Morgunblaðið - 05.10.2006, Blaðsíða 23

fræðsla
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 5. OKTÓBER 2006 23
Eftir Kristínu Heiðu Kristinsdóttur
khk@mbl.is
Ég er orðin svo þreytt á þvíað fólk horfi á mig og segihvað við annað: „Aum-ingja hún, en hvað þetta
er sorglegt.“ Fatlað fólk vill ekki láta
líta á sig sem minnimáttar. Ég hef
verið fötluð í tuttugu ár, eða frá því
ég fæddist, og auðvitað er það oft
rosalega erfitt og stundum er stutt í
að maður gefist upp. Það er þó mikil
áskorun enda getum við stjórnað því
sjálf hvernig við hugsum og hvernig
við horfum á líf okkar. Það er í raun
ákvörðun hvort maður vill vera nei-
kvæður eða jákvæður. Ég vil með
þessu verkefni mínu og jákvæðri
nálgun sýna fram á að fólk með fötl-
un er líka hamingjusamt fólk og á
sömu drauma. Fatlaðir einstaklingar
eiga að hafa sömu tækifæri og aðrir.
Ef við hjálpumst öll að er það vel
hægt og um leið verður ekkert sorg-
legt við það að lifa með fötlun,“ segir
Freyja Haraldsdóttir, sem í dag fer
formlega af stað í leiðangur þar sem
hún mun heimsækja framhaldsskóla
og fræða nemendur og starfsfólk um
málefni fatlaðs fólks.
Öðlaðist nýtt lífsviðhorf
Freyja er mikið líkamlega fötluð
en hún útskrifaðist sem stúdent frá
Fjölbrautaskólanum í Garðabæ í
desember í fyrra eftir þriggja og
hálfs árs nám og var hún dux
scholae. „Ég hef undanfarin þrjú ár
verið með fyrirlestur í lífsleikni í
Fjölbraut í Garðabæ, sem ég byggi á
reynslu minni sem fatlaður ein-
staklingur í skólakerfi og samfélagi.
Ég hef þróað fyrirlestrana á þessum
tíma, bæði með auknum þroska mín-
um og reynslu. Í framhaldi af því
fannst mér ég tilbúin að fara með
þessa fræðslu í alla framhaldsskóla
landsins,“ segir Freyja og bætir við
að á þessum tíma hafi líka runnið
upp fyrir henni að kannski væri það
meðal annars hennar hlutverk að
bæta stöðu fatlaðs fólks með því að
fræða aðra og opna augu almenn-
ings fyrir þeim heimi sem fólk með
fötlun lifir í. „Þegar ég byrjaði að
vera með fyrirlestra öðlaðist ég
fljótt nýtt lífsviðhorf, því ég fann
einhvern tilgang með hlutskipti
mínu sem fötluð manneskja.“
Auðvelt að líta undan
Freyja segir að brýn þörf sé á því
að upplýsa ófatlað fólk um heim
þeirra fötluðu. „Ég sjálf þekki ekki
líf þeirra sem eru í allt annarri stöðu
en ég. Til dæmis líf þeirra sem búa í
stríðshrjáðu landi. Við horfum á
fréttir frá þessum löndum í sjón-
varpinu og hugsum með okkur hvað
þetta sé nú hræðilegt, en svo slökkv-
um við á sjónvarpinu. Það er svo
auðvelt að líta undan þegar eitthvað
er óþægilegt. Ég hef oft upplifað
þetta frá fólki úti í samfélaginu þeg-
ar það horfir á okkur sem lifum með
fötlun vorkunnaraugum, en gerir
ekkert í því, lítur bara undan og er
jafnvel með leynda fordóma, þótt
það geri sér ekki grein fyrir því. Ein-
mitt þess vegna er svo áríðandi að
brjóta múrinn á milli fatlaðs og ófatl-
aðs fólks og reyna að gefa raunsæja
mynd af heimi fatlaðra. Ég ætla ekki
að fara mikið út í fræðilegu hliðina í
mínum fyrirlestrum, heldur byggi
ég þá á upplifun og eigin reynslu og
því sem ég hef lært af því að lifa með
fötlun.“
Hver og einn ber ábyrgð
Freyja segist ekki kæra sig um að
fólk vorkenni henni né öðrum fötl-
uðum einstaklingum, þótt það sé
ríkjandi í þjóðfélaginu. „Þess vegna
fer ég af stað með þessa fyrirlestra
undir yfirskriftinni að það séu for-
réttindi að vera með fötlun.“
Freyja segir að sér finnist margt
vanta upp á aðstöðu og aðgengi fatl-
aðs fólks í samfélaginu. „Við mætum
hindrunum á hverjum einasta degi
en þær hindranir liggja ekki ein-
göngu í fötluninni sjálfri, heldur í
umhverfinu. Í þeim skólum sem ég
hef stundað nám hefur aðgengi yf-
irleitt verið gott fyrir fólk með fötl-
un, en það er ekki nóg, vegna þess að
mesta hindrunin felst í viðhorfum
starfsfólks skóla. Ég verð með sér-
staka fyrirlestra ætlaða starfsfólki
framhaldsskólanna þar sem ég legg
áherslu á að hver og einn beri
ábyrgð á því sjálfur hvernig hann
tekur á nemendum með fötlun. Það
er undir hverjum og einum komið
hvort hann ákveður að lesa sér til
um fötlun þeirra sem hann þarf að
umgangast og vinna með og hvort
hann mætir þeim með umburð-
arlyndi. Og það er líka ákvörðun að
kynna sér ekki málin og vera ekki
umburðarlyndur. Þess vegna fer
margt eftir þessari ákvörðun því
hugarfar fólks er stærsta hindrunin
í lífi okkar sem fatlaðar mann-
eskjur.“
Freyja segist vera spennt að fara
af stað en hún mun bjóða öllum
framhaldsskólum landsins að fá sig í
heimsókn og halda fyrirlestrana
þeim að kostnaðarlausu, því mennta-
málaráðuneytið og félagsmálaráðu-
neytið styrkja verkefni hennar.
Hugarfarið
er stærsta
hindrunin
Morgunblaðið/Ásdís
Kjarnakona Freyja Halldórsdóttir vill ekki láta líta á sig sem minnimáttar.
www.forrettindi.is
Við styðjum Sigríði Andersen
í prófkjöri sjálfstæðismanna
í Reykjavík
Prófkjör sjálfstæðismanna
í Reykjavík,
27. og 28. október.
www.sigridurandersen.is
Elínbjörg
Magnúsdóttir
fiskverkakona
Ágúst Geirsson
fyrrv. umdæmisstjóri
og stjórnarmaður
í Samtökum eldri
sjálfstæðismanna
Elsa B. Valsdóttir
læknir og fyrrv.
formaður Heimdallar
Halldór Benjamín
Þorbergsson
hagfræðingur
Hanna Birna
Kristjánsdóttir
forseti borgarstjórnar
Jóna Gróa
Sigurðardóttir
fyrrv. borgarfulltrúi
Kjartan
Magnússon
borgarfulltrúi
Sólveig
Pétursdóttir
forseti Alþingis
Vilhjálmur Egilsson
framkvæmdastjóri
Samtaka atvinnu-
lífsins og fyrrv.
alþingismaður
Þorsteinn
Davíðsson
lögfræðingur