Tíminn - 28.03.1982, Blaðsíða 5

Tíminn - 28.03.1982, Blaðsíða 5
Sunnudagur 28. mars 1982 *í**s Tuminn eins og hann stóö i svo mörg ár meö vinnupöllunum utaná. varða yfir smekk sinn og hætt er við að hér eigi við orðið góða úr tækifærisræðunum „óbrotgjarn"... Ýmsir bygginga- fróðir menn hafa reynt að kryfja og sundurgreina hina ósamstæðu frumparta sem hafa slysast saman úr ólikum áttum og stefn- um misskildum i þann hrærigraut fáránleikans sem þessi bygging mun verða arkitónskt, ég nefni Hörð ÁgUstsson. Hvað segja náttúruverndarlögin við þessu? Þegar okkar ástkæru fjöllum er storkað með þessum hætti?" Thor lagði siðan til að turninn yrði hafður á hjörum Ur áli þannig að hægt væri að leggja hann niður og reisa hann upp aftur i þvi skyni að greiða fyrir flugsamgöngum. Aætlaði hann að turninn mundi ná um það bil niður aö Hegningarhúsi ef hann lægi niður endilangan Skóla- vörðustiginn. „með mestu listaverkum..." Það væri ekki rétt að skilja við deilurnar um HaHgrimskirkju án þess að geta fylgismanna bygg- ingarinnar sem voru fjölmargir, bæði meðal lærðra og leikra. Það sanna best fjárframlögin sem stöðugthafa streymt i' byggingar- sjöðinn frá hinum óskyldustu aðilum. Unnendur Passi'usálm- anna töldu þaö bara rétt og skylt að reisa veglegan minnisvarða yfir þetta mesta sálmaskáld okk- ar og öðrum fannst að svo veglegt guðshús hlyti að verða lyftistöng fyririslenska kristni. Jakob Jóns- son segir i áðurnefndri endur- minningabók: „Þegar ég lít til baka yfir horfna tið, get ég glaöst af tvennu. t fyrsta lagi aö Hall- grímskirkja hefir sannað sinn til- verurétt og á eftir aö gera það betur. Ég hefi talað við fleiri en einn dómbæran mann sem telur Hallgrimsturninn með mestu listaverkum sinnar tegundar i Evrópu ogégsé nii hilla undir þá tima, aö Reykjavfk — eða raunar tsland —eignistsönghUs, þarsem ekki er aðeins hægt að halda fjöl- mennar guðsþjónustur, heldur byggja upp sönglist, sem ella væri óframkvæmanleg hér á landi... Einu sinni var ég á gangi niður víð höfn. Þar mætti mér ungur, sjómaður, sem ég þekki i sjón og tók mig tali. Hann lýsti þvi fyrir mér, að Hallgrimsturn- inn væri orðinn besta inn- siglingarmerkið á leiðinni utan úr flóanum og inn til Reykjavikur. Mér þotti viðtalið skemmtilegt. Kannske felst eitthvað meira i orðum sjómannsins enhann sjálf- an óraði fyrir." \ Gotnesk hvelfing í sumar? NU hefur verið lokið við að steypa Hallgrimskirkju upp og i fyrra voru reistar sperrur i þaki hennar, turninn hefur gnæft full- kláraður yfir höfuðborgina i meira en fimm ár og nú má loks sjá hverjar verða hinar endan- legu utlínur kirkjunnar. Næst á dagskrá er að reisa hvelfingar i gotneskum stil yfir kirkjuskipið. En að sögn forráðamanna kirkju- smiðinnar er þaðekkert áhlaups- verlí. Þegar svipuð hvelfing var reist i turninum neðanverðum þar sem hann nemur við kirkju- skipið var það gert með hefð- bundinnimótasmíði sem reyndist bæði of seinlegt verk og of kostnaðarsamt. 1 fyrrasumar kom hingað verkfræðingur frá verktakafyrirtækifGautaborg og kannaði málið i samráöi við verk- fræðistofu Siguröar Thoroddsen ¦ Þverskuröarmynd af skipi kirkjunnar. Þarna sést glöggt hvernig gotnesku hvelfingarnar sem fyrir- hugað var að reisa í sumar munu taka sig út. sem sér um verkfræðilegu hliðina á byggingunni. Hann lagði til að hvelfingarnar yrðu steyptar með nýtiskulegri aðferð, svokallaðri múrsprautun. Þetta verk hefði þurft að vinna með erlendum tækjabúnaði að sumarlagi áður en er von á frostum og þvi eðli- lega hagkvæmast að ljuka þvi' af á einu sumri. Samkvæmt tillög- um Svians var áætlað að kostnaðurinn yrði um 1.6 millidn- ir miðað viö byggingarvisitölu i september 1981 sem mundi fara nærri 2.4 milljonum á nugildandi verðlagi. Nokkru sfðar lét þessi sænski verkfræðingur lífið f bil- slysi i Gautaborg. NU i byrjun mánaðarins komu siðan þrir menn frá sama verktakafyrirtæki til viðræðna stóð jafnvel til að gera við þá samning um að steypa hvelfingarnar i sumar. En þegar dæmið var reiknað uppá nýtt kom babb í bátinn. Eft- ir vettvangskönnun Svianna kom á daginn að þetta mundi ekki kosta neinar 2 milljónir, 4-5 milljónir væri nær lagi. Nú hafa kirkjusmiðirnir setið heima siðan ibyrjun febrúar, allir nema einn, sem hefur unnið við sm'iðina frá upphafi. Stefna þessa árs var að halda um fjármuni og einbeita sér að hvelfingunni. Það er á huldu hvernig verkfræðingurinn sænski hefur reiknað dæmið leyndarmálið tók hann með sér i gröfina. Um þessar mundir er byggingarnefnd kirkjunnar að þreifa fyrir sér, bæði hér og er- lendis um hagkvæmari mögu- leika á að fá verkið unnið. Vonir standa enn til að hvelfingin rfsi i sumar. Kostnaður - 1.2 milljónir Lauslega áætlað mun bygging Hallgrimskirkju hafa kostað um 1.2 milljarð frá þvl hafist var handa árið 1945, þ.e. á nUverandi gengi. Hermann Þorsteinsson, formaður byggingarnefndar kirkjunnar, tjáði okkur að 65.9 prósent af þessu væru framlög frá safnaðarmeðlimum og öðrum einkaaðilum. 19.9 prósent hafa komið úr rikissjóði en 14.2 prósent Ur kirkjubyggingarsjóði Reykja- vikurborgar. Framíögin nema semsagt tveimur þriðjuhlutum af byggingarkostnaðinum hingað til. Allt fram til ársins 1962 veitti rikissjóður ekkert til byggingar Hallgrimskirkju umfram fram- lagið frá 1942. Arið 1979 nam framlag rikissjóðs 75.000 krónum nýjum, 1981 200.000 krónum og á fjárlögum þessa árs var gert ráð fyrir hækkun i 250.000 krónur. En þegar allt i einu varð Utlit fyrir áðurnefndar stórframkvæmdir héldu fulltrUar kirkjunnar á fund fjárveitingarnefndar og fóru þess á leit að framlagið yrði hækkað i eina milljón. Niðurstaðan varð sU að upphæðin var þrefölduð Ur 250.000 i 750.000 og þannig mun það hljdða á fjárlögum ef ekki veröur ákveðið að skera niður opinberar framkvæmdir. En hvaðan koma pá allir þeir peningar sem vantar upp á? Að sögn Hermanns Þorsteins- sonar hefur sU hugmynd skotið uppkollinum aðefna til söfnunar, leggja málið fyrir landslýð en það hefur gerst í tvigang áður — þeg- ar gera skyldi stórátak vegna ár- tiðar Hallgrims 1972 og svo aftur 1976. Þá var dreift Ut eins konar hjálparbeiðnum undir yfirsögn- inni „Hjalpumst að fullgera Hall- grimskirkju". Kirkjuráð mun hafa tekið mjög i sama streng á fundi sinum í febrUar. Stef na tekin á 1985 NU hefur Hallgrimskirkjusöfn- uður minnkað mikið á þeim $rum sem kirkjan hefur verið i bygg- ingu orðiðfyrir barðinu á flóttan- um mikla Ut i Uthverfin og vart neinn hægaleikur fyrir svo fá- menna sdkn að standa i slfkum sótræðum. Við spurðum Her- mann Þorsteinsson hvort kirkju- byggingin stæði ekki I vegi fyrir öðru safnaðarstarfi? „Söfnuöurinn hefur minnkað um helming og tekjurnar að sama skapi, svo þetta er gifurlegur þungi á söfnuðinum. Það má segja að bæði prestarnir og safnaðarnefndarmennirnir hafi verið undirlagðir i hugsun og það er mikil orka sem fer i að halda þessu gangandi. Svo hefur að- staðan ekki alltaf verið sem best til kirkjuhalds, hUsið hálfkarað sement og ryk flæða um allt og glymjandi hamarshögg og bar- smiðar. En eins og menn i söfn- uðinum hafa sagt við mig er þetta kvöð en ljUf kvöð. Svo er heldur ekki að bUast við þvi að það verði neinn hægaleikur að reka svona stórt hUs, rafmagns- og hitunar- kostnaður verður auðvitað gifur- legur". Að sögn Hermanns er stóri draumurinn nU sá að hægt verði að leggja síðustu hönd á kirkjuna siðla árs árið 1985, en þá verða einmitt fjörutíu ár frá því að smiðin hófst. „Eins og Móses forðum tfð erum við bUin að vera næstum þvi fjörutíu ár i eyði- mörkinni. NU erum við komin að stóru fljóti sem við vonum að opn-, istfyrir okkureins og Rauðahafið fyrir Israelsmönnum. NU er mál að þessu fari að ljuka", sagði Hermann. Að lokum inntum við Hermann Þorsteinsson sem hefur staðiö i striðu við byggingu Hallgrims- kirkju i tuttugu ár, eftir þvi hvort ekki hefði verið of mikið i fang færst i upphafi. „Halldór Laxness hefur sagt um Hallgrlm Pétursson og Passiusálmana að það sé toppur- inn á öldu slíks kveðskapar I Evrópu. Að ekkert betra hafi veriðortum passiuna og boðskap hennar. Hallgrimur er yfirgnæf- andi maður i islenskri kirkju og islenskum bókmenntum og sálm- ar hans hafa nU verið þýddir á fjölmörg mál. Ég tel að það hafi fariö vel á því að menn ákváðu árið 1942 að kirkjan sem er helguö ' minningu hans yröi af þessari stærðargráöu. En að visu er eins gott að þeir vissu ekki nákvæm- lega hvaö átakið yrði þungt og mikið, þá hefðu þeir kannski guggnað viö aðleggja I þetta. Ég held að Hallgrimskirkja muni undirstrika vel upphaf Passiu- sálmanna — „Upp, upp min sála og allt mitt geð." eh

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.