Morgunblaðið - 31.10.2009, Síða 28

28
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 31. OKTÓBER 2009
FormaðurLands-sambands
íslenskra útvegs-
manna velti því
upp á aðalfundi
sambandsins í
vikunni hvort núverandi
stjórnvöld þekktu ef til vill
ekki sögu fiskveiðistjórnunar
hér við land. Sjálfsagt dettur
honum ekki í hug að stjórn-
völd þekki ekki söguna, enda
vantar hvorki reynsluna hjá
forystumönnum stjórn-
arflokkanna né ráðherra
málaflokksins. Þetta var
sennilega aðeins kurteisleg
aðferð til að benda á hve vit-
laus og hættuleg áform rík-
isstjórnarinnar í sjáv-
arútvegsmálum eru.
Á aðalfundinum kynnti
Þorvarður Gunnarsson frá
endurskoðunarfyrirtækinu
Deloitte skýrslu um afleið-
ingar fyrirhugaðrar fyrning-
arleiðar á útgerðarfyrirtæki
landsins. Í stuttu máli er það
niðurstaða Deloitte að verði
aflaheimildir innkallaðar á
20 árum, þ.e. 5% á ári,
myndi það setja stærstan
hluta sjávarútvegsins í þrot.
Aflaheimildir sjávar-
útvegsins eru nú bókfærðar
á um 200 milljarða króna,
samkvæmt mati Deloitte.
Heildarskuldir greinarinnar
eru um 550 milljarðar króna
og eru þessar skuldir að-
allega tilkomnar vegna hag-
ræðingar innan greinarinnar.
Ætli stjórnvöld sér að taka
kvótann af útgerðunum er
fyrirsjáanlegt að stærstur
hluti útgerðanna mun fara í
greiðsluþrot eins
og alltof mörg
önnur fyrirtæki.
Afleiðingin yrði
sú að bankarnir
yrðu að taka
skellinn, sem
augljóst er að þeir réðu alls
ekki við. Með fyrningarleið
væru stjórnvöld því ekki að-
eins að kalla hörmungar yfir
sjávarútveginn heildur einn-
ig nýjar hremmingar yfir
bankakerfi landsins og þar
með efnahag landsins í heild.
Núverandi stjórnvöld
verða að fara að átta sig á
mikilvægi sjávarútvegsins
fyrir íslenskan efnahag og
þau verða einnig að átta sig
á stöðu efnahagsmála al-
mennt. Þau verða að skilja
það að leiðin út úr efnahags-
erfiðleikunum er ekki að
leggja undirstöðuatvinnuveg
þjóðarinnar í rúst. Ekki
frekar en leiðin út úr erf-
iðleikunum er að stöðva alla
frekari nýtingu annarra auð-
linda landsins.
Þrátt fyrir að innan
sjávarútvegsins hafi farið
fram mikil og kostnaðarsöm
hagræðing, sem sést af
skuldastöðu greinarinnar,
stendur hann ótrúlega vel.
Verði honum leyft að dafna
hefur hann alla burði til að
gera það áfram. Á hinn bóg-
inn er hægt að knésetja
hann með röngum ákvörð-
unum og koma honum undir
forsjá ríkisins, beint og
óbeint. Þrátt fyrir allt verð-
ur því tæpast trúað að það
sé sú leið sem ríkisstjórnin
vill fara.
Fyrningarleiðin er
hættuleg útgerð-
inni, bönkunum og
efnahag landsins}
Undirstaðan í hættu
FjölskyldaMörtu Thors
og Péturs Bene-
diktssonar afhenti
nýverið Borg-
arskjalasafni skjalasafn Ólafs
Thors, fyrrverandi forsætis-
ráðherra, til varðveislu. Fyrir
eru í safninu merk gögn af
margvíslegu tagi, þar á meðal
skjöl Bjarna Benediktssonar,
fyrrverandi forsætisráð-
herra, nánasta samverka-
manns Ólafs drýgsta hluta
langs ferils hans. Mikill feng-
ur er í þessum gögnum öllum.
Það kemur ekki síst til af því,
að mennirnir sem þarna áttu í
hlut voru áhrifamenn og ör-
lagavaldar í íslensku þjóðlífi.
Þeir héldu um valdatauma
lengur en flestir og mótuðu
stefnu og störf áhrifamesta
flokksins um mjög langt
skeið. Þótt þessir nánu sam-
verkamenn væru
um margt ólíkir
og bættu þannig
hvor annan upp,
þá áttu þeir það
með öðru sameiginlegt að
þeir héldu mjög vel til haga
miklum fjölda bréfa og minn-
isblaða, sem þeir skrifuðu
samhliða erilsömum störfum.
Lítill vafi er á að fróðleiksfús
íslenskur almenningur hefur
nú fengið aðgang að sögu-
legum fjársjóði og fræðimenn
eiga enn betri færi en áður að
leggja mat á atburði síðari
tíma sögu. Borgarskjalasafn
hefur augljóslega vakið
traust þess ágæta fólks, sem
svo vel hefur gætt þess mikla
arfs, sem því var trúað fyrir.
Eiga allir sem komið hafa að
því að tryggja merkum heim-
ildum umgjörð og geymslu-
stað við hæfi þakkir skildar.
Gersemar bætast
í Borgarskjalasafn }Skjöl Ólafs Thors Einhverju sinni tilkynnti ég kunn-ingja mínum hátíðlega að ef veit-ingastaður í nafni ákveðinnar er-lendrar skyndibitakeðju, sem égnenni ekki að nefna, yrði opnaður
í höfuðstað Norðurlands flytti ég samstundis
þaðan á brott. Gott ef ég ræddi ekki um tvær
keðjur í þessu sambandi.
Kunninginn varð býsna undrandi. Fannst ég
gamaldags og fussaði yfir þeim rökum að bæði
væri maturinn óhollur og vondur og hið staðlaða
húsnæði, sem ætíð virðist reist undir reksturinn,
yrði veruleg lýti á fallegum bæ.
Andskotans sveitamennska!
Svo hugsaði hann sig svo um í stutta stund, og
bætti við: Frelsið er yndislegt.
Auðvitað er það rétt, en meginmunurinn á
okkur er sá (fyrir utan það hve ég er miklu
myndarlegri) að mér finnst flott að vera sveitó! Flott að
þora að bjóða upp á sérkenni.
Jafnvel þótt ég yrði þjóðhöfðingi gæti ég líklega ekki
meinað fyrirtæki að stunda starfsemi svo fremi hún sé lög-
leg og eflaust er gamaldags og hallærislegt að vera ekki
hrifinn af því að öll krummaskuð á jörðinni séu eins. Að alls
staðar geti bandarískur ferðamaður gengið að sínum þjóð-
arréttum, svo dæmi sé tekið.
Í gegnum tíðina hefur oft verið dásamað hve yndislegt er
að aka um franska sveitavegi, kaupa rauðvín hjá næsta
bónda, ost hjá þeim þarnæsta og jafnvel pâté á þriðja bæn-
um. Þar var, held ég, ekki spurt að því hvort bóndinn væri
skítugur á fingrunum þegar hann rétti ferða-
langinum ostbitann. Íslendingar eru að feta sig
inn á þessa braut, guði sé lof, og ákveðnir veit-
ingamenn predika að fólk eigi frekar að ferðast
til þess að borða en að matvæli séu flutt langar
leiðir. Það þykir mér góður boðskapur.
Vitaskuld ræður fólk hvað það lætur ofan í
sig og hvort það borðar vondan mat í ljótum
húsum. Og ég hefði sjálfsagt ekki staðið við hót-
unina, ef hótun skyldi kalla, þótt Akureyringar
yrðu hlekkjaðir við þessar tvær ónefndar fæðu-
keðjur.
Enn er ég ekki fluttur, vonandi kemur ekki til
þess og miðað við fréttir vikunnar þarf ég ekk-
ert að óttast í bili.
Sjálfsagt er ekki skynsamlegt að reyna að
hafa vit fyrir öðrum. Frelsið er jú yndislegt. En
það er ekkert launungarmál að mér þætti betra
ef erlendum gestum, og íslenskum ferðamönnum, stæði til
boða rammíslenskur heimilismatur í fleiri þjóðvegasjoppum
en raun ber vitni. Það hlýtur að vera útbreiddur misskiln-
ingur að Íslendingar vilji helst borða pylsur eða hamborg-
ara á ferðalögum.
Í samræmi við þessa skoðun rann mér kalt vatn á milli
skinns og hörunds við nýlega frétt af listalífinu í Frakklandi.
Ekki þó matargerðarlist, eða hvað? Áform eru uppi um að
opna McDonald’s-veitingastað í helgidómi franskrar menn-
ingar, Louvre-safninu.
Afskaplega er ég ánægður með að hafa þegar skoðað
Mónu Lísu. skapti@mbl.is
Skapti
Hallgrímsson
Pistill
Gott að vera búinn að sjá Mónu
FRÉTTASKÝRING
Eftir Silju Björk Huldudóttur
silja@mbl.is
F
yrst þegar skilgreint
hefur verið eftir hverju
verið sé að leita og farið
er raunverulega að leita
þá er hægt að finna
fórnarlömb mansals,“ sagði Ruth
Freedom Pojman, vara-
mansalsfulltrúi Öryggis- og sam-
vinnustofnunar Evrópu (ÖSE), á
opnum morgunverðarfundi í gær um
aðgerðir gegn mansali.
Í erindi sínu fjallaði Pojman um
aðgerðaáætlun íslenskra stjórnvalda
gegn mansali, sem samþykkt var í
mars á þessu ári, og tók fram að sér
litist mjög vel á hana. Hún væri
metnaðarfull og myndaði skýran
ramma í baráttunni gegn mansali.
Lagði hún áherslu á að besta leiðin
til þess að fyrirbyggja mansal væri
hins vegar að ráðast gegn eftir-
spurninni eftir ókeypis vinnuafli og
kynlífsþrælum. Sagði hún nýlega
samþykkt lög þar sem kaup á vændi
hefðu verið gerð refsiverð svo og fyr-
irhugað bann við nektardansi senda
mikilvæg skilaboð út í samfélagið.
Glæpamennirnir skrefi á undan
„En stjórnvaldsaðgerðir hafa eng-
in áhrif nema þeim sé fylgt eftir með
aðgerðum lögreglunnar,“ sagði
Pojman og lagði jafnframt áherslu á
mikilvægi samvinnu stofnana og
frjálsra félagasamtaka. „Einnig þarf
að tryggja að frjáls félagasamtök fái
nauðsynlegar fjárveitingar þannig
að þau geti starfað,“ sagði Pojman
og minnti á að glæpamennirnir sem
skipuleggi mansal séu alltaf einu
skrefi á undan stjórnvöldum þar sem
þeir glími ekki við kröfu um sífelldan
niðurskurð.
Pojman sagði mikilvægt að þjálfa
fagfólk og almenning í því að taka
eftir vísbendingum um mansal. „Að
mínu mati þarf líka að kenna kynja-
fræði og mannréttindi upp allt skóla-
kerfið,“ sagði Pojman. Undir þetta
tók Hildur Jónsdóttir, formaður sér-
fræði- og samhæfingarteymis um
mansalsmál. Sagði hún m.a. ætl-
unina að fara af stað með upplýs-
ingaherferð ætlaða ungum körlum
til þess að koma í veg fyrir að þeir
gerist kaupendur vændis.
Vantar fleiri verkfæri
„Við þurfum á öllum þeim með-
ulum að halda sem hægt er að fá til
þess að berjast gegn mansali. En við
þurfum líka að fá fleiri tæki í verk-
færakassann okkar,“ sagði Sigríður
Björk Guðjónsdóttir, lögreglustjóri
á Suðurnesjum. Meðal þeirra tækja
sem hún nefndi var heimild lögregl-
unnar til fyrirbyggjandi rannsókna
líkt og þekkist í nágrannalöndum
okkar. Undir þetta tók Þórunn J.
Hafstein, settur ráðuneytisstjóri
dómsmála- og mannréttinda-
ráðuneytisins. Bentu þær á að eins
og staðan væri í dag gæti lögreglan
ekki framkvæmt húsleit né skoðað
tölvur eða bankareikninga nema
fenginn væri dómsúrskurður um
slíkt. Þannig ætti lögreglan erfitt
með að rannsaka mál þar sem grun-
ur léki á um að fremja ætti glæp, en
eins og staðan væri í dag gæti lög-
reglan fyrst fyrir alvöru rannsakað
glæpi sem þegar væri búið að
fremja. Sigríður lagði áherslu á að
auðvitað þyrftu að vera mjög skýrir
rammar utan um slíkar fyrirbyggj-
andi rannsóknarheimildir.
Morgunblaðið/Heiddi
Ávarp Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra, ávarpaði fundinn, en Ruth
Freedom Pojman, varamansalsfulltrúi ÖSE, var sérstakur gestur að utan.
Fórnarlömb mansals
finnast aðeins sé leitað
Sterkasta vopnið í baráttunni
gegn vændi var að gera kaup á
vændi refsiverð. Þetta sagði Mar-
grét Steinarsdóttir, fram-
kvæmdastjóri og lögfræðingur
Alþjóðahúss, á fundi í gær.
Hvert er markmið íslenskra
stjórnvalda með aðgerða-
áætlun sinni gegn mansali?
Með henni á m.a. að samhæfa
innlent samstarf gegn mansali
og koma á fót formlegri yfirum-
sjón með málaflokknum. Efla á
fræðslu um mansal fyrir fag-
stéttir og starfsfólk stjórnvalda.
Veita á þolendum mansals
nauðsynlega heilbrigðisþjón-
ustu, sálgæslu, viðeigandi
stuðning og vernd sem og að-
stoð til að tryggja örugga end-
urkomu til heimalands. Vinna á
gegn eftirspurn á vændis- og
klámmarkaði með því að auka
eftirlit með vændisstarfsemi og
koma lögum yfir þá sem stuðla
að, skipuleggja eða hafa ábata
af henni. Áætlunin kveður jafn-
framt á um það að alþjóðasátt-
málar er varða mansal verði
fullgiltir, þeirra á meðal er Pa-
lermó-sáttmáli SÞ.
Er vitað hve mörg fórnarlömb
mansals hafi verið hérlendis?
Já og nei. Rannsókn Fríðu Rós-
ar Valdimarsdóttur, mannfræð-
ings, á vegum Rauða kross Ís-
lands leiddi í ljós að á sl.
þremur árum eru fórnarlömb
mansals a.m.k. 59 og hugs-
anlega allt að 128.
S&S
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á slóðinni http://morgunbladid.blog.is/
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon