Jörð - 01.10.1943, Page 96

baki að höfðingja sinum, Lénharði; er það heldur hæpin fram-
koma á þvi höfðingjavalds-tímabili, þó aldrei nema Eysteinn væri
höfðingjadjarfur maður. Freysteinn hallar drykkjarilátinu, er hann
drekkur, undir eins svo mikið, að mestallur drykkurinn hef'ði hlot-
ið að fara niður — nema verið væri að gefa i skyn, að Guðný
hafi verið efni í búkonu af litilsigldara tagi — sem ekki þarf
að ætla. Guðný stingur höfðinu inn fyrir ársalinn á rekkjunni í
fyrsta sinn, sem hún hlerar, livort Lénharður sofi, en það var
of áhættusamt að byrja með því, úr því að liún þurfti eftir það
að hlera aftur og aftur, hvort hann væri vel sofnaður. Leikend-
urnir sýna ekki alltaf eðlileg viðbrögð, þegar eitthvað gerist. Tök-
um t. d. þegar Eysteinn hopar skyndilega nokkuð langt inn á gólf
úr dyrunum í bardaganum: þá er Guðný „i rólegheitum“ að tala
við Lénharð, án þess að henni bregði nokkuð, fyrr en helzt dá-
lítið seinna. Eða tökum dæmi af Helgu, þegar Ingólfur bóndi skýr-
ir Torfa í Ivlofa frá ódæðisverkum Lénharðs og manna lians.
Þegar hann byrjar á síðasta og versta þætti frásagnar sinnar með
svæsnum inngangsorðum, þá verður þess ekki vart í neinni svip-
breytingu, ekki í blæ augnaráðsins einu sinni, ekki i minnstu hreyf-
ingu, að það snerti þessa skapstóru og fínu höfðingskonu neitt
sérstaklega — og var þó ]>egar augljóst, að þar var komið að
smánun kvenna. Viðbragð Helgu, i framsetningu Þóru Borg Ein-
arsson, kemur eftir dúk og disk, eins og hún skilji ekki fyrr en
skellur í tönnunum. Það eru að visu ekki stór viðbrögð, sem eiga
við í tilfellum sem þessum, sem nú liafa verið tekin lil dæmis.
Og almenningur leikhúsgesta tekur varla eftir því, hvort þau, hvert
fyrir sig, eru látin undir höfuð leggjast eða framkvæmd. En lieild-
aráhrifin byggjast þó, þegar til kernur, að ekki óverulegu leyti
á þessum „ósýnilegu“ viðbrögðum, — þvi án þeirra er leikurinn
ekki fyllilega eðlilegur, ekki fyllilega lífrænn, — og það finnur
fólkið, þó að það geri sér ekki grein fyrir hinum einstöku at-
riðum þeirrar tilfinningar.
Ofanskráðar athugasemdir eiga alls ekki að skiljast sem last um
þá leikendur, sem nefndir hafa verið, og lieldur ekki um leikstjór-
aiin, þvi að höf. þessara lina þorir ekkert að fullyrða um, að smá-
gallar af þessu tagi fari fram hjá Haraldi fremur en liinum
leikstjórunum. — í sambandi við þetta er rétt að geta þess, að
„statistar" voru færri en skyldi, og að sérstök nauðsyn bar til,
að hver einstakur þeirra væri gæddur nokkrum persónuleika sem
bóndi af belra tagi, einmitt af þvi að þeir voru svo fáir. Eins og
var, veitti það ekki fullgilda „illusion“ að sjá þenna samtining
sem nokkurs konar fulltrúaráð alþýðu manna við hlið Torfa. 1
þessu sambandi er líka rétt að benda á, hve illa ])að fer með „illu-
sionina" að sýna hús svo litil, sem vant er að vera á leiksviðinu
348 Jöbð