Íslendingaþættir Tímans - 12.05.1971, Síða 14

Guðmundur hefði tekið þátt í
mörgum félagsmálum. Hér skal þó
engin tilraun gerð til þess að telja
það allt upp, tel það litlu máli
skipta, enda fjarri því, að þetta
eigi að vera nokkur tæmandi ævi-
saga, aðeins nokkur fátækleg
kveðjuorð frá gömlum samferða-
manni.
Geymd skal minning um góðan
dreng.
t
Að kvöldi síðasta sunnudags í
febrúarmánuði s.l. andaðist á Land
spítalanum Guðmundur kennari
Guðjónsson frá Saurum, sonur
hjónanna Guðjóns Þorleifs Guð-
mundssonar og Kristínar Jóhönnu
Jóhannesardóttur, (Einarssonar) er
þá voru búendur þar í Helgasveit.
Guðmundur lézt eftir langa og
erfiða legu. Hann var fæddur ann-
an dag jóla 1896 og var því alda-
mótamaður. Á þeiirí dögum var
ekki um auðugan garð að gresja
um fyrirgreiðslur í fræðslu fyrir
almenning, né getu til skóladvalar.
Hélzt raunar svo fram yfir fyrri
heimsstyrjöldina cg raunar lengur.
Hafði þá verið það venjulega fyrir
börn lestrartilsögn og einhverjar
smá leiðbeiningar í einföldum
reikningstölum, með kverkennslu.
Var þá ákaflega mikið undir ung-
lingnum komið hversu fær hann
var að heyja sér úr svoleiðis lítil-
ræði, sér til menntunarstyrks og
upplýsingar. Var þá allt slíkt erf-
iðleikum bundið og í slitróttum
áföngum. Barnafræðslulögunum
var komið á um fermingaraldur
Guðmundar og var sannarlega
ekki þá um framhaldsskóla að
ræða í sveitunum, frekar en raun-
ar enn víða. Fyrir Guðmundi lá
það þó að leita til þeirra. Kom
þar bæði til áhugi hans og heilsu-
farsástæður til erfiðisvinnu, urðu
þær honum ærið áhyggjuefni og
beygðu hug og getu frá erfiðari
útistörfum. Var það skömmu eftir
fermingaraldur, að Guðmundur
kenndi sér alvarlegs meins, er lýsti
eér í fyrstu sem djúpstæð ígerð,
en varð fljótlega að bráðu og fyr-
irferðamiklu fótarmeini með bein-
skemmdum, (snertandi báða fæt:
ur). Varð hann því að ganga und:
Íí langvarandi og þungar læknis-
£$gerðir og spruttu þar frá van-
íiéilindi löngum síðan. Varð það
Guðmundi mjög mikið áreynslu-
átak að hafa sig upp og hressast
og komast til nokkurrar hreyfing-
arfæiní, með svo afleiðingaríka
fötlun. Var þá ekki frekar en raun
ar enn víða í strjálbýli hagræði
með sjúkrameðfarir. Þá urðu þeir
sjúku að sýna sín andsvör með
dug, ef ekki átti að lúta ófærninni
með öllu í alvarlegum sjúkdóms-
tilfellum.
Heilsuvættir Guðmundar veittu
þessum veikindatilfellum það and-
óf að til dvalar og svigrúms gafst
til átaka, og að rúmu ári liðnu frá
því að hafa staðið upp frá þeim
erfiða sjúkrabeði var hann af al-
efli farinn að snúa sér til hugana
með lærdómsatriði, og að námi í
skóla var hann kominn nokkru eft
ir þetta. Fyrst til viðskiptanáms í
verzlunarskólanum, en snerist
fljótt frá því námi og til kennara-
menntunar, sem hann lauk með
kennaraprófi 1919. Fer hann síðan
tii Skotlands og Englands. sér til
frekari mennta. En farinn er hann
að kenna upp úr 1920—1923, þá
suður í Garði \ í Gerðum. í lok
þessa tímaskeiðs tekur sig svo aft-
ur upp hans vangæfa fótamein
hvar fyrir hann hlaut að hverfa
til sjúkrahússvistar til langdvalar.
Varð þá víst að brjóta upp eldri
beinaðgerðir. Nokkru eftir þetta
sjúkdómstilfelli fer hann svo aftur
til kennslu, m.a. til Vestfjarða og
þá einnig til heimasveitar.
En á árunum 1928—1929 tekur
hann sér fyrir hendur för til
Bandaríkjanna til námsdvalar,
fyrst til N-Dakota, en síðara árið
er hann einkum í Chicago og tek-
ur þar þátt í námskeiðum við
kennaradeild háskólans þar, (Sem-
inarium), í uppeldis- og sálarfræði.
En auk þessa leggur Guðmundur
fyrir sig vinnu þar í borg, í rafm.
iðnaði. En í lok áðurnefnds árs
fer hann að kenna sér meins, sem
leiðir til heilsubrests, svo að hann
verður að hætta námi og starfi þar
í borg, dregur þetta til erfiðrar
heimferðar fyrir hann, sem hann
þarfnaðist svo xnjög góðs tíma til
að geta jafnað sig aftur eftir það
áfall. En um árið 1933 fer hann
aftur að taka upp kennslu, og
kennsluárum sínum lýkur hann
svo síðan samfellt í heimasveit
sinni, þar sem hann annaðist einn-
ig ýms nefndar- og þjónustustörf,
auk þess sem hann hvarf þar einn-
ig að nokkrum búskap, sér til
dvalarstarfa og uppihalds.
Guðmundur mun hafa átt held-
ur létt með almennt bóknám á
námsárum sinum og notið þess.
Honum mun þá hafa boðist árs
innistörf að atvinnu, en talið sér
henta hitt betur, að geta haft
nokkuð frjálsa útivist með, sér til
heilsustyrktar.
Guðmundur var íhugull rnaður
um almenn mál og fylgdist vel
mcð, var vökull og hugkvæmur
og næmur og mætti næstum segja
hughverfur maður og fylgdist
stundum nákvæmt með því sem
fór fram á þeim almenna frétta-
vettvangi okkar. Mætti e.t.v. orða
það svo, að hann hafði verið veð-
urglöggur maður og fram á síð-
ustu ævidaga fylgdist hann með
því, sem blöðin lögðu til mála og
upplýstu.
Guðmundur vann ýmis nefndar
og þjónustustörf heima í sveit
sinni, svo sem fyrir búnaðarfélag-
ið þar og var formaður þess. Hann
vann einnig í hreppsnefnd, í Rot-
aryfélagsskap, var hann með Hólm
urunum um stund. Naut hann þess
jafnan að vera í upplýsingafélags-
skap.
Einnig var hann í sóknarnefnd
sveitarinnar og formaður hennar.
Mun hann hafa vakið máls á því
og hvatt til fjárhagsaðstoðar við
þá öldnu sveitar- og staðarkirkju,
mun kirkjuna hafa munað drjúgt
urn þann stuðning til viðhalds og
lagfæringar.
Ýmis fleiri áhugamál átti Guð-
mundur, þótt hér verði eigi talin.
Hann var vakandi þjóðlífs- og þjóð
málamaður, íhugull, sívökull og
spyrjandi. Eigi gat hann haft fast
skólaaðsetur í sveitinni, til þessa
var hún þá orðin of dreifbýl og
fámenn til að reisa sérstakan
kennslustað. Því að þar fyrir voru
of takmarkaðar aðgerðargetur,
sem jafnan fylgja með fámenn-
inu. Eigi var það samt við hans
hæfi í hinum ýmsu viðhorfum lífs
ins að kveða:
% „Þótt vorið væri komið, bjó vet-
ur í minni sál“.
Var það eðli hans nær að svifta
af öllum hugarfjötrum, því að: þótt
gleymdi hann ei inni gengnu tíð,
en hann gat þó vængjum lyft,
frá læðingi, þeim sem lífið bjó“.
Að lokum leyfir maður sér að-
eins að þakka allar samverustund-
irnar, með öllum þeim minningum
eem maður eignaðist og hughrif-
um í samræðum, þrátt fyrir marga
erfiðleika í tímans rás.
AÖ lokum. — „Far vel bróðir og
Í4
ÍSLENDINGAÞÆTTIR