Sjómannadagsblaðið - 01.06.1976, Blaðsíða 75

hefur hlutur sjómannastéttarinnar í
aflanum verið minnkaður stórlega á
undanförnum árum. Loksins á sl.
hausti, þegar þolinmæði sjómanna
þraut, og þeir sigldu flotanum til
hafnar, þá var lofað endurskoðun og
lagfæringu á sjóðakerfi sjávarút-
vegsins. Með afnámi olíusjóðsins og
minnkuðu framlagi af óskiptum afla
til greiðslu á vátryggingargjöldum
skipanna, var aflétt að nokkru þeirri
miklu skattalagningu sem hvílt hef-
ur á sjómannastéttinni einni á
undanförnum árum. En betur má ef
duga skal, segir íslenskt máltæki.
Þörf er á nýrri endurskoðun á sjóða-
kerfi sjávarútvegs, svo sjómenn megi
fyllilega við una. Ennþá eru sjó-
menn skattlagðir til stofnfjársjóðs
fiskiskipa. Það mun vera einsdæmi,
þegar íslensk sjómannastétt er látin
standa undir greiðslum á afborgun-
um af fiskiskipaflota, sem hún telst
ekki eigandi að. Að þessu verði
breytt í samræmi við réttarvenjur í
landinu, hlýtur að verða ekki aðeins
hagsmunamál sjómanna á næstu
tímum heldur jafnframt metnaðar-
mál stéttarinnar.
Efling sjómannastéttarinnar
verður að vera
hennar eigið verk
Ég hef hér að framan leitt rök að
því, sem ekki verða hrakin, að sjó-
mannastéttin er undirstöðustétt í ís-
lensku þjóðfélagi, og án hennar
verður nútíma þjóðarbúskap ekki
haldið uppi í landinu. Áhrif stéttar-
innar og vald innan þjóðfélagsins, er
hinsvegar ekki í samræmi við gildi
sjómannsstarfsins fyrir þjóðina, eins
og ég hef bent á hér að framan. Það
þarf mikið átak á mörgum sviðum
svo úr þessu verði bætt, þannig að
viðunandi sé. Eins og er, þá er hlutur
sjómanna úr þjóðartekjunum of lít-
ill, og haldist það hlutfall áfram
óbreytt þá vinnur það gegn eflingu
sjómannastéttarinnar. Það er því
nauðsyn á því að stækka þennan
hlut að mun á næstu tímum. Hér er
ekki um hagsmunamál sjómanna
einna að ræða, heldur þjóðarinnar
allrar eins og ég mun reyna að sýna
fram á hér á eftir. Sjósókn hér á Is-
landsmiðum, sérstaklega vetrarsjó-
sóknin, er mjög hörð. Þetta leiðir af
legu landsins á hnettinum og verður
ekki breytt. Vegna þessarar stað-
reyndar, þá krefst okkar sjósókn,
ekki bara traustra og góðra skipa,
heldur líka úrvalsmanna í hvert
skiprúm. íslensk sjómannastétt þarf
því að endurnýjast með slíkum
mönnum jafnóðum og eldri sjó-
menn hverfa frá störfum. Takist
þetta ekki vegna þess að önnur og
auðveldari störf bjóði úrvali æsku-
manna betri kjör, þá hættum við að
ná þeim árangri i fiskveiðum, sem
íslenska þjóðin er þekktust fyrir að
hafa náð. Færi svo vegna skilnings-
leysis á gildi sjómannsstarfsins, þá
mundi það bitna á allri þjóðinni, í
verri lífskjörum. Það er þessi stað-
reynd, sem nú kallar á forustu allra
sjómannasamtaka um að taka
höndum saman til að forða þjóðinni
frá slysi og skipa sjómannsstarfinu
þann sess innan þjóðfélagsins sem
því ber.
Því verður ekki á móti mælt að
sjómenn hafa unnið marga og stóra
sigra í baráttunni fyrir betri kjörum
og auknum félagslegum réttindum á
yfirstandandi öld. I þessu sambandi
vil ég benda á vökulögin á togurun-
um sem voru stórt félagslegt átak á
sínum tíma. En þó undarlegt megi
virðast um undirstöðustétt í þjóð-
félaginu, þá hafa sjómenn orðið að
standa í of mikilli varnarbaráttu um
kjör sín. Þetta stafar að mínu viti af
því, að þjóðfélagslegt vald sjó-
mannastéttarinnar hefur ekki verið í
samræmi við framlag hennar til
þjóðarbúsins, heldur miklu minna.
Það er þessu sem þarf að breyta.
Þegar maður t.d. hugleiðir að starf
sjómannsins gerir þjóðinni kleyft að
halda uppi miklu og margbrotnu
skólakerfi í landinu, þá getur varla
hjá því farið að maður undrist hvað
hlutur sjómannastéttarinnar í þessu
mikla kerfi er smár. I þessu sam-
bandi við ég benda Sjómannadags-
ráði svo og öðrum forustusamtökum
sjómanna á eftirfarandi. Nauðsyn
ber til, að fræðsla um sjómanns-
starfið og gildi þess fyrir þjóðar-
heildina, verði komið inn í ungl-
ingafræðslu skólanna. Jafnhliða
slíkri almennri fræðslu, þarf að veita
unglingunum nokkra faglega innsýn
i hin ýmsu störf sjómannastéttar-
innar. Þá tel ég það ekki vansalaust,
að hér skuli hafa starfað Háskóli fs-
lands í meira en hálfa öld, án þess að
fræðsla væri þar upp tekin í fræðum
sjávarútvegs og fiskveiða. Þetta sýn-
ir okkur hve átakið er stórt, sem þarf
að gera, bara á sviði skólamálanna
einna svo komið verði til móts við
þarfir sjómannastéttarinnar sem
undirstöðustéttar í íslensku þjóðfé-
lagi.
Nú þegar ýmsar þjóðir sem minna
eiga undir fiskveiðum en við, hafa
opnað háskóla sína til framhalds-
náms í fiskveiðum og líffræði hafs-
ins, þá er kominn tími til að við ger-
um það sama. Það er þýðingarlaust
að tala um fjárskort í þessu sam-
bandi, því fjármagnið til skólakerf-
isins er að langstærsta hluta komið
frá sjávarútvegi í gegnum vinnu
sjómanna. Því eiga kennslugreinar á
sviði sjávarútvegs og fiskveiða að
sitja í algjöru fyrirrúmi jafnt í Há-
skóla íslands sem annars staðar í
skólakerfinu. Þessa staðreynd verður
sjómannastéttin að gera sér ljósa og
vinna að framgangi þessa máls, eftir
öllum færum leiðum. Þá þarf á öðr-
um sviðum, að miða menntun sjó-
manna við, að þeir eigi greiðari að-
gang að störfum i landi við sitt hæfi,
verði þeir að hætta á sjónum, ein-
hverra orsaka vegna. Á þessu sviði
stöndum við að baki ýmsum öðrum
fiskveiðiþjóðum nú, og þarf úr því
að bæta.
Þetta sem hér hefur verið upp tal-
ið, gæti orðið áfangi á leið til að efla
íslenska sjómannastétt og gera hana
færari um að sigra þá erfiðleika sem
óhjákvæmilega munu mæta henni á
öllum tímum.
En meira þarf að gera
Þá er ég kominn að þeirri hlið
SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ 67