Ægir - 01.01.1951, Blaðsíða 28

22
Æ G I R
Sk ipasmí áastöá Haf narfjarðar.
Viátal viá Júlíus Nýborg.
Um það verður ekki deilt, að fyrsta skipa-
smiðastöðin á Islandi var í Hafnarfirði. Að
sjálfsögðu höfðu margir menn víðs vegar
um land’haft atvinnu af smiði báta og' sum-
ir smiðanna smíðað tugi og hundruð báta,
en um eiginlega skipasmíðastöð í þeirri
merkingu, sem við leggjum nú í það orð,
var ekki að ræða fyrr en Bjarni Sivertsen
hófst handa um að koma upp slíkri stöð í
Hafnarfirði árið 1805. Þess má geta sem
dæmis um það, að stöð þessi var ekki illa
húin að tækjum á þeirra tíma vísu, að eitt
sinn er póstskipið kom mikið hrotið úr för
frá Danmörku, var það tekið upp í skipa-
smiðastöð Bjarna og gert við það. Eklci eru
öruggar heimildir um það, hve mörg þitjuð
skip Bjarni hefur tátið smíða í skipasmíða-
stöð sinni, en ekki munu þau hafa orðið
færri en þrjú. En allt frá þeim tíma, að
skipasmiðastöð Bjarna Sívertsens lagðist
niður, en það varð öndverðlega á síðustu
öld, og fram til ársins 1920, var ekkert
þiljuskip smíðað i Hafnarfirði svo vitað sé.
En þá hafði fyrir tveimur áruin verið stofn-
að félag í Hafnarfirði, er nefndist Skipa-
smíðastöð. Hafnarfjarðar. Einn af aðilum
þess var ungur Hafnfirðingur, er lært hafði
skipasmíði í Danmörku. — Þessi arftaki
Bjarna Sívertsens í Hafnarfirði, að því er
skipasmíðar snertir, er Július V. Nyborg.
Fyrir nokkru síðan heimsótti ég Júlíus
Nyborg og innti hann eftir ýmsu frá starfi
hans.
„Hvar og livenær lærðir þú skipasmíði?“
spurði ég Júlíus i upphafi.
„Árið 1916 lagði ég leið mína til Dan-
merkur og hafði þá áltveðið að læra þar
skipasmíði. Upp í þessa ferð lagði ég með
citt hundrað krónur og nokkra aura. Ekki
var það einsdæmi þá, að ungir piltar is-
lenzkir færu utan nær tómhentir. Fyrst um
sinn fékk ég 18 krónur í kaup á viku, en
fæði og húsnæði kostaði 40—45 krónur yfir
mánuðinn. Kaup fulllærðra skipasmiða var
þá 75 aurar um tímann.
Skipasmíðastöð sú, er ég réðst til í fyrstu,
var í bænum Faxeladeplads á Sjálandi, en
hann er hafnarbær kaupstaðarins Faxe-
plads, þar sem aðalkalknámur Dana eru.
Ivarl sá, sem átti skipasmíðastöðina í Faxe-
ladeptads, hét I. Ivoefoed, sjötugur að aldri
og hafði unnið þarna í sama stað í 40—50
ár. Koefoed var mjög þekktur skipasmiður
í Danmörku í þann tíma. Þarna voru smíð-
aðar fjórsigldar skonnortur, 500 rúml. að
stærð, og þegar hér var komið, var farið
að smíða slik skip inni í húsi. Ég' fvlgdist
með smíði eins slíks skips frá því að á því
var byrjað og til þess, er því var hleypt af
stokkunum. Meðan ég dvaldist í Faxelade-
plads, voru tveir vélbátar smíðaðir þar fyrir
Islendinga. Annar þeirra var Sigurður I.,
er nú heitir Gotta, en hinn var Skjaldbreið,
sem nú er vatnsbátur í Reykjavík. Eftir að
ég hvarf frá Koefoed gamla, réðst ég til
skipasmíðastöðvar í Svendborg. Þar voru
meðal annars smíðaðar þrísigldar skonn-
ortur, og tók sex mánuði að smíða eitt slíkt
skip. Að lokum var ég svo um tíma í Ivors-
ör, en þar eru miklar skipasmíðastöðvar,
svo sem kunnugt er.“
„Hvernig snerirðu svo snældu þinni, þeg-
ar dvölinni í Danmörku Iauk?“
„Þá hélt ég heim til íslands, heim lil
Hafnarfjarðar, og kom þangað um mitt
sumar 1918. Þegar þangað kom, stofnaði
ég Skipasmiðastöð Hafnarfjarðar ásamt
Ólafi Davíðssyni og Lofti Loftssyni. Fyrstu
tvö árin var ekki um annað starf að ræða
en viðgerðir á skipum. Bækistöð mína hafði
ég sunnan við fjörðinn, þar sem slippur
Drafnar er nú. Sleði sá, sem ég notaði til