Ægir - 01.01.1951, Qupperneq 24

18
JE G I R
Adolf Bj örnsson:
Lýsi og Mjöl h.f.,
Ef litið er til baka, þó ekki lengra en til
ársins 1944, blasir við sjónum hér í Hafn-
arfirði upphaf nýsköpunar í atliafna- og
atvinnulífi bæjarins, sem á næstu árum fer
ört vaxandi. Tvær skipasmíðastöðvar vinna
önnum kafnar að aukningu vélbátaflotans
og að auki eru keyptir nýir vélbátar til bæj-
arins og sex nýir togarar pantaðir lil við-
bótar þeim flota, seni fyrir var. Samtimis
sækja aðkomubátar ákai't að fá viðlegu-
jiláss í Hafnarfirði, og um þetta leyti kemst
fjöldi landróðrabáta á vertíð í um 20 tals-
ins. Tvö myndarleg hraðfrystihús höfðu
verið reist og hið þriðja i byggingu.
Á þessuin tímum var engin lifrarbræðsla
til í Hafnarfirði og hafði ekki verið þar ár-
um saman. Þó mun lifrarmagn mótorbát-
anna á vetrarvertíð hafa verið um þessar
mundir 400—500 smálestir. Þvi var öllu
ekið daglega til Reykjavíkur og brætt þar.
Ekki var heldur til í Hafnarfirði fiskimjöls-
verksmiðja og liafði aldrei verið.
Meðan svo var ástatt, var mestu vand-
kvæðum bundið fyrir frystihúsin að koma
frá sér hausum, beinum og öðrum úrgangi,
hvað þá að greiðsla kæmi fyrir. Markaður
var ekki lengur erlendis fyrir sólþurrkað
fiskmjöl, en aðeins voru þá til í Reykjavík
og Keflavík verksmiðjur til þess að vinna
þess háttar fiskmjöl, en höfðu dregið sam-
an allan rekstur.
Frystihúsin urðu því við mikinn kostnað
að aka öllum úrgangi í sjó fram eða á víða-
vang, en slíkt var ekki vinsælt, ])ví að ilm-
urinn þótti ekki sérlega indæll á úrkomu-
sömum og heitum vordögum.
Rætt hafði verið um að byggja sameigin-
lega fiskmjölsverksiniðju fyrir Reykjavík
og Hafnarfjörð með þátttöku frystihúsa i
báðuin bæjunum, en til framkvæmda kom
sú hugmynd aldrei.
Hafnarfirái.
Árið 1934 var fiskmjölsverksmiðja sett
í togarann Garðar frá Hafnarfirði, ein hin
fyrsta, sem sett hefur verið í íslenzkan tog-
ara. Framleiddi hún gufuþurrkað fiskmjöl
og var starfrækt fram á fyrstu ár síðustu
styrjaldar, en þá tekin í land til þess að
rýma fyrir ísfiskmagni.
Jón Sigurðsson, sem var vélstjóri á Garð-
ari og núverandi verksmiðjustjóri hjá Lýsi
og Mjöl h.f., kynntist á ])essum áruin ný-
tízku fiskmjölsvinnslu og sá glöggt hið
mikla verkefni, sem óleyst var á þessu sviði
í íslenzkum sjávariðnaði. Hafði hann hug á
að koma á stofn fiskmjölsverksmiðju í
Keflavík, því að þar var gnægð hráefna. Úr
því gat þó ekki orðið, og hugkvæmdist Jóni
þá að finna hugmynd sinni fastar fætur i
Hafnarfirði, sem þá var að verða allveru-
legur vélbátaútgerðarstaður. Leitaði hann
undirtekta ýmissa útvegsmanna og fór að
lokum á fund forstjóra Bæjarútgerðar
Hafnarfjarðar, Ásgeirs G. Stefánssonar. En
Bæjarútgerðin hafði ákveðið að leggja fram
fé til bygginga og kaupa á níu nýjum vél-
bátum til bæjarins.
Varð að samkomalagi, að Bæjarútgerðin
legði fram í hlutafé til stofnsetningar lýsis-
bræðslu og fiskmjölsverksmiðju, kr. 150
þúsundir, gegn jafniniklu framlagi frá eig-
endum frystihúsa og vélbáta. Með þeirri
upphæð, að viðbættu lánsfé úr Fiskveiða-
sjóði, sem hægt var uð fá, var unnt að reisa
lýsis- og fiskmjölsverksmiðju nægjanlega
stóra til þess að vinna alla Jifur og fiskúr-
gang, sem til félli í Hafnarfirði.
Þann 4. desember 1945 yoru svo kallaðir
saman á fund í skrifstofu Bæjarútgerðar
Hafnarf jarðar, fulltrúar frystihúseigenda
og' vélbátaeigenda í Hafnarfirði, en að auki
voru mættir forstjóri Bæjarútgerðarinnar
og Jón Sigurðsson.
L