Morgunblaðið - 31.12.2004, Qupperneq 30

30 FÖSTUDAGUR 31. DESEMBER 2004 MORGUNBLAÐIÐ
Á
rið 1904 markaði mikil
tímamót í íslenskri
stjórnmálasögu; Ís-
lendingar fengu þá
heimastjórn og eigið
þingbundið framkvæmdavald.
Hvort afmælisársins hundrað árum
síðar verður minnst sem tímamóta-
árs er vafasamara. Stólaskiptin 15.
sept. sl. marka tímamót þar sem
Davíð Oddsson lét af embætti for-
sætisráðherra eftir að hafa gegnt
því lengur en nokkur annar. Á
hinn bóginn er stjórnarstefnan og
ríkisstjórnin óbreytt. Að framsókn-
armaður fái að sitja við borðsend-
ann í umboði og skjóli Sjálfstæð-
isflokksins og til að framkvæma
stefnu hans eru ekki tímamót held-
ur tímaskekkja.
Mestu tímamót ársins tengjast
hins vegar fjölmiðlamálinu. Þar
var ríkisstjórnin gerð afturreka
með óvandaðan málatilbúnað og
gafst að lokum upp í fullkominni
niðurlægingu. Upp úr stendur þó
að forseti lýðveldisins beitti mál-
skotsréttinum í fyrsta sinn, ákvað
að synja máli staðfestingar og vísa
því til þjóðarinnar. Sá atburður
markar óumdeilanlega kaflaskil í
íslenskri stjórnmálasögu. Frá og
með þeim degi, 2. júní sl., breytti
málið um eðli og varð í raun að
grundvallarmáli sem varðaði
stjórnskipun lýðveldisins. Undirrit-
aður er jafnsannfærður og áður
um að rétt og eðlileg viðbrögð
hefðu verið að láta þjóðina skera
úr um málið í þjóðaratkvæða-
greiðslu í samræmi við ótvíræð
ákvæði stjórnarskrárinnar.
Nú eru bæði þessi mál, þ.e.a.s.
fjölmiðlaheimurinn og ákvæði
stjórnarskrárinnar, komin í vinnu-
farveg í þverpólitískum nefndum
og betur að menn hefðu frá upp-
hafi viðhaft slík vinnubrögð.
Fúafen Íraksstríðsins
Á vettvangi utanríkismála gnæf-
ir Íraksstyrjöldin upp úr og hinn
misráðni stuðningur íslenskra
stjórnvalda við hana. Ólögmætt
árásarstríð á upplognum for-
sendum hefur kallað miklar hörm-
ungar yfir írösku þjóðina og reynst
innrásarherjunum botnlaust fúa-
fen. Fallið hafa hundruð þúsunda
manna. Var þó ekki á þær hörm-
ungar bætandi sem viðskiptabann-
ið hafði leitt yfir Íraka til viðbótar
þeirri harðstjórn sem þjóðin bjó
við. Oddvitar ríkisstjórnarinnar,
Davíð Oddsson og Halldór Ás-
grímsson, sem bera ábyrgð á því
að nafn Íslands birtist á lista yfir
hinar vígfúsu stuðningsþjóðir, fara
undan í flæmingi þegar óskað er
upplýsinga um aðdraganda ákvörð-
unarinnar. Öll sú saga er eitthvert
hörmulegasta skólabókardæmi um
það hvernig ekki á að vinna að
málum og hvernig ekki á að taka
mikilsverðar ákvarðanir í opnu lýð-
ræðissamfélagi.
Ástandið er auðvitað víðar
slæmt en í Írak og staða heims-
mála víða ótrygg. Enginn endir er
á hörmungum í Palestínu og Ísr-
aelsmenn halda áfram byggingu
hins ólöglega aðskilnaðarmúrs. Í
Afríku er víða glímt við miklar
hörmungar og mannlega eymd
sökum fátæktar, eyðni og ófriðar.
Í Afganistan er ástandið afar
sérkennilegt. Sæmilegur friður á
að heita í höfuðborginni Kabúl en
á því eru þó undantekningar eins
og íslensku friðargæsluhermenn-
irnir fengu að reyna. Utan Kabúl
ríkja misfélegir ættbálkahöfðingjar
og stríðsherrar sem aldrei fyrr og
sumir þeirra í skjóli Bandaríkja-
manna. Ópíumframleiðslan hefur
náð fyrri hæðum og ekki finnst
tangur né tetur af þeim félögum
Mullah Omar og Bin Laden.
Á heimavettvangi rembist rík-
isstjórnin við að halda í óbreytt
ástand og fjórar gamlar óvopnaðar
F15-þotur í herstöðinni í Keflavík.
Talað er um mikilvægi loftvarna í
því sambandi. Íslensk stjórnvöld
neita að horfast í augu við gjör-
breyttar aðstæður, óvissuástandið
hangir yfir Suðurnesjum og enginn
botn fæst í málin.
Íhaldinu allt
Á efnahagssviðinu hrannast upp
óveðursský sem flestir sjá nema
ríkisstjórnin. Gríðarlegur og vax-
andi viðskiptahalli, þensla og aukin
verðbólga eru fyrirsjáanlegar af-
leiðingar af hinni hömlulausu stór-
iðjustefnu. Ruðningsáhrif stóriðju-
fjárfestinganna koma nú fram í
efnahags- og atvinnulífi. Raun-
gengi krónunnar er við sögulegt
hámark, Seðlabankinn hækkar
vexti sem allt leiðir til hraðversn-
andi afkomu útflutnings- og sam-
keppnisgreina. Bakreikningurinn
er því greiddur af almennu at-
vinnulífi, versnandi afkomu og
glötuðum tækifærum á þeim vett-
vangi. Ríkisstjórnin hellir svo olíu
á eldinn með því að lögfesta stór-
felldar skattalækkanir langt fram í
tímann sem er efnahagslegt glap-
ræði við núverandi aðstæður um
leið og það veikir undirstöður vel-
ferðarsamfélagsins. Skattastefnan
sem slík er ómenguð hægristefna
og til vitnis um það eru sérstök
gleðilæti ultra-hægrimanna við af-
greiðslu málsins á Alþingi.
Framsóknarflokkurinn hefur
gert Pétur Blöndal og skoð-
anabræður hans að leiðtogum sín-
um í skattamálum enda hafa hag-
orðir menn umorðað gamalt
kjörorð Framsóknar „allt er betra
en íhaldið“, það hljómar nú „íhald-
inu allt“. Til lengri tíma litið er þó
viðskiptahallinn og hinar gríð-
arlegu erlendu skuldir þjóðarbús-
ins alvarlegastar. Heimili og fyr-
irtæki á Íslandi eru með þeim
skuldsettustu meðal OECD-ríkja.
Sveitarfélögin safna skuldum og
þjóðarbúið í heild er skuldugra en
nokkru sinni fyrr. Einungis Finn-
land og Nýja-Sjáland, grátt leikið
af nýfrjálshyggjunni, eru á svip-
uðum slóðum hvað hreinar erlend-
ar skuldir snertir.
Hvers konar samfélag?
Í almennri umræðu leynir sér
ekki þreytan með ríkisstjórnina,
stjórnarstílinn og hvernig núver-
andi valdhafar meðhöndla vald sitt.
Stjórnarflokkarnir sem í upphafi
samstarfs síns höfðu afgerandi
meirihluta á þingi og mikinn
stuðning með þjóðinni eiga nú á
brattann að sækja. Íslendingar
hafa nú búið við hægrisinnaðar
ríkisstjórnir í um einn og hálfan
áratug og þess sér víða merki í
samfélaginu. Vissulega hefur Ís-
lendingum á ýmsan hátt vegnað
vel. Verðmætasköpun hefur aukist
talsvert og þó umsvif í hagkerfinu
sýnu meir, en á þeirri velgengni
eru skuggahliðar. Gríðarlega aukin
skuldsetning er vísbending um að
við höfum í alltof miklum mæli
tekið batnandi lífskjör að láni og
stílað þann reikning á framtíðina.
Misskipting hefur aukist og á ýms-
an hátt hefur Ísland sveigt af leið.
Það er því meira en tímabært að
staldra við og spyrja grundvall-
arspurninga um samfélagsgerðina.
Viljum við áfram tilheyra hinni
norrænu fjölskyldu samábyrgra
velferðarþjóðfélaga, jafnaðar og
jafnréttis eða ætlum við að sækja
okkur fyrirmyndir annað? Þær
víglínur sem kristallast í umræðum
um skattamál um þessar mundir
eru sláandi. Annars vegar eru lof-
orðaflokkarnir og hins vegar
Vinstrihreyfingin – grænt framboð
sem leggur höfuðáherslu á að
byggja upp og þróa áfram sam-
ábyrgt velferðarsamfélag á Íslandi.
Við viljum að ríki og sveitarfélög
hafi úr traustum tekjustofnum að
spila til að geta veitt mikilvægustu
undirstöðuþjónustu án endur-
gjalds.
Öldin sem leið var Íslendingnum
farsæl. Við sóttum fram úr fátækt
til lífskjara sem eru sambærileg
við það besta sem þekkist. Ým-
islegt lagðist með okkur á þeirri
vegferð. Í stað þess að gjalda fyrir
styrjaldir með efnahagslegum
fórnum og eyðileggingu nutu Ís-
lendingar góðs af. Ekkert bendir
til annars en að 21. öldin geti einn-
ig orðið okkur góð ef við spilum
vel úr okkar spilum. Við búum í
stóru og fallegu landi mikilla nátt-
úrugæða. Sú fortakslausa skylda
hvílir á okkur að vernda það og
nýta auðlindir þess á sjálfbæran
hátt. Ein ríkasta þjóð heimsins á
upplýsingaöld hefur enga afsökun
ef hún vitandi vits veldur stór-
felldum óafturhverfum nátt-
úruspjöllum. Með slíku bregðumst
við gæsluhlutverki okkar og fram-
tíðinni og skerðum umhverfisgæði
komandi kynslóða. Í siðblindri eig-
ingirni fremjum við sögulegt
mannorðssjálfsmorð. Á sviði hins
mannlega umhverfis er viðfangs-
efnið að þróa áfram menningarlegt
og mannúðlegt velferðarsamfélag
þar sem gott er að búa og ala upp
börn.
Oft er til þess vitnað að íslenska
þjóðin sýni aðdáunarverða sam-
stöðu þegar á bjátar. Það sem best
varðveitir samstöðu og samkennd
þjóðarinnar til viðbótar sameig-
inlegri sögu, menningu og tungu,
er jöfnuður í lífskjörum og að verj-
ast stéttskiptingu og lagskiptingu í
samfélaginu. Margt í þjóðfélags-
gerðinni, eins og hún hefur þróast
á síðustu árum, færir þjóðina því
miður í sundur. Það er takmörkuð
huggun að eignast örfáa vellríka
einstaklinga sem komast jafnvel á
lista yfir auðugustu menn heimsins
ef þeim þúsundum fjölgar sem
vart eiga málungi matar mitt í öllu
ríkidæminu. Besta aðferðin til að
koma þeim til hjálpar er með öfl-
ugri velferðarþjónustu án endur-
gjalds og tekjujafnandi samneyslu.
Þannig tryggjum við jöfnust og
mest lífsgæði allra landsmanna.
Fyrir hönd Vinstrihreyfing-
arinnar – græns framboðs þakka
ég landsmönnum samfylgdina á
árinu og þann stuðning og hljóm-
grunn sem málflutningur okkar
hefur fengið.
Ég óska lesendum og lands-
mönnum góðs og gæfuríks kom-
andi árs.
Tíðindalítið á afmælisári
Morgunblaðið/Sverrir
Á vettvangi utanríkismála gnæfir Íraksstyrjöldin upp úr og hinn misráðni stuðningur íslenskra stjórnvalda við
hana. Ólögmætt árásarstríð á upplognum forsendum hefur kallað miklar hörmungar yfir írösku þjóðina og reynst
innrásarherjunum botnlaust fúafen, segir Steingrímur J. Sigfússon, formaður VG.
Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs
Skipholti 29A
105 Reykjavík
fax 530 6505
heimili@heimili.is
opið mánudaga
til föstudaga 9-17 sími 530 6500
Um leið og við þökkum
viðskiptamönnum okkar
ánægjuleg samskipti
á árinu sem er að líða,
óskum við landsmönnum öllum
gleðilegs árs
og farsældar á nýju ári.
Starfsfólk Heimili fasteignasölu
Opnum á nýju ári
mánudaginn 3. janúar kl. 13
Bogi
Pétursson
lögg. fasteignasali
Anney
Bæringsdóttir
Einar
Guðmundsson
lögg. fasteignasali
Finnbogi
Hilmarsson
lögg. fasteignasali