Sveitarstjórnarmál - 01.03.1998, Blaðsíða 23

SKIPULAGSMÁL
c
Hugsanlegur orkumarkaður og virkjunarþörf
á timabilinu 2000-2015
Markaður Virkjunarþörf GWh/ár
Stækkun Norðuráls 30.000 t/ár 460
Stækkun FeSi, ofnar 4 og 5 740
Álver samtals 480.000 t/ár 7.200
Magnesíumverksmiöja 50.000 t/ár 900
Sæstrengur island - Skotland 5.300
Annað, þar meö talin aukning
á innanlandsmarkaði 1.400
16.000
Skv. skipulagstillögu 8.500
Mismunur 7.500
6. mynd.
bærileg lífskjör hér á landi og í nágrannalöndunum.
5. Lokaorö
Eg hef hér að framan lýst því hvemig umrædd skipu-
lagstillaga kemur okkur hjá Landsvirkjun fyrir sjónir og
rakið nokkrar athugasemdir sem við höfum komið á
framfæri við samvinnunefndina.
Þrátt fyrir það að ýmislegt megi gagnrýna í tillögunni
ber að leggja áherslu á að hér sé á ferðinni mjög gagn-
legt starf sem þegar tímar líða leiðir vonandi til þess að
skynsamleg niðurstaða náist um landnýtingu á þessu
svæði þar sem tekið verður tilskilið tillit til hinna marg-
víslegu sjónarmiða sem við sögu koma.
Verður nú vikið nokkrum orðum að því hvemig efla
mætti þetta starf, en þessi vinna verðskuldar dyggan
stuðning þeirra aðila sem nýta munu miðhálendið í
framtíðinni og ekki síst þeirra sem vinna að orkumálum,
en þetta svæði býr yfrr um 60% af möguleikum þjóðar-
innar til raforkuöflunar með vatnsafli og jarðhita.
Landsvirkjun hefur verið þess mjög hvetjandi að
virkjunarkostir landsmanna væm metnir bæði með tilliti
til hagkvæmni og náttúruverndargildis. Segja má að
fram undir þetta hafi þeirri stefnu verið framfylgt að
samfara þróun virkjunarhugmynda Landsvirkjunar hafi
ávallt verið haft samráð við náttúruvemdarráð um virkj-
unartilhögun og tilhögun framkvæmda. Þær virkjunar-
framkvæmdir sem Landsvirkjun hefur ráðist í hafa því
allar tekið mið af náttúruvemdarsjónarmiðum og stund-
um í mjög verulegum mæli. Gleggsta dæmið um þetta
er þegar hætt var við að mynda stórt miðlunarlón í
Þjórsárvemm en sú lausn fundin að leiða upptakakvíslir
Þjórsár ásamt nokkrum þverám hennar að austanverðu
um svokallaða Kvíslaveitu til Þórisvatns.
Eins og alkunna er hafa verið innleidd ný vinnubrögð
í meðferð þessara mála, þ.e.a.s. að allar nýjar virkjanir
Athugasemdir Landsvirkjunar
við tillögu að miðhálendisskipulagi
* Það er álit Landsvirkjunar að svæðisskipulag miðhálendis-
ins eigi eðli málsins samkvæmt að endurspegla ákvaröanir
löggjafans og stefnumið stjórnvalda i orkumálum.
* Landsvirkjun lítur svo á að svæðisskipulag miðhálendisins
eigi aö gera ráö fyrir svigrúmi fyrir ýmsa nýtingarmöguleika
en ekki útiloka slikan sveígjanleika í framtíðinni eða
takmarka hann.
* Landsvirkjun getur ekki fallist á að það sé I verkahring
samvinnunefndarinnar að gera tillögur um breytingar á
hönnun virkjunarmannvirkja sem þegar hefur veriö veitt
virkjunarleyfi fyrir og/eða lagaheimildir eru þegar fyrir.
7. mynd.
og framkvæmdir tengdar þeim þurfa nú að fara í svokall-
að umhverfismat þar sem um umhverfismálin á að fjalla
með skipulegri og markvissari hætti en áður. Ekki er þó
komin mikil reynsla á þessi vinnubrögð og má því segja
að við séum að slíta bamsskónum í þessu efni og þreifa
okkur áfram urn árangursríkustu aðferðimar.
Virkjunarrannsóknir em dýrar og því verður að gæta
sérstaks aðhalds í því hvemig peningunum er varið og
gæta þess að eðlilegt samræmi sé milli áætlana um orku-
nýtingu og þeirra fjármuna sem varið er til virkjunar-
rannsókna. Inn í mat á þessu ganga síðan skoðanir
manna um æskilega náttúmvemd og mismunandi nátt-
úruvemdargildi hinna ýmsu virkjunarsvæða. Því finnst
mér og fleirum að nauðsynlegt sé að komast að niður-
stöðu í þessu efni áður en gengið er frá skipulagi eins og
því sem hér er til umræðu. A meðan jafnmargt er órann-
sakað í þessum efnum og raun ber vitni finnst mér rétt að
fyrsta skipulagið sem gert verður á miðhálendinu taki
mið af öllum þeim mannvirkjum sem hafa verið byggð
með lögboðnum hætti eða hlotið leyfi stjórnvalda.
Skipulag þetta þarf jafnframt að afmarka friðlýst svæði
og e.t.v. þau náttúmvætti sem gera má ráð fyrir að flestir
Islendingar mundu vilja vemda. En meginatriði er að
skipulagið veiti hinum ýmsu hagsmunum sem koma til
álita hverjum um sig nægilegt svigrúm til þess að ná
fram þeim markmiðum sem þeir stefna að. Hvað orku-
málin varðar em það Orkustofnun og Landsvirkjun sem
skilgreina þörfina fyrir landrými en ekki nefndin sem
fjallar um miðhálendisskipulagið. Ekki má gleyma því
að hver einstök framkvæmd hlýtur lögformlega meðferð
þegar á reynir og fær samþykkt eða synjun m.a. í mati á
umhverfisáhrifum. Skipulag miðhálendisins má ekki
koma í veg fyrir að ákvarðanir verði teknar með því að
útiloka valkostina fyrir fram.