Heima er bezt - 01.09.1998, Síða 15

smiðir smíðahníf sinn
milli tanna.
Lifrar voru teknar úr
blóðinu, þegar hrært var í
því. Blóðhálsinn (svo) á
gærunni var eitthvað
kreistur ofan í blóðtrogið
en þó mest niður á völl-
inn, þegar búið var að
taka blóðtrogið frá. Verkið
við að flá kind og fara
innan í hana var nefnt að
gera til. Kindur voru ým-
ist fastar eða lausar í
skinni (eða: í bjór). Verkið
hófst á því að rist var fyr-
ir. Skorið var á sinar á
liðamótum fóta um hné og
hækla og rist niður skinn-
ið, innanfótar, niður að
bringukolli að framan,
fram með honum beggja
vegna og svo í einum
skurði, er kom fram á
hálsinn. Slátrari tók í tot-
una á skinninu framan við
bringukollinn og kippti
skinninu upp, aftur á
bringuna. Átti hann að
vinna það verk svo vel, að
ekkert flagnaði af feiti
upp úr bringunni. Slátrar-
inn fló fyrst aftur á síður
og svo aftan frá, fram eftir
síðum og niður á bak, uns
kroppurinn var laus í gæru. Maður, sem limaði svo aftur-
fót frá langlegg, að valan fylgdi fæti, var nefndur völu-
þjófur. Honum var hætt við að verða sauðaþjófur. Slátrari
risti gæru fram eftir kvið, þegar hann var búinn að flá, ef
ekki var tekinn belgur, t.d. kæfubelgur. Verkið við að
rista á kviðinn og taka út innyfli var nefnt að fara innan í.
Fyrst var rist fram með hálslundum. Var þá skorið inn í
brjósthol, framan frá, og losað um barka og vélundað
(svo). Barkinn var skorinn sundur um barkakýlið, en það
fýlgdi vélundanu. Skorin var rauf niður í vélindað, allt í
kring (ysta vöðvalagið), rétt við barkakýlið. Var svo gerð-
ur hnútur þar á, og varnaði raufin því, að hann rynni til.
Tekinn var magáll af vænum kindum, helst rosknu fé.
Skorinn var þverskurður aftan við bringukollinn og síðan
aftur eftir kviðnum, sitt hvorum megin, aftur með riQun-
um og aftur að lærum. Slátrarinn lét vísifingur og löngu-
töng vinstri handar ganga fyrir innan við magálinn, lagði
hnífsblaðið milli þeirra og lét eggina vísa upp.Ekki var
magállinn skorinn frá að aftan að sinni. Nú var netjan
tekin hreinlega af innyflum og látin í
gæruna utan með. Við þetta verk lá
slátrarinn á hnjánum við vinstri hlið
kindarinnar, eins og hún lá, á bakinu.
Þessu næst var vömbin, ásamt laka og
vinstur tekin út úr krofinu og garnir síð-
an raktar. Langar og vinstur voru skilin
frá. Þá var tekinn ristill og klofið aftur
úr, lífbeinið. Börn fengu hlandblöðruna
til að leika sér að, tæmdu hana, blésu
upp með fjöðurstaf og þurrkuðu. Höfðu
þau að leik að henda henni milli sín og
grípa á lofti. Hlandblöðrur úr stórgripunr
voru hafðar fyrir ílát t.d. undir saumadót
konu, eltar og bryddaðar, dregið saman
op eða bundið fyrir. Nú var magállinn
endanlega skorinn frá og lagður í inn-
matartrogið. Ofan á hann var mörinn
lagður. Netjan var fyrst breidd á hann.
fnnan í hana var nýrnmörinn lagður og
netjan síðan brotin saman í böggul. Síð-
ast var skorið á þind,
hún losuð og innyfli í
brjóstholi síðan dreg-
in aftur. Gall var
skorið frá lifúr. Því
var jafnan fleygt.
Skorinn var kross í
lifrina, utanvert við
gallið. Skorið var
kringum hjartað að
neðan og gollurshús-
ið losað. Skorið var
niður í hjartað að
ofan (ekki í kross).
Óhljóðseyrun voru skorin af hjartanu og þeim fleygt.
Milta var fleygt. Spáð var fyrir vetri í nautamilta. Slátrar-
inn lagði það á jörðina, lagðist á hnén hjá því, lagði aftur
augun og skar svo tvo skurði í miltað, blindandi. Skurð-
irnir skiptu miltanu í þrjá hluti, vanalega misstóra. Væri
miðhlutinn stærstur, átti allur miðhluti vetrarins að verða
slæmur en fyrri hluti og útmánuðir góðir. Væri miðhlut-
inn minnstur, átti miðhluti vetrarins að vera góður en hin-
ir hlutar hans vondir o.s.frv. Áður hafði verið spáð í
kindagarnir. Var farið eftir auðu köflunum í þeim (á full-
orðnum kindum). Eftir því átti veturinn að verða mislitur.
Fékvörn fannst stundum í netju á kindum. Lánsmerki var
hún fyrir þann, sem átti kindina og var geymd vandlega í
líknarbelgi. Ætti unglingur kindina, átti hann að verða
lánssamur á skepnur.
Ég heyrði talað um fénál, mjótt bein við langlegg í
kindum. Það átti að vera harðgerður kynstofn, sem fénál
fannst í. Kindagamir voru raktar niður í hespu. Skorið
var niður úr henni. Garnirnar voru síðan hreinsaðar vand-
Heima er bezt 331