Bændablaðið - 21.04.1998, Síða 10

10
Bœndablaðið
Þriðjudagur 21. apríl 1998
Hópurinn
samankominn á
flugvellinum í
Glasgow á
heimleið.
Hrútar með blá belti
og whiskíverksmiðja í Skotlandi
Það hefur verið venja að 2. bekkur á
Hvanneyri fari í náms- og skemmtiferð
erlendis í eina viku. Ákveðið var að fara
til Skotlands þetta árið og sú ferð var
farin í febrúar. Voru það 28 ferðalangar
sem stigu upp í flugvél og héldu af landi
brott og var ákvörðunarstaðurinn
Glasgow. Hér á eftir kemur ferðasagan
okkar.
Laugardagur 7.febrúar.
Við bókuðum okkur inn og fórum svo
inn í flugstöðina og allir mættu á réttum
tíma í flugvélina. Sumir voru með fiðring í
fótboltatánum enda fór hluti hópsins á
fótboltaleik hjá Glasgow Rangers. Þetta var
gnðarleg upplifun, þar sem 50 þúsund
áhorfendur voru samankomnir og mikil
stemming á staðnum.
Sunnudagur 8.febrúar.
Við fórum meðal annars í stærsta
ullarsel Skotlands. Þetta var gríðarlega stór
verslun með allt sem tengdist ull, en Skotar
leggja mikið upp úr ullarframleiðslu og
vanda sig mikið í þeirri framleiðslu. Þar var
líka kynning á sauðfjárrækt; ungur maður
var þama og kynnti okkur starfsemi á
fjárbúum, hvemig allt gengi nú fyrir sig árið
um kring. Meðal annars komumst við að
því að þeir setja belti á hrútana um
fengitímann og í því er blár litur, þannig að
það sést á ánum, ef að hrútamir hafa verið
að eiga við þær. Einnig sagði hann okkur
frá því að flestir hrútamir em geltir sem
smálömb, til að öll orkan fari í kjötvöxt og
þeir geti slátrað þeim fyrr.
Svo var komið að hápunkti dagsins,
heimsókn í whiskíverksmiðju. Whiskíið
sem þar er framleitt heitir Glengoyne og er
maltwhiskí. Við dreyptum á 10 ára gamalli
framleiðslu á meðan við horfðum á
kynningarmyndband um staðinn og
framleiðsluna. Svo vomm við leidd í
gegnum verksmiðjuna og
framleiðsluferillinn kynntur.
Aðaluppistaðan í whiskíinu er vatn, bygg og
ger og því sáu margir fram á það að það
væri alveg eins hægt að framleiða whiskí á
Islandi, því ekki?
Mánudagur 9febrúar.
Nú var það m.a. heimsókn í
landbúnaðarháskólann í Edinborg. Þar tók á
móti okkur kynningarfulltrúi skólans sem
sagði okkur frá skólanum og leiddi okkur
um lítinn hluta hans, m.a. bókasafnið,
bókaútgáfuna og tilraunastofur.
Okkur var sagt að mikil áhersla væri
lögð á tölvukennslu og að nemendur
tileinkuðu sér tölvuvinnuna. í Skotlandi er
búið að sameina útgáfu landbúnaðarefnis
undir einn hatt og sér háskólinn um útgáfu á
því. M.a. sáum við Handbók bænda í
Skotlandi og er hún um tvöfalt stærri en
okkar. Skólinn þama er líka gríðarlega stór
og gamla skólahúsið okkar hér á Hvanneyri
virtist því vera mjög lítið í samanburði við
hann.
Eftir þessa skoðun vildum við fara að sjá
tilraunabúin þeirra. Skólinn er með sex
tilraunabú dreifð um landið, því að ekki em
búskaparskilyrðin alls staðar eins. Býlið
sem við skoðuðum er ekki langt frá
Edinborg. Hér er um að ræða tilraunabýli í
nautakjötsframleiðslu og sauðfjárrækt.
Gripahúsin vom ekki beysin á íslenskan
mælikvarða, opin á hliðunum og blés vel í
gegnum þau. En í Skotlandi er nú
veðurfarið öðmvísi en á Islandi, það rignir
hvorki né snjóar lárétt, að sama skapi og hér
á landi.
Gripimir þama vom allir í stómm stíum
með mikið af hálmi undir sér og virtust hafa
það mjög gott. Þeir em aldir á votheyi,
komi og
afgöngum úr
whiskí-
verksmiðjum
(bygg).
Þama sáum
við nokkra
stofna og
mismuninn á
þeim
stærðarlega,
en nokkrar
tilraunir vom
þarna í gangi.
Svo fómm
við og
skoðuðum
sauðfjárbúið.
Þar gat einnig
að líta marga stofna, eins og Blackface og
Blueface.
Fjárhúsin þar vom ekki fyrir íslenskar
aðstæður, gisin og ekkert mjög traust að sjá.
Kindumar vom með hálm undir sér og var
gefið vothey. Sauðburður er venjulega ekki
fyrr en í apríl, en í einu húsanna var hann nú
samt nýlega byrjaður. Þar var tilraun í
gangi, sem fólst í því að ala lömbin upp í 19
kg og slátra þeim þá. Það hafði gefist vel
og þeir fengið mjög gott verð fyrir það kjöt.
Þá fengum við að sjá mjólkurkúabú. Þar
vom 200 mjólkandi kýr í gríðarlega stóm
lausagöngufjósi.
Fóðmnartilraun var í gangi á helmingi
kúnna og þær fóðraðar með skynjarakerfi,
þ.e. hálsbandi með nema sem tölvan svo las
af þegar kýrin fékk sér að éta. Mjaltabásinn
var fyrir 20 kýr og mjaltakerfið var
tölvustýrt, þannig að mjaltamaðurinn þurfti
aðeins að setja tækin á. Það tók hann tvo
klukkutíma að mjólka allar kýmar. Hann
þvoði ekki júgrin með vatni og sápu, heldur
þurrkaði þau með klút. Það var aðeins einn
maður að mjólka og hann var ekki á útopnu
eins og ætla mætti.
Kýmar í þessu fjósi mjólkuðu yfir 7000
lítra á ári og var kvótinn um 1,5 milljón
lítra. Kvótakerfi er í Skotlandi og fá menn
borgað um 25 krónur fyrir lítrann. Margir
sáu framtíðarfjósið fyrir sér og hugsuðu sér
nú gott til glóðarinnar. Það væri nú ekki
svo slæmt að hafa 1,5 milljón lítra
fullvirðisrétt hér á landi.
Þriðjudagur lOfebrúar.
Ferðanefndin hafði ekki skipulagt alla
dagana, þannig að okkur gáfust þrír fijálsir
dagar. Þennan dag nýttu flestir til að versla
og skoða, en eins og sannir íslendingar þá
fengu flestir kaupæði í búðum og versluðu
heil ósköp á útsölunum sem vom í fullum
gangi.
Miðvikudagur llfebrúar.
Þessi dagur var einnig frjáls, en flestir
höfðu ákveðið að fara til Edinborgar um
morguninn, í þetta skiptið var farið með
lest. Edinborg er miklu fágaðari borg
heldur en Glasgow, þrifalegri og fólkið af
öðmm toga.
Fimmtudagur 12febrúar.
Þetta var síðasti frjálsi dagurinn okkar
og því hver að verða síðastur að versla og
skoða borgina. Eitthvað vom menn nú
seinir á fætur þennan daginn. Nú, eins og
hina tvo dagana, skoðuðum við aðallega í
búðir. Svo fóm nokkrir á söfn og skoðuðu
borgina, þannig að við vomm að verða
nokkuð kunnug borginni. Þetta var ósköp
rólegur dagur hjá flestum.
Föstudagur 13febrúar.
Þessi dagur hafði verið skipulagður
fyrirfram. Við höfðum komist í kynni við
bændaskóla í gegnum
Landbúnaðarháskólann í Edinborg. Þessi
skóli er í Oatrigde og er frekar stór miðað
við Hvanneyri. Nemendafjöldi er um 1000
og þar af búa 200 á heimavist. Þama er um
að ræða frekar ungan skóla, og mjög
glæsilega búinn öllum tækjum og tólum.
Þar tók skólastjórinn á móti okkur og hann
var mjög ánægður með að fá heimsókn frá
íslandi og gaf það í skyn að hann vildi
stofna til sambands við Hvanneyrarskóla.
Skóli þessi hefur upp á margt að bjóða,
m.a. almenna búfræði, garðyrkju,
landslagsskipulag, hrossabraut, blómarækt
og vallargrasrækt (golf, fótbolti).
Námsbrautimar eru líka mislangar, eftir því
hvaða gmnnmenntun nemendur hafa.
Flestir koma nemendumir inn í skólann á
sautjánda ári og em þá á skólabekk og vinna
einnig á búinu. Það er þeirra verknám og
getur það verið allt upp í tvö ár. Þar em þau
í hópum og vinna saman að hinum ýmsu
verkefnum og em svo prófuð í þeim, eins og
t.d. mjöltum, girðingavinnu og almennri
gripahirðingu. Þetta fannst nú sumum í
hópnum vera frekar langt verknám en
öðmm fannst þetta stórsniðugt. Við
skoðuðum hesthúsin, sem em stíuhús að
amerískri fyrirmynd og hestamir liggja á
hálmi. Þama vom nokkrar tegundir hesta en
engir íslenskir. Þvflík synd fyrir
nemenduma!
Okkur fannst gríðarlegur munur á
aðstöðu þeirri sem nemendur þama hafa og
er hér á Hvanneyri. Þama temja krakkamir
ekki í hringgerði, heldur á stómm velli þar
sem undirburðurinn er niðurspænd bfldekk
og þau höfðu aldrei heyrt talað um
tamningaraðferðina hans Ingimars. Svo
skoðuðum við fjárhúsin en þau vom svipuð
þeim sem við höfðum áður skoðað, þ.e. opin
og óþétt. Þama vom líka nokkrir fjárstofnar
eins og t.d. Merinofé frá Nýja-Sjálandi. Það
em kindur sem em með ull fram á snoppu
og rétt sér í augum. Þær em mjög
ullarmiklar en samt var þeim kalt þama, þótt
það væri 7°C, rakinn hefur sjálfsagt verið
slæmur fyrir þær. Þamæst skoðuðum við
fjósið og geldneytahúsin. Fjósið var
lausagöngufjós með 8 tækja mjaltabás.
Geldneytin vom einnig í rúmgóðum stíum
með undirburði. Svo að lokum skoðuðum
við svínahúsin, bæði þar sem gyltur vom
með litla grísi og svo þar sem eldri svínin
vom fóðmð. Þessi svín vom nú mjög lík
þeim sem eru hér á landi og jafnvond lykt af
þeim.
Eftir hádegi þennan dag fómm við og
skoðuðum skoska landbúnaðarsafnið. Þar
gafst okkur færi á að kynnast sögu
landbúnaðar í Skotlandi og þeirri þróun sem
hefur átt sér stað þar í landi, eins og annars
staðar í heiminum. Á þessu safni vom
gamlir munir sem höfðu lokið hlutverki sínu
og áttu hvergi annars staðar heima. En
lfldega vakti það mesta kátínu okkar þegar
við vomm að skoða framfarir á
mjaltakerfum. Þar rákum við nefnilega
augun í vélfötu og þá hugsuðu nú margir til
hans Sigtryggs.
Laugardagur 14febrúar.
Þá var nú komið að því að fara heim
eftir frábæra viku. Þetta var í alla staði mjög
góð ferð, skemmtileg og fræðandi. Það er
nauðsynlegt fyrir alla að vflcka út
sjóndeildarhringinn, en ekki horfa eingöngu
á Island. Allir vom sælir og glaðir við
heimkomuna, en nokkrir í þessum hópi vom
að fara til útlanda í fyrsta skipti og ekki
laust við að það væri mikil spenna hjá þeim.
Allt gekk þetta vel fyrir sig og viljum við
þakka fararstjómnum okkar, þeim Ásdísi
Helgu Bjamadóttur og Hermanni Níelssyni
kennumm, fyrir góða stjóm á hópnum og öll
skemmtilegheitin.
2.bekkur á Hvanneyri
t