Freyr - 01.03.1981, Blaðsíða 8

Riðuveiki breiðist stöðugt út
og er að verða umtalsvert vandamál
víða um land.
— Viðtal við Sigurð Sigurðarson, dýralækni á Keldum:
Hvers konar sjúkdómur er riðu-
veikin?
Riðuveiki er lúmskur, langvinnur
og kvalafullur smitsjúkdómur og
ólæknandi, sem leggst mjög þungt
á einstakar ættir sauðfjár. Sjúk-
legar breytingar finnast í mið-
taugakerfi, heila neðantil og aft-
antil. Þessar breytingar eru
óvenjulegar að því leyti að ekki
finnast bólgubreytingar heldur
hrörnunar eða ellibreytingar. Slík-
ar breytingar er undarlegt að sjá í
ungu fé. Sár og bólgur finnast þó í
húð þegar kláði fylgir riðu. Þessi
sjúkdómur er einn hinna
hæggengu því að langur tími líður
frá smiti til einkenna, margir mán-
uðir, oftast meiraen ár ogstundum
mörg ár. Og með veikina ganga
kindur margar vikur og stundum
líða margir mánuðir frá því að
kindin sýnir einkenni (klínísk
einkenni) þar til hún deyr eða er
orðin ósjálfbjarga. Með góðri
hjúkrun má þó lengi halda lífi í
riðukindum. Riðuveiki er allt ann-
arsjúkdómuren Hvanneyrarveiki,
sem sums staðar á landinu hefur
verið kölluð riða eða riðuveiki.
Orsök Hvanneyrarveiki er
skemmt hey og sýklar sem í því
lifa. Riðu hefur einnig verið ruglað
saman við Visnu, sem fylgdi í
kjölfar mæðiveikinnar. Orsök
visnu var mæðiveira, sem hafði
villst í miðtaugakerfið. Kopar-
skortur í unglömbum mun einnig
hafa verið kallaður riða einhvers
staðar en algengara nafn er fjöru-
skjögur. Riðu er einnig hægt að
rugla saman við heilabólgur og
heilahimnubólgur af ýmsum gerð-
um og helti eða stirðleika í gangi.
Kláði og óþrif geta villt um og
skyggt á einkenni á frumstigum
veikinnar. — Orsök riðuveiki er
óvenjulega harðsvírað smitefni af
veirukyni.
Hver eru þá einkenni veikinnar á
frumstigi?
Þau eru því miður óljós og breyti-
leg eftir landshlutum auk þess sem
þau geta verið breytileg innan
sama bæjar og milli bæja. Sam-
eiginlegt er þó að kindurnar verða
„undarlegar í háttum“ ókyrrar á
garða, varar um sig, kvíðnar eða
óttaslegnar þegar á að handsama
þær og óöruggar í hreyfingum.
Fiðringur er í húð og stundum
kláði alveg frá byrjun. Kláði sést
þó alls ekki alls staðar. Hægfara
vanþrif þrátt fyrir góða lyst eru alls
staðar einnig titringur á haus og
víðar um skrokk og seinna skjálfti
eftir áreynslu, jafnvel snarast
kindin um koll, þegar tekið er í
horn á henni. Þar sem kláði er
áberandi einkenni frá upphafi eins
og raunin er víðast hvar austan-
lands sést snemma að kindin
stendur við stoð eða vegg eða úti
við staura og moldarbörð og
nuddar sér í sífellu. f>á eru nudd-
Sigurður Sigurðarson
aðir blettir eða þófin ull, stundum
hárlausir og særðir blettir. Kindin
gnístir tönnum, óeðlilegt nasa-
rennsli og munnvatnsrennsli sést.
Nefnd hafa verið gönuhlaup eða
hálfgert æði í kindum sem styggð
kemur að. Yngsta kind sem riða
hefur fundist í hér á landi er lamb í
febrúar. Venjulegasti aldur er
2—4 ár. Glögg lýsing er á ein-
kennum riðuveiki í yfirlitsgrein
eftir Pál A. Pálsson yfirdýralækni í
Frey sept. 1978. Þar er einnig að
finna reglugerð um varnir gegn
veikinni. í Handbók bænda 1979
er einnig lýsing á veikinni eðli og
afleiðingum. Þessar greinar ættu
menn að lesa. Þeir sem þess óska
geta að sjálfsögðu fengið senda
lýsingu á einkennum veikinnar.
Aðal atriði er að gera sér vel ljós
168 — FREYR