Bændablaðið - 27.01.2006, Blaðsíða 2

2 Þriðjudagur 31. janúar 2006
Í ritgerð Erlu Guðnýjar segir að
skipta megi útflutningi íslenska
hestsins í tvö megin tímabil, ann-
ars vegar þegar hesturinn var flutt-
ur út sem vinnuhestur og hins veg-
ar sem reiðhestur. Reiðhestaút-
flutningstímabilið er ekki nema 50
ára gamalt, hófst upp úr 1950 og
stendur enn yfir. Á því tímabili
hafa verið flutt út 50.000 hross, en
áður höfðu um 150.000 hross verið
flutt út sem vinnuhross.
Í ritgerðinni eru athyglisverðar
hugleiðingar Erlu um áhrif lands-
lags, umhverfis og loftslags á út-
breiðslu íslenska hestakynsins.
Oftar en ekki hafa menn talið að
markaðssetning ein dygði til að
auka útbreiðslu hestsins, en Erla
bendir á að landfræðilegar aðstæð-
ur þurfi að vera hagstæðar hestin-
um svo útbreiðsla hans og dreifing
sé möguleg og raunhæf. Aðgengi
að grösugum högum, rennandi
vatni og skjóli eru frumskilyrði
vellíðunar hestsins og hafa þeir
þættir mikil áhrif á hvar hesturinn
er staðsettur í hverju landi fyrir
sig. Loftslagið er ekki síður áhrifa-
þáttur, en það er mjög breytilegt á
milli landa og jafnvel innan hvers
lands fyrir sig. Staðsetning ís-
lenska hestsins takmarkast því að
miklu leyti við loftslag, enda ráða
hiti og raki miklu um almenna líð-
an hans.
Athyglisverður árangur
Að sögn Erlu eru þau lönd, þar sem
finna má íslenska hesta, mjög mis-
jöfn hvað varðar stærð og gerð og
hefur hlutfall hálendis, láglendis,
jökla, eyðimarka, ógróins og gróins
lands áhrif á fjölda alls búfénaðar
innan hvers lands fyrir sig. Færri
hesta er að finna í þeim löndum
sem búa yfir takmörkuðu grónu
landi og víðáttu. Þrátt fyrir áhrif
landfræðilegra þátta er hins vegar
ljóst að markaðssetningin í upphafi
hefur auðvitað líka leikið lykilhlut-
verk, auk annarra áhrifaþátta.
Í ritgerðinni eru teknar saman
tölur um fjölda íslenskra hesta á er-
lendri grundu og kemur þar fram
að um 190.000 íslensk hross er að
finna í aðildarlöndum FEIF, al-
þjóðasamtaka íslenska hestsins.
Þar af eru 70.000 hross á Íslandi og
60.000 í Þýskalandi. Þjóðverjar
nálgast því óðum upprunalandið
hvað hrossafjölda varðar. Tölur
þessar eru frá árinu 2003, en gera
má ráð fyrir að hrossum hafi jafn-
vel eitthvað fjölgað síðan þá, auk
þess sem ekki eru til tölur yfir þau
hross sem eru í löndum utan FEIF,
en vitað er um íslensk hross t.d. á
Grænlandi, Nýja-Sjálandi, í Kína,
Ástralíu og víðar. Útrás íslenska
hestsins er því ekki síður mikil en
íslenskra fjárfesta og er árangur í
útflutningi hans gríðarlega athygl-
isverður í ljósi þeirra hindrana sem
í veginum standa, s.s. vegalengdir,
flutningsmáta og hefð fyrir annars
konar hestum og hestamennsku.
/hgg
Heildarfjöldi útfluttra
hrossa um 200 þúsund
Alls hafa rúmlega 200.000 hross verið flutt út frá Íslandi frá því út-
flutningur hrossa hófst. Þetta kemur fram í B.S.-ritgerð Erlu Guð-
nýjar Gylfadóttur sem stundaði nám við Jarð- og landfræðiskor Há-
skóla Íslands og útskrifaðist þaðan sl. haust.
Héraðsfrétta-
blaðið Feykir
hefur komið
út í 25 ár
Héraðsfréttablaðið Feykir á
Sauðárkóki hefur komið út í
25 ár samfellt. Eftir síðustu
jól kom út 48. tölublað ársins
2005 og í því er saga blaðsins
að nokkru rifjuð upp. Það
var snemma á árinu 1981 sem
fyrsta tölublaðið kom út.
Fyrst í stað kom blaðið út
hálfsmánaðarlega en frá árinu
1987 hefur blaðið komið út
vikulega. Feykir hefur flutt
fréttir úr Skagafirði og Húna-
vatnssýslum og áskrifendur
verið á þessu svæði og einnig
brott fluttir íbúar. Blaðið hefur
ávallt verið óháð pólitík, rit-
stjóri hefur oftast verið eini
fasti starfsmaðurinn,en með
honum hefur starfað ritnefnd.
Fyrsti ritstjóri blaðsins var
Baldur Hafstað kennari á Sauð-
árkróki en alls hafa ritstjórar
verið níu á þessum tíma.
Lengst hefur Þórhallur Ás-
mundsson stýrt blaðinu frá
1988 til 2004. Þá tók Árni
Gunnarsson framkvæmdastjóri
við sem ritstjóri og hefur stýrt
blaðinu síðan. Feykir var fyrstu
árin prentaður á Akureyri en frá
árinu 1987 hefur blaðið að öllu
leyti verið unnið og prentað á
Sauðárkróki./ ÖÞ
Árni Gunnarsson ritstjóri
kampakátur með afmælisblað
Feykis á dögunum. mynd /öþ.
Undirbúningur að virkjunum
er hafinn á bænum Neðri-Dal í
Rangárþingi eystra. Ætlunin er
að virkja hluta þeirra lækja
sem eiga upptök sín í hlíðinni
fyrir ofan bæinn. Ef allt gengur
eftir verða byggðar tvær
rennslisvirkjanir og hefur sú
efri fengið heitið Ljósárvirkjun
en hin neðri Ljósárvirkjun 2.
Samanlagt afl virkjananna gæti
orðið hátt í 900 kW. Íslensk
orkuvirkjun teiknaði mann-
virkin, leitaði tilboða og annað-
ist samningagerð við orkusala.
Áætlaður kostnaður við virkj-
anirnar nemur um 150 milljón-
ir króna. Framleiðsla á raf-
magni gæti hafist í janúar 2007.
Beðið er eftir framkvæmdaleyfi
frá hreppsnefnd í Rangárþingi
eystra.
Steinn Logi Guðmundsson, loð-
dýrabóndi og smiður í Neðri-Dal,
sagði að búið væri að teikna mann-
virkið og þessa dagana er hann að
fá tilboð í ýmsa verkþætti og efni.
Öll rör verða niðurgrafin og Steinn
Logi sagði að áhersla væri lögð á
að ganga eins snyrtilega frá öllu og
hægt væri. „Ég er búinn að gera
samning um sölu á því rafmagni
sem hér verður framleitt,“ sagði
Steinn Logi sem ætlar að sjá sjálf-
ur um smíðavinnuna. „Ég á von á
því að framkvæmdaleyfi verði
veitt í febrúar en þá gæti jarðvegs-
verk-takinn hafist handa en ég
mundi fara í smíðavinnuna með
vorinu.“
Ætlunin er að útbúa lítið lón
með þriggja metra hárri stíflu í
gljúfrinu fyrir ofan bæinn. Stíflan
gegnir því hlutverki að koma í veg
fyrir að það myndist svelgur við
inntakið. Vatnið mun síðan renna í
730 metra löngu niðurgröfnu röri
að efri virkjuninni, sem á að geta
framleitt um 650 kW. Aftur verður
vatninu beint í 850 metra langt rör
sem liggur í Ljósárvirkjun 2 sem á
að geta framleitt um 190 kW. Fall-
hæðin í efri virkjunina er 120
metrar og vatnsmagnið um 650
sekúndulítrar. Fallið í neðri virkj-
unina er um 20 metrar og vatns-
magnið um 950 til 1050 sekúndu-
lítrar. Aðeins er einn kílómeter frá
virkjuninni í tengivirki í eigu Ra-
rik.
„Ég er búinn að horfa á þessa
læki í fjölda ára og oft velt því fyr-
ir mér að virkja. Sjálfur nota ég
það lítið rafmagn að það borgar sig
ekki að virkja fyrir búið eitt og sér.
Virkjun eins og nú er fyrirhuguð er
annað mál,“ sagði Steinn Logi sem
í rúm tvö ár hefur mælt vatnið sem
nú á að virkja. „Mér kom það mest
á óvart hve mikið vatn kemur
hérna úr hlíðinni - en allt er þetta
uppsprettuvatn.“ Steinn Logi sagði
að virkjunin ætti að skjóta enn
frekari stoðum undir búsetu á
svæðinu og hann hefur í hyggju að
halda áfram í loðdýrarækt og
smíða fyrir sveitungana.
Steinn Logi sagði bændur víða
um land ættu að geta virkjað ár og
læki rétt eins og hann hefði í
hyggju að gera. „Áður en menn
gera nokkuð verða þeir hins vegar
að fylgjast með vatninu; mæla
magn og rennsli. Ég fékk auk þess
Orkustofnun til að koma og
mæla,“ sagði orkusalinn tilvon-
andi.
Bóndi í Rangárþingi vill virkja
Steinn Logi hjá stíflu sem var reist svo hægt væri að mæla vatnið. Eins og sjá má er áin ekki stór en hún leynir á sér. Mæliprikið er til vinstri.