Jörð - 01.10.1943, Side 90

ckki við, að þér víkið ósjaldan, beint og óbeint, að „þroskaleysi“
þeirra, sem aðhyllast ekki yðar skoðanir. Þó verð ég að játa, að
mér skilst, að frá yðar sjónarmiði muni sá tónn réttmætur og því
á stundum jafnvel skyldugur. En jafnframt álít ég, að þér verðið
að vera við því búinn, að krókur komi á móti bragði af hálfu
þeirra, er telja slíkt vanmat á sér. — Og algerlega hafið þér mis-
skilið mig, er þér álítið, að ég liafi verið að hæðast að því, er
þér nefnið Brunton nokkurn „spámann“. Mér var alvara, er ég
komst svo að orði, að líklega bæri hann það nafn með réttu, —
þó að játa verði ég, að lielzt til lítið hafði ég fyrir mér, til að
styðja þá athugasemd við — sem sé aðeins hin djúpviturlegu um-
mæli hans, er þér, hr. Gr. F., vitnið (að mér finnst: seinheppilega)
til í „Ganglera“-grein yðar, máli yðar til stuðnings.
Þér segið, að það sé „að sjálfsögðu ekki fullkomlega heiðarleg
aðfer.ð“ að „rífa einstakar setningar út úr samhengi“ til að hyggja
gagnrýni á og teljið mig beila yður þeirri aðferð. Ég hafði ekki
nema mjög takmarkað rúm til umráða, og gat ekki tekið upp langa
kafla úr greinum yðar. Ég varð að tjalda þvi, sem til var, og ég
veit ekki betur, en að ég liafi náð tilgangi mínum, án þess að gera
yður teljandi órétt: að vara við villum og veilum í framsetningu
yðar (miðað við kirkjulegt sjónarmið og heilbrigða skynsemi). Þér
eruð nfl. það mikill áhrifamaður, hr. Gr. F., að slíkt má ekki fara
milli mála. — Þér teljið það „framför“ hjá mér, er ég í umræddri
grein tala um „föður-líkinguna, — en það gerði ég, með áherzlu
m. a. s., þegar i fyrstu grein minni um þessi efni (sbr. JÖRÐ III,
2., bls. 191) og hef alltaf haldið þvi áfram siðan — enda er mér
það löngu rótgróin skoðun.
Þér spyrjið mig, hr. Gr. F., „hvaða sannleikur sé æðri en sann-
leikurinn um einingu alls lífs“. Því mælti kannski svara fyrst með
því að henda á, að á öllum tímum mun það hafa verið vefengdur
„sannleikur", og því varla unnt að tala um þá hugmynd i almennri
umræðu á þenna hátl. Hitt skal ég viðurkenna, að ég lief sjálfur
flutt trúna á „einingu alls lífs“ í ræðu og riti og flutt hana fagn-
andi. En ekki liirði ég um að fara að „raða“ hinum æðstu trúar-
sannindum eftir „einkunn“, og lái mér hver sem vill. Og ég held,
að það sé misskilningur, að ég hafi hæðst að þvi, sem þér teljið
„hæsta sannleik“, þó að ég fyndi ekki ástæðu til að taka öll
ummæli yðar, notandi þau orð, hátíðlega. Hafi ég hins vegar
með orðum mínum meitt það, er sízt skyldi, biðst ég hér með
velvirðingar.
Þér spyrjið, hvort það sé álit mitt, að nútímamenn megi enga
eiginskoðun hafa á frumspekilegum efnum, og skal þvi skjótt svar-
að, að ég álít það einmitt heilaga skyldu, eftir ástæðum hvers eins.
Hitt er sannfæring mín, að óliáð eiginleit leiði beint til hans, er
342 jörð