Vikan - 28.02.1980, Qupperneq 10

Viðtal Vikunnar
„Ég hef aldrei verið bjórmaður
sjálfur, hef ekkert vit á honum og
þykir hann bæði leiðinlegur og
vondur."
Og er að verða mesta peningaveldið lika.
Svo er verið að tala unt að hér á landi
séu starfandi stórbrotnir auðhringar eins
og Sambandið, Eintskip og Flugleiðir —
en fólk ætti að athuga það að launþega-
samtökin eru að verða mesta peninga
veldið hér á landi. Þarna er að eiga sér
stað mjög varhugaverð þróun ef ekki
verður séð til þess að þessi samtök
vinni á lýðræðislegunt grundvelli. Það
gera þau ekki í dag.
— Hvað myndir þú gera við þessi
samtök fengir þú að ráöa?
— Ég vil bara láta aðskilja þetta.
Hagsmunabarátta launþega á að vera
fagleg en ekki eins pólitísk og hún er nú.
Þessi hagsmunabarátta er orðin sterkasti
pólitíski faktorinn i landinu. Það sést
best á því að ntargir stjórnmálamenn
telja það sinn mesta styrk að eiga
inngöngu þar visa. Ég er ekki á móti
frjálsum verkalýðsfélögum en þau eiga
bara að halda sér við hina faglegu
hlið málsins. Það er ekki gott i efni þegar
sjálfur Sjálfstæðisflokkurinn er orðinn
uppfullur af einhverju dekri við laun
þegasamtökin. Þegar fulltrúar þeirra fá
ekki nægilegt fylgi i prófkjöri flokksins
þá verður samt að koma þeim einhvers
staðar fyrir í öruggu sæti á listanum
eingöngu vegna einhverra imyndaðra
tengsla við launþegasamtökin sem eru
svo ekki meiri en það að þessir menn fá
ekki nægilega marga félagsmenn til að
standa á bak við sig i prófkjöri. Það eru
nú meiri tengslin! Þetta sýnir bara að
þeir sem einu sinni komast þarna inn
sitja sem fastast og þurfa ekki endilega
að hafa svo mikinn stuðning til þeirrar
setu. Dæmin sanna þetta. Það er
stórhættulegt þegar launþegasamtökin
staðna þannig að allt lýðræði þurrkast út
innan þeirra. Svo er verið að tala um að
bráðnauðsynlegt sé að breyta stjórnar-
skránni og kjördæmaskipaninni. en ég
held að það liggi ekki meira á nokkrum
hlut en að koma lýðræðislegu skipulagi
á launþegasanttökin. Fólk myndi græða
töluvert meira á því en breyttri stjórnar-
skrá eða breyttri kjördæmaskipan.
— Hvernig líst þér á Vilmund
dómsmálaráðherra?
— No comment!
— En forsetakosningarnar?
— Það virðist einhver ógæfa fylgja
mér í forsetakosningum. Ég hef fram að
þessu verið virkur í tveimur slikum
kosningum og tapað þeint báðunt. Þvi
var það að þegar ég heyrði að vinur
ntinn. Albert Guðmundsson, ætlaði að
gefa kost á sér til þessa embættis að ég
ákvað að skipta mér ekki af því að öðru
leyti en því að nota kosningarétt minn.
Ég sagði Albert að ég hefði tapað
tvennum forsetakosningum og vildi ekki
tapa þeim þriðju. Mér er engin launung á
þvi að ég teldi það ágætt næði Albert
kjöri sem forseti. Hann er ntikill
dugnaðarforkur. skapmikill en heiðar-
legur. hreinskiptinn og þjóðhollur. Auk
þess hefur hann sérlega hlýtt hjartalag
og gott innræti. Ekki er þýðingarminnst
að hann á einstaklega góða eiginkonu
sem stafar mikill Ijómi af. Ég tel þvi að
Albert Guðmundsson hafi allt það til að
bera til þess að geta orðið mikilhæfur og
farsæll þjóðhöfðingi. Og eitt er vist að
ef hann hefði setið að Bessastöðum
þegar úrslit síðustu alþingiskosninga
lágu fyrir þá hefði stjórnmálaforingjun-
um ekki liðist að eyða jafnlöngum tinia i
þann pólitiska sandkassaleik sem þeir
hafa ástundað undanfarnar vikur
þjóðinni allri til hins mesta óhagræðis.
Albert hefði líklega ýtt svo hresssilega
við þeim að þeir hefðu talið sér fyrir
bestu að snúa sér að einhverju hagnýt-
ara og sinna þeim störfum sem þeir voru
kosnir til að inna af hendi. En miðað við
fyrri reynslu held ég að það sé engum til
góðs að ég fari að skipta mér af þessunt
forsetakosningum. Ég barðist ötullega
fyrir Gunnar Thoroddsen 1968 með
árangri sem öllum er kunnugt um. Það
var hroðalegt tap, maður fann daglega
hvernig fylgið sópaðist yfir á Itina
hliðina. Ef Gunnar hefði náð kjöri
hefðum við ekki aðeins eignast stór-
glæsilegan forseta heldur hefði ástandið
innan Sjálfstæðisflokksins verið betra en
raun ber vitni i dag. Því miður voru það
allt of ntargir í forystuliði Sjálfstæðis-
flokksins sem ekki skynjuðu að i Gunnari
Thoroddsen höfum við átt einn mesta
stjórnmálamann sent uppi hefur verið
með þjóðinni siðustu áratugi. Að ntínu
mati hefur það verið óskapleg
skammsýni að nota ekki betur frábæra
hæfileika og reynslu Gunnars á liðnunt
árum. En nú er of seint um slikt að
sakast.
— Hvað um bjórinn?
— Ég flutti tilllögu um að bjórinn yrði
borinn undir þjóðaratkvæði. gerði það i
þingbyrjun þannig að nægur timi gæfist
til afgreiðslu, en það var séð til þess að
hún komst aldrei fram. Ástæðan hefur
líkast til verið sú að þingmenn hafa
viljað firra sig þeirri ábyrgð. þeim kaleik,
að þurfa að taka afstöðu til bjórsins.
Kjarkurinn í þingmönnum er nú ekki
meiri en þetta! Ég var nú aldrei viss um
að þjóðaratkvæðið hlyti meirihluta þó
svo að tillaga min hefði verið samþykkt.
Mér er það mjög til efs með hliðsjón af
þvi að nú er bruggað i öðru hverju húsi i
landinu. Allir vita að sterkur bjór yrði
töluvert dýr vegna skatta og annarra
álagna hins opinbera þannig að likast til
vildi fólkið bara halda áfram að brugga
sitt ódýra öl sjálft.
— En heintabruggaður bjór er svo
vondur!
— Ég hef aldrei verið bjórmaður
sjálfur, hef ekkert vit á honum og þykir
hann bæði leiðinlegur og vondur. Ég hef
eingöngu verið að berjast fyrir bjór
vegna þess að mér hefur þótt það
eðlilegt. Mér þykir álika heilbrigt að
berjast fyrir bjór eins og mér þykir óheil-
brigt að hér á landi skuli vera hægt að
kaupa áfengi af sterkustu gerð í litravís
— en ekki léttasta áfengi sem völ er á.
Svona lagað stríðir á móti réttlætiskennd
minni og þess vegna er ég fylgjandi
bjórnum. Ég held að unglingarnir
myndu halda sig við hann væri hann
fáanlegur, unga fólkið vill vera með
eitthvað i glasi, það er staðreynd. Auk
þess er ég viss um að það hefði bætandi
áhrif á þjóðlífið allt ef það væru 50-60
bjórstaðir i Reykjavík ...
— En þér leiðist bjór og kæmir aldrei
inn á þá?
— Ég býst nú við að hægt væri að fá
eitthvað annað en bara bjór á þessum
stöðum. Kannski væri hægt að fá góðan
plokkfisk á einum, góða steik með salati
á öðrum og lummur og kleinur á þeim
þriðja — málið er að þetta yrði allt
miklu skemmtilegra.
— Þú ert þá ekki með neitt bjór
umboð? Carlsberg eða eitthvað
svoleiðis?
— Carlsberg? Nei, það er maður i
Reykjavik sem er með umboð fyrir þann
bjór. í gamla daga var ég viðriðinn Sana-
verksntiðjurnar en þær voru ekki með
neitt umboð. En það sýnir aftur á móti
hvernig verðskyn fólksins er orðið að
það skuli kaupa þennan létta Carlsberg
og aðrar léttölstegundir sem fluttar eru
inn á tvöföldu verði miðað við Egils
pilsner og Thule. Þannig er verðskynið.
Það eru fluttir inn þúsundir kassa af
þessu öli i hverjum mánuði.
— Ert þú ekkert beiskur eftir allt það
fjaðrafok sem verið hefur um þig að
undanförnu?
— Nei, beiskur er ekki rétta orðið.
Það er ekkert að tapa kosningum en
maður getur orðið sár þegar manni
finnst andstæðingarnir hafa rangt við og
áratugavinátta verður aðengu. Þá getur
maður orðið sár. En ég vil vera og ég er
hreinskiptinn. Þó ég verði reiður út i ein-
hvern þá verð ég bara að hitta þann hinn
sama augliti til auglitis, hella úr skálum
reiði minnar og þá verður allt i lagi
aftur. Fólk hefur gott af þvi að létta af
sér. 1 starfi minu sem bankastjóri hef ég
orðið þess var hversu gott fólki þykir að
tala um vandkvæði sín í stað þess að
byrgja þau inni því slíkt getur valdið
margvíslegu hugarangri og jafnvel
veikindum. Hvað er stressið annað?
Kaþólikkar skilja þetta og skrifta reglu-
lega, það hlýtur að vera gott að létta af
sér með jöfnu millibili. Það mætti segja
mér að minna væri um hjartaáföll og
kransæðastiflur hjá þeim en okkur
lútherssinnum. Annars er ég bjartsýnn
að eðlisfari og fóstri minn. Júlíus
Sigurðsson bankastjóri, kenndi mér að
vera hæfilega bjartsýnn þegar allt væri i
lægð og sýna aðgát þegar allt væri i
toppi. Það er ekkert fast ástand til og
„Ég er ekki beiskur en maður
getur orðið sár þegar
andstæðingarnir hafa rangt við."
IO Vikan 9. tbl.