Fréttablaðið - 11.09.2010, Síða 2

Fréttablaðið - 11.09.2010, Síða 2
2 11. september 2010 LAUGARDAGUR FRÉTTASKÝRING Hvenær kemur í ljós hvort ráðherrar verða dregnir fyrir landsdóm, og hvaða lög gilda um dóminn? Þingnefnd sem Alþingi skipaði til að fjalla um mögulega ábyrgð ráðherra vegna efnahags- hrunsins árið 2008 mun skila Alþingi niður- stöðu sinni klukkan 17 í dag. Nefndin getur lagt það til við Alþingi að ákveðnir ráðherrar verði dregnir fyrir landsdóm. Nöfn fjögurra fyrrverandi ráðherra eru oftast nefnd í því samhengi: Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra, Ingibjörg Sól- rún Gísladóttir, fyrrverandi utanríkisráð- herra, Árni M. Mathiesen, fyrrverandi fjár- málaraðherra, og Björgvin G. Sigurðsson, fyrrverandi viðskiptaráðherra. Ekkert hefur heyrst frá nefndinni um hvort landsdómur verði kallaður saman eða hvort lagt verði til á Alþingi að höfðað verði mál á hendur ein- hverjum einstaklingum. Landsdómur hefur aldrei verið kallaður saman á Íslandi. Dómurinn hefur það eina hlutverk að dæma í málum sem Alþingi ákveður að höfða gegn ráðherrum vegna embættisreksturs þeirra. Í landsdómi eiga sæti fimm hæstaréttardómarar, lagaprófess- or, dómstjórinn í Reykjavík og átta aðrir sem kjörnir eru af Alþingi. Alþingi kaus síðast í landsdóm árið 2005 til sex ára. Ráðherrar bera ábyrgð gagnvart Alþingi vegna embættisstarfa sinna. Ábyrgðin er annars vegar pólitísk en hins vegar lagaleg. Pólitísk ábyrgð lýsir sér þannig að meirihluti Alþingis getur samþykkt vantraust á hendur ráðherra og neytt ráðherrann til að segja af sér. Lagaleg ábyrgð ráðherra lýsir sér þannig að meirihluti Alþingis getur samþykkt að ákæra ráðherra fyrir embættisrekstur hans. Alþingi getur samþykkt að draga ráðherra fyrir landsdóm telji þingmenn að ráðherr- ann hafi gerst sekur um að fara í bága við stjórnarskrána, landslög eða stofnað hags- munum ríkisins í fyrirsjáanlega hættu. Til þess þarf ráðherrann að hafa sýnt af sér stór- kostlegt hirðuleysi eða ásetning um að brjóta lög. Í lögum um ráðherraábyrgð kemur einnig fram að hægt sé að ákæra ráðherra sem veld- ur því að eitthvað sé gert sem „stofnar heill ríkisins í fyrirsjáanlega hættu.“ Það sama á við ef hann lætur farast fyrir að „framkvæma nokkuð það, er gat afstýrt slíkri hættu, eða veldur því að slík framkvæmd ferst fyrir.“ Þingið tilgreinir sakarefnið Ákvörðun um málshöfðun gegn ráðherra tekur Alþingi með því að samþykkja fram lagða þingsályktunartillögu. Þar á að til- greina kæruatriðin nákvæmlega. Sókn máls- ins verður bundin við þau kæruatriði sem tilgreind eru af Alþingi, og því mikilvægt að vandað sé afar vel til verka, segir Sigurður Líndal, lagaprófessor við Háskóla Íslands. Alþingi á einnig að kjósa saksóknara í mál- inu, auk fimm manna þingnefndar sem vera á saksóknaranum til aðstoðar. Saksóknarinn gefur út formlega ákæru á hendur ráð- herrunum, en er bundinn af þeim kæru- atriðum sem nefnd eru í þingsályktun Alþingis. Róbert Spanó, lagaprófessor við Háskóla Íslands, segir að ákveði Alþingi að höfða skuli mál á hend- ur ráðherrum sé mikilvægt að þings- ályktun Alþingis sé eins skýr um ákæruefnin og nokkur sé kostur. Best væri að þingsályktunin væri sett fram eins og hefðbundin ákæra svo sóknin verði skýr strax frá upphafi. Ekki er beinlínis kveðið á um það í lögunum hvernig skuli fara með mál þar sem fleiri en einn er ákærður, segir Róbert. Ákveði Alþingi að höfða mál á hendur fleiri en einum ráð- herra mætti gefa út eina ákæru fyrir alla eða sérstaka ákæru fyrir hvern og einn. Róbert og Sigurður eru sammála um að ómögulegt sé að segja fyrir um hversu langan tíma málaferli fyrir landsdómi komi til með að taka. Það velti til dæmis á fjölda ráðherra sem séu ákærðir og hversu flókin ákæruatrið- in séu. Sigurður segir þó ljóst að séu ákæru- efnin flókin og hörðum vörnum haldið uppi geti málaferlin dregist verulega á langinn. Ekki er kveðið á um það í lögum um lands- dóm hvar hann skuli koma saman, utan þess að það á nema í undantekningartilvikum að vera í Reykjavík. Þeir sérfræðingar sem Fréttablaðið ráðfærði sig við í gær töldu lík- legast að landsdómur þingaði í húsakynnum Hæstaréttar, verði hann kallaður saman. brjann@frettabladid.is Niðurstöðu um ábyrgð ráðherranna vænst í dag Skýrsla þingmannanefndar sem fjallað hefur um ábyrgð fyrrverandi ráðherra á hruninu verður birt kl. 17 í dag. Þá kemur í ljós hvort nefndin mælir með því að fyrrverandi ráðherrar verði dregnir fyrir landsdóm. Ráðherrar sem dæmdir eru í landsdómi eiga engan kost á að áfrýja dóminum til æðra dómstigs, og er dómur landsdóms því endanlegur. Þeir sem dæmdir hafa verið eiga þó kost á því að fá málið tekið upp aftur fyrir dóminum komi fram ný gögn sem sýna fram á sýknu eða minni sök. Róbert Spanó, lagaprófessor við Háskóla Íslands, segir engin ákvæði í íslensku stjórnarskránni sem áskilji rétt til áfrýjunar. Í viðauka Mannréttindasáttmála Evrópu sé þó áskilið að í sakamálum sé réttur til áfrýjunar. Þar er þó einnig að finna undantekningarákvæði, þar sem segir að fjalli æðsta dómstig um mál strax á frumstigi þurfi möguleiki á áfrýjun ekki að vera til staðar. Árið 1995 var Erik Ninn-Hansen, þáverandi dómsmála- ráðherra Danmerkur, sakfelldur í danska ríkisréttinum í svokölluðu Tamílamáli. Í málum sem danski ríkisrétturinn dæmir í er ekki heimild til áfrýjunar. Ninn-Hansen skaut málinu til Mannréttindadómstóls Evrópu, sem taldi þetta fyrirkomulag standast ákvæði mannréttindasáttmálans, segir Róbert. Geta ekki áfrýjað dómi landsdóms INGIBJÖRG SÓLRÚN GÍSLA- DÓTTIR, ÁRNI M. MATHIE- SEN, GEIR H. HAARDE OG BJÖRGVIN G. SIGURÐSSON Þetta eru fyrrum ráðherrarnir fjórir sem oftast eru nefndir í tengslum við mögulega ábyrgð á hruninu. STJÓRNSÝSLA Viðar Már Matthías- son, prófessor við lagadeild Háskóla Íslands, hefur verið skip- aður dómari við Hæstarétt sam- kvæmt tillögu Ögmundar Jón- assonar dóms- málaráðherra. Aðrir umsækjendur um embættið voru Sigríður Ingvarsdóttir héraðsdómari, Sigrún Guð- mundsdóttir héraðsdómari og Þorgeir Örlygsson, dómari við EFTA-dómstólinn í Lúxemborg. Hæfisnefnd mat Viðar og Þor- geir hæfasta. Viðar tekur sæti Hjördísar Hákonardóttur, sem baðst lausnar fyrir aldurs sakir í sumar. Viðar Már er 56 ára að aldri. Hann hefur þrívegis verið settur dómari við Hæstarétt tíma- bundið. - sh Ögmundur skipar dómara: Viðar Már í Hæstarétt VIÐAR MÁR MATTHÍASSON Erlendur, dæmir þetta sig ekki sjálft? „Það er annarra að dæma um það.“ KR-ingar segjast ekki treysta dómaranum Erlendi Eiríkssyni til að dæma leik þeirra á móti ÍBV í Pepsi-deildinni á morgun vegna þess að hann hafi dæmt á þá tvö víti í leik gegn FH. SPURNING DAGSINS Køben Nánari upplýsingar á expressferdir.is eða í síma 5 900 100 Borgarferð 65.800 kr. Innifalið: Flug með sköttum og öðrum greiðslum. Gisting á Hótel Wakeup í þrjár nætur, sem er vel staðsett og með ríkulegum morgunverði. 1. – 4. október Verð á mann í tvíbýli, aðeins frá: á kostakjörum Þeir fimm hæstaréttardóm- arar sem setið hafa lengst eiga sæti í landsdómi. Forseti hæstaréttar er alltaf forseti landsdóms. Dómararnir fimm eru: ■ Ingibjörg Benediktsdóttir, forseti hæstaréttar ■ Árni Kolbeinsson ■ Garðar Kristjánsson Gíslason ■ Gunnlaugur Claessen ■ Markús Sigurbjörnsson Landsdómurinn Alþingi kýs átta menn í landsdóm á fimm ára fresti. Síðast var kosið í dóminn árið 2005. Þá voru eftirtaldir kjörnir: ■ Brynhildur Flóvenz lögfræðingur ■ Dögg Pálsdóttir hæstaréttarlögmaður ■ Fannar Jónasson viðskiptafræðingur ■ Hlöðver Kjartansson lögmaður ■ Jóna Valgerður Kristjánsdóttir fyrrv. alþingismaður ■ Linda Rós Michaelsdóttir kennari við Menntaskól- ann í Reykjavík ■ Sigrún Magnúsdóttir fyrrverandi borgarfulltrúi ■ Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hæstaréttarlögmaður Að lokum eiga sæti í lands- dómi dómstórinn í Reykjavík og prófessor í stjórnskipunar- rétti við Háskóla Íslands. Þeir eru: ■ Helgi I. Jónsson dómstjóri Héraðs- dóms Reykjavíkur ■ Annaðhvort Björg Thorarensen, prófessor í stjórnskipunarrétti við HÍ, eða Eiríkur Tómasson, prófessor í stjórnskipunarrétti við HÍ. SVEITARSTJÓRNIR Bæjarstjórn Hvera- gerðis vill kaupa til baka hitaveitu bæjarins sem seld var Orkuveitu Reykjavíkur árið 2004. Fulltrúar meirihluta Sjálfstæð- isflokks segja söluna hafa verið afar umdeilda á sínum tíma. Veitu- kerfið hafi verið selt og veittur einkaréttur á sölu og dreifingu á heitu vatni, einnig einkaréttur til virkjunar jarðhita í eignarlandi bæjarins. Nú ætli Orkuveitan „að varpa ábyrgðarlausri skuldasöfn- un“ yfir á Hvergerðinga með 35 prósenta hækkun á heitu vatni. Hagsmunir bæjarbúa hafi verið „gróflega fyrir borð bornir“ með sölunni. Minnihluti A-listans segir það dylgjur að vegið hafi verið að hags- munum bæjarbúa með sölunni. Hita- veitan hafi verið rekin með tapi og mjög dýrar endurbætur verið yfir- vofandi. Peningarnir hafi farið í að borga niður erlendar skuldir. Nú stefni skuldsetning í að verða 165 prósent af tekjum bæjarins: „Í ljósi þessarar erfiðu skulda- stöðu telja bæjarfulltrúar A-list- ans sjálfstæðismenn sýna mikið ábyrgðarleysi að ætla að skuldsetja bæjarfélagið enn frekar með kaup- um á hitaveitunni og þannig varpa ábyrgðarlausri skuldasöfnun yfir á íbúa Hveragerðisbæjar,“ segir í bókun A-listans. - gar Meirihlutinn í bæjarstjórn Hveragerðis segir sölu hitaveitu hafa verið mistök: Vilja kaupa hitaveitu til baka Í HVERAGERÐI Orkuveita Reykavíkur hefur einkarétt á sölu heits vatns og gufu í Hveragerði. FRÉTTBLAÐIÐ/VALLI STJÓRNMÁL Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra hefur fengið boð á þjóðfund sem haldinn verður í nóvember. Jóhanna var ein þús- und Íslendinga sem valdir voru með slembiúrtaki úr þjóðskrá. Jóhanna greindi frá þessu að loknum ríkisstjórnarfundi í gær. Hún sagðist þurfa að skoða alvar- lega hvort hún tæki boðinu. Ýmsir teldu ekki hlutverk ráðherra að taka þátt í fundum sem þessum. Fundurinn á að leggja til stjórn- arskrárbreytingar áður en stjórn- lagaþing kemur saman. - sh Fékk boð á þjóðfund: Jóhanna lenti í slembiúrtaki DÓMSMÁL „Evrópudómstóllinn var nú að dæma með fyrirtækjum á frjálsum markaði,“ segir Lárus Páll Ólafsson hjá veðmálafyrir- tækinu Betsson um dóm sem féll á miðvikudag í máli gegn þýska ríkinu. Deilt var um lög í Þýskalandi sem hindra starsfemi sjálfstæðra veðmálafyrirtækja. Evrópudóm- stólinn segir þetta kunna að vera óréttlætanlegt. Lárus Páll segir að í sumar hafi verið samþykkt lög á Ísland um að erlend fyrir- tæki á borð við Betsson megi ekki auglýsa happdrætti og veðmál. Lögin hafi verið klæðskerasaum- uð af aðilum tengdum íslenskum happdrættum til að koma í veg fyrir samkeppni. - gar Betsson fagnar Evrópudómi: Einokun ríkis sögð vafasöm
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112

x

Fréttablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.