Hæstarétt- ar dóma í þrjátíu og fimm málum. í þessum málum voru þrjátíu og sex dæmdir brotlegir. Einungis þijár konur eru í hópi þeirra sem dæmdir hafa verið fyr- ir morð á þessu tímabili. Ein réðst gegn eiginmanni sínum, önnur fyrrverandi eiginmanni og sú þriðja fyrrverandi sambýlismanni. Milli þessara aðila voru því náin tengsl, en því er yfirleitt þannig farið að fórnarlambið og gjörn- ingsmaðurinn þekkjast. Það er með manndráp eins og önnur afbrot; konur ffemja mun færri en karlar. FLEST FRAMIN í SVART- ASTA SKAMMDEGINU Á tímabilinu sem hér um ræðir voru engin morð ffamin í desem- ber eða júní. Tíu brot voru hins- vegar framin í svartasta skamm- deginu, átta í janúar og tvö í febrúar. Næstflest morð voru ffamin í ágúst en fimm brot hafa verið ffamin í þeim mánuði. Langflest verkin eru unnin að kvöld- eða næturlagi um helgar og tengjast því óumdeilanlega skemmtunum fólks og áfengis- neyslu. Flest brotin, eða fimmtán, voru framin á tímabilinu frá miðnætti til klukkan sex að morgni. Sex voru framin að kvöldlagi, frá klukkan átján til miðnættis, og sjö áttu sér stað frá klukkan sex að morgni til tólf á hádegi. Fæstir gjörningsmannanna segjast hafa lagt upp með það í huga að ffemja morð eða morðtil- raun. Brotin eru flest ffamin í öl- æði, í stundarbrjálæði viðkom- andi. VETTVANGURINN YFIR- LEITT HEIMILIFÓRNAR- LAMBSINS Flest brotin eiga sér stað á heimili fórnarlambsins eða nítján alls, í sjö tilfellum af þessum nítján var um sameiginlegt heimili fórn- arlambs og gjörningsmanns að ræða. Fimnt sinnum varð verkn- aðurinn á heimili þess sem árás- ina gerði og fórnarlambið þar gestkomandi. Fjögur tilvik áttu sér stað úti á götu eða á víðavangi, tvö í bifreið og tvö utan við skemmti- staði. I einu tilfelli var maður drepinn á vinnustað sínum og tvö morð voru ffamin á heimili ann- arra en ódæðismanns eða fórnar- lambs. Langflest brotin eru framin á Stór-Reykjavíkursvæðinu, tuttugu og sex. önnur dreifast á Akranes, Ólafsvík, Flateyri, Akureyri, Höfh, Skeiðarársand, Ölfus, Keflavík og Njarðvík, eitt á hverjum stað. YNGSTIMORÐINGINN FIMMTÁN ÁRA Sá yngsti brotlegi var einungis 15 ára. Hann stakk jafnaldra sinn til bana utan við unglinga- skemmtistað í Reykjavík árið 1985. Sá elsti var fimmtíu og eins árs. Tuttugu og fjórir voru á aldrin- um funmtán til tuttugu og níu ára er þeir frömdu verknaðinn, með- alaldurinn var tuttugu og átta ár. Menntun tilræðismannanna virðist yfirleitt hafa verið lítil. I flestum tilfellum virðast þeir ein- ungis hafa lokið grunnskólaprófi. Þrír höfðu lokið ffamhaldsnámi; einn flugstjóraprófi en tveir há- skólaprófi. Einn var í iðnnámi og einn í efsta bekk grunnskóla. Sautján af þessum þrjátíu og sex voru verkamenn eða sjómenn. Fjórir biffeiðastjórar og sömuleið- is fjórir sjálfstæðir atvinnurekend- ur, nemar voru tveir. Átta féllu í flokkinn „atvinna ótilgreind". Af þeim virðast fæstir hafa stundað nokkra vinnu. Einungis þrír hinna brotlegu voru dæmdir ósakhæfir í Hæsta- rétti. Flestir höfðu þó átt við ein- hver geðræn vandamál að stríða áður en þeir ffömdu verknaðinn. Ódæðismennirnir voru yfirleitt undir áhrifum er verkið var unnið og áttu flestir við áfengisvandamál að stríða. Þijátíu áttu afbrotaferil að baki, því voru einungis sex í þessum hópi sem aldrei höfðu komist í kast við lögin áður en ódæðis- verkið var ffamið. Yfirleitt var um að ræða brot á áfengislöggjöfinni eða umferðarlögum en sjö höfðu fengið dóm vegna ofbeldisverka eða þjófnaða. f fjórtán tilfellum er ekki getið um greind gjörningsmannanna. Átta reyndust, samkvæmt greind- armælingu, hafa minna en meðal- greind og átta töldust hafa meira en meðalgreind. Sex voru taldir meðalgreindir. (tengslum við morðið á leigubílstjóranum var almenningur beðinn um aðstoð. Á myndinni má sjá hluta þeirra skotvopna sem almenn- ingur afhenti lögreglunni. Flest morðin eiga sér stað á heimili fómar- lambsins eða sameiginlegu heimili hess og morðingjans.

x

Pressan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.