Freyr - 01.03.1981, Blaðsíða 21

Fjárhúsin í Hofstaðaseli ásamt votheysturnum. (Ijósm. M.E.)
réttir langt í burtu, jafnvel í öðrum
sýslum.
Staða riðubænda er ákaflega
slæm, einkum í samskiptum við
aðra bændur. Þeir geta búist við
því að ásetningslömbin sýkist öll
og þeir fá ekki bætur til að skera
niður, þannig að mögulegt sé fyrir
þá að endurnýja fé sitt. Þeir mega
ekki kaupa að líffé, hvorki lömb né
fullorðið og óheimilt er að flytja
frá riðubæjum ókunnugt fé, sem
þar kemur fyrir, en reglugerðin
segir ekki tii um, hvað gert skuli
við það. Allir nágrannarnir eru
dauðhræddir við þá og kannski
mest ráðunautarnir, sem fara bæ
frá bæ og úr fjárhúsi í fjárhús. Þeir
koma ekki ótilneyddir. Sama
vandamálið er með sæðingar. Hér í
sýslu er gerður sérstakur leiðangur
á riðubæi, en er þá ekki eins verið
að dreifa smiti milli þeirra inn-
byrðis?
Af þessum ástæðum er það
kappsmál fyrir þann bónda, sem er
með riðufé að losna við þetta og
ekki síður fyrir nágrannana. Þró-
unin er sú að þetta breiðist stöðugt
út og það þarf að spyrna við fótum,
ef þessi veiki á ekki að breiðast út í
stórum stíl.
Hvernig telur þú að framkvæma
eigi niðurskurð?
Til þess er reglugerðin um varnir
gegn riðu að mörgu leyti góð, ef
henni væri bara framfylgt sam-
viskusamlega, bæði með niður-
skurð og heftingu á útbreiðslu í
huga. Það er t. d. á móti reglugerð
að sláturfé er dembt inn á slátur-
hús, hvort sem það er með riðu eða
ekki og jafnvel að sláturhús sé
opnað eingöngu til að slátra riðufé
og afurðum síðan dreift um allt.
Þessi stranga reglugerð er ekkert
annaó en dauðadómur á búrekstur
viðkomandi manna, þar sem lítið
hefur verið gert til þess að bæta
það efnahagslega tjón, sem af
riðunni hlýst.
Þó tel ég það til mikilla bóta, að
Sauðfjárveikivarnir hafa ákveðið
að bæta grunsamlegar kindur, sem
lógað er heima, því að þá fá þær
einnig glöggar upplýsingar um út-
breiðslu veikinnar og hvernig hún
þróast á einstökum búum. Þar sem
veikin er mjög svæsin, finnst mér
að sauðfjárveikivörnum beri
skylda til að grípa í taumana eins
og kveðið er á um í 4. og 5. grein
reglugerðarinnar um varnir gegn
útbreiðslu riðuveiki, en það hefur
ekki verið gert fram að þessu. Það
er óviðunandi að úrskurða
ákveðin svæði sýkt og láta svo búfé
og bændur veslast upp af völdum
riðunnar eftirlits- og afskiptalaust.
Það þarf að beita samh jálp til að
komast yfir þetta, því að það er
allra hagur. Nú er ríkjandi tak-
mörkun á búvöruframleiðslu og
þar með er gullvægt tækifæri til að
leggja til atlögu. Segjum að ein fél-
agsheild, t. d. bændur í Búnaðar-
sambandi Skagfirðinga tækju sig
saman og ákvæðu að leggja nokk-
uð á sig til að bægja frá þessum
háska. Það gæti farið þannig fram
að hver um sig legði fram tvö eða
þrjú lömb, sem þeir hefðu umfram
kvóta og það notað til þess að
aðstoða þá bændur sem væru fjár-
lausir vegna niðurskurðar. Tvennt
vinnst með því. Minni framleiðsla
og unnið væri að útrýmingu rið-
unnar. Einnig væri eðlilegt að
Bjargráðasjóður hefði þarna hönd
í bagga.
Ég tel ekki nauðsyn að skera
niður á öllum riðubæjum sama
árið. Það mætti t. d. fylgja upp-
rekstrarsvæðum. Hér um slóðir
eru mörg upprekstrarsvæði og
jafnvel til að sami hreppurinn hafi
fleiri en eina afrétt.
Þessum bændum þarf að útvega
áftur líffé og það tel ég skynsam-
legast að gera með þeim hætti að
semja við ákveðna bændur um að
ala upp líffé fyrir þá og væri fé
þeirra undir sérstöku eftirliti.
Menn væru hins vegar ekki að
kaupa líffé sitt úr hverri áttinni.
Spurningin er hvort ekki ætti að
ala þetta fé upp í veturgamalt áður
en það er flutt á riðubæi vegna þess
að greinilegt er að lömbum er
hættast við að smitast. Einnig
kæmi til álita að menn fengju ekki
fulla sína fyrri fjártölu á einu árí.
Með þessu fylgdi svo að riðu-
bændur þyrftu að gera átak í að
girða hjá sér.
Riða er veirusjúkdómur og við
höfum annað dæmi um veirusjúk-
dóm í húsdýrum hér á Iandi sem
er plastmacytose-sjúkdómurinn í
minknum. I baráttunni við hann er
markvisst stefnt að því að útrýma
sjúkum dýrum.
M. E.
FREYR — 181