Heima er bezt - 01.12.1968, Síða 19

Blaáaá í nýútkomnum kókum
Úr bókinni
MAÐURINN
FRÁ MOSKVU
Eftir
GREVILLE
VVYNNE
Varosliget-skemmtigarðurinn, Búdapest. Föl birta var
á himni og mikil kyrrð ríkti. Þegar ég gekk niður skála-
þrepin ásamt Ambrus, fann ég fyrir hættunni eins og
sting. Ég var þvalur í lófum. Og ég vissi um ástæðuna.
Hún var sú, að ungversku fulltrúarnir, sem ég hafði
veitt undanfarnar tvær stundir, höfðu skyndilega yfir-
gefið samkvæmið eins og samkvæmt skipun. Þeir höfðu
gufað upp, svo að ég var einn með Ambrus. Hann var
túlkur minn. Ég hafði margoft skynjað hættuna á und-
anförnum 18 mánuðum, og af meiri ástæðum, en það,
sem ég hafði óttazt, hafði ekki gerzt enn. Andartökin
höfðu komið og liðið, og þetta var að líkindum enn eitt.
Þegar við gengum niður þrepin, spurði Ambrus mig,
hvar ég ætlaði að snæða kvöldverð, og ég sagðist ekki
vita það, svo að hann benti mér á, að það væri viðkunn-
anlegur, lítill staður í Buda með ítalskri dansmær. Hann
sýndi boglínur með höndunum og hló ruddalega, og
mér fannst, af því að ég var svo var um mig, að þetta
væri klaufaleg tilraun til að dreifa athygli minni. En
ég forðaði mér ekki. Ég gat í rauninni ekki forðað mér
neitt. Ég sá vagnana mína í tæplega hundrað metra
fjarlægð undir trjánum, og ég vissi, að ég kæmist aldrei
þangað.
Þetta voru fallegir sýningarvagnar, smiðaðir sam-
kvæmt teikningu minni með vörusýningar fyrir augum.
Þetta voru vélknúinn vagn og tengivagn, hvor með
tveim klefum til sýningar á verkfærum og vélum. Það
var hinn opinberi tilgangur með vögnunum. Hinn
óopinberi tilgangur var að gefa mér enn eina átyllu
til að fara til Rússlands til fundar við Oleg Penkovsky
og, ef hægt væri, að flytja hann úr landi.
London (ég á við þá, sem ég starfaði fyrir) var mik-
ið áhugamál að bjarga Penkovsky. Útibúið hafði verið
nógu stórt leynihólf, þar sem maður gat lagzt fyrir.
Það hafði verið gert nótt eina, undir því yfirskyni, að
ökuprófun færi fram á vögnunum, og þetta gerðu
verkamenn, sem höfðu ekkert samband við verkfræð-
ingana, er smíðað höfðu vagnana vegna sýninganna.
Vagnarnir kostuðu meira en 35.000 sterlingspund. Lon-
don hefði fúslega eytt tífaldri þeirri upphæð til að
bjarga Penkovsky.
Þetta var gott samkvæmi. Hótelstjórinn í Hotel Duna
sá um mat og drykk, og ég sýndi vagnana og kynnti
ensku fulltrúana fyrir Ungverjum. Ensku fyrirtækin
voru ánægð með, að útbúnaður frá þeim skyldi sýndur
í Budapest, og London var ánægð, af því að ef Búda-
pestsýningin bæri árangur, yrði það skref í áttina til
Sovétríkjanna.
Allir, sem ég hafði boðið í samkvæmið, höfðu kom-
ið. Þó var um eina undantekningu að ræða. Viðskipta-
fulltrúi brezka sendiráðsins hafði sent eina af undirtyll-
um sínum. Það var ekki gott, en ég var slíku vanur.
Afstaða sendiráðanna um allan heim gagnvart sóðaleg-
um þörfum viðskiptalífsins er brezkri kaupsýslu til
trafaía. Ef stórar, opinberar nefndir létu vita um ferðir
sínar með margra mánaða fyrirvara, var þeim yfirleitt
fagnað hátíðlega en þó með nokkuð fornlegum blæ, en
einstakir kaupsýslumenn, sem treystu eigin framtaki,
gátu lent í mesta basli. En samkvæmið hefði ffetað geng-
D D Ö O
ið vel þrátt fyrir afskiptaleysi viðskiptafulltrúans. Við
byrjuðum klukkan fimm, og í tvo tíma höfðu margir
lítrar áfengis horfið í þágu hins góða málstaðar, en svo
höfðu Ungverjarnir skyndilega gufað upp, þegar óð-
um tók að kvölda og birtu að bregða. Énsku starfs-
mennirnir stóðu enn hjá sýningardeildum sínum, og ég
var einn með Ambrus við borðin, sem voru þakin flösk-
um en auð að öðru leyti.
Ég sneri mér að Ambrus fyrir neðan þrepin, en hann
var horfinn. Ég sá hann handan akbrautarinnar. Fjórir
menn höfðu birzt eins og fyrir áhrif töfra milli hans
og mín. Þeir voru allir lágvaxnir og þreknir og hölluðu
höttum sínum á sama hátt. Einn af þeim sagði rólega:
„Herra Veen?“ Og ég svaraði: „Já, ég heiti það,“ en
svo fylltist ég tilfinningunni um hættuna og kallaði til
Ambrus, og hann kallaði á móti: „Þetta er í lagi, þeir
tala góða ensku,“ og gekk leiðar sinnar. Þeir hefðu skot-
ið mig, ef ég hefði tekið til fótanna. Bíll einn hafði
staðnæmzt hjá okkur. Þetta var Moskvieh, smíðaður í
Rússlandi. Annar bíll stóð við hliðið. Fæti var brugð-
ið fyrir mig og gripið um handleggina á mér. Aftur-
hurð fremri bílsins var lokið upp og mér hrundið inn
í hann. Þegar ég féll inn í hann með höfuðið á undan,
Heima er bezt a423