Morgunblaðið - 09.08.2014, Síða 18

18 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 9. ÁGÚST 2014
STANGVEIÐI
Einar Falur Ingólfsson
efi@mbl.is
Áhugamenn um laxveiði rýna þessa
dagana í veiðitölur sem aldrei fyrr,
en segja má að enn skilji sundur með
norðlensku ánum og þeim á Vestur-
landi. Ljómandi veiði hefur verið í
Blöndu og þá hafa veiðst 309 laxar á
hvora stöng í Laxá á Ásum, sem
kalla má afar gott, því að 100 laxar á
stöng hefur þótt viðunandi í flestum
ám yfir sumarið. En lélegar smálaxa-
göngur í árnar á Vesturlandi halda
áfram að vera áhyggjuefni, laxarnir
eru fáir og í mörgum tilvikum líka
mjög smáir.
„Reynslan er sú að eftir kalt vor
kemur alltaf lítil smálaxaganga,“ seg-
ir Jón Kristjánsson fiskifræðingur
þegar leitað er eftir áliti hans á léleg-
um smálaxagöngum í árnar í sumar.
Jón hefur starfað sjálfstætt frá árinu
1986 og unnið að rannsóknum í
mörgum laxveiðiám. Hann segir að í
umræðunni þar sem menn leiti skýr-
inga á lélegum heimtum laxa úr sjó
minnist enginn á kuldann sem var á
landinu vorið 2013. Hann segir þetta
mynstur hafa verið greinilegast eftir
kuldavorið 1979 og svo nú, en köld
vor voru 2011 og 2013, og göngurnar
sumrin á eftir lélegar. Að sjálfsögðu
eru fleiri meðvirkandi þættir, segir
hann, eins og ætið í sjónum, en þess
ber að geta að í köldu vori er einnig
kaldara og væntanlega þá átuminna
til sjávarins. En það sé þáttur sem
erfitt eða ómögulegt sé að mæla.
Ekki makríl að kenna
„Margir samverkandi þættir mæt-
ast á jafn köldu vori og í fyrra,“ segir
Jón. „Seiðin þrosakast verr og seinna
til niðurgöngu. Þau þurfa að éta mik-
ið og stækka áður en þau fara út til
sjávar, þau þurfa að fara í göngubún-
ing og það er orkukræft ferli. Í kulda
þroskast þau seinna en flest sumur,
og jafnvel getur verið að þau nái
þessu ekki og verði eftir. Niðurgöng-
unni seinkar eðlilega og það teygist
úr göngunni.
Köldu vori tengjast líka þurrkar,
þá er norðanátt og lítið og tært vatn
sem gerir seiðin auðveldari bráð fyrir
fugl og fisk, til að mynda þorsk sem
rannsóknir í Noregi hafa sýnt að leit-
ar í ósa ánna.
Þegar vorflóð koma sullast seiðin
niður og niðurgangan gengur betur.
Þá er sjórinn líka kaldur á köldum
vorum, og átulítill, og erfiðara fyrir
seiðin að aðlagast seltunni. Sem þýð-
ir að vaxtartíminn er styttri vegna
seinkunar göngu og minnkandi ætis.
Allir þessir þættir virka í sömu áttt,
valda hærri dánartölu seiða og hæg-
ari vexti.“
Jón segir þetta hafa verið mest
áberandi vorið 1979 og sumarið 1980.
Þá hafi vorið verið óvenju kalt og
göngur sumarið eftir með sama móti
og nú. Hann segir alltaf vera gott
ástand á seiðunum í ánum, hitastigið
að vori sé áhrifavaldur. „Það er ekk-
ert hægt að gera í þessu.“
Margir hafa velt fyrir sér hvort
makrílgöngum sé um að kenna en
Jón telur þær ekki skipta miklu máli
fyrir laxinn. „Síldin étur það sama og
makríllinn og hún hefur verið hér við
landið, og étur kannski frá ein-
hverjum, en ekki er vitað mikið um
það hvað laxinn er að éta í sjónum.“
Jón bendir á að í hinni góðu veiði í
Blöndu nú sé helmingur veiðinnar
stórlax. Stóra gangan af smálaxinum
í fyrra beri uppi stórlaxagöngurnar
fyrir norðan nú. „Þetta er flókið
mynstur og hægt að benda á hvernig
landið liggur en ekki mikið meira. En
það má búast við því að þessu lélega
ástandi nú fylgi lélegri göngur af
stórlaxi næsta sumar. Það gerist allt-
af.“
Stórlaxamok í Aðaldal
Veiðimaður sem var í Norðurá á
dögunum sagði veiðina hafa verið
dræma, eins og tölur endurspegla, en
aðeins hafi 32 löxum verið landað í
hollinu. Inni á milli voru frekar smáir
laxar en einnig veiddust 90, 85 og 78
cm fiskar.
Veiðin er að aukast í Rangánum,
sem báðar hafa tekið kipp undan-
farna viku. Veiðimaður sem rætt var
við sagði rúmlega 100 laxa hafa veiðst
á þremur vöktum í Ytri-Rangá í vik-
unni og var það „níutíu prósent smá-
lax“. Stórstreymt er eftir helgi og má
búast við að göngurnar haldi því enn
áfram að styrkjast þar á Suðurland-
inu.
„Eftir þetta hörmulega flóðavor
hér í Selá í Vopnafirði í vor hefur
veiðin þróast nokkuð vel,“ segir Orri
Vigfússon. „Ætli menn séu ekki að
veiða 20 til 25 laxa á dag að meðaltali
núna. Ennþá er þetta fyrst og fremst
stóri laxinn eins og annars staðar.
Um helmingur eins árs laxins er í
góðu lagi en hinn helmingurinn er
ansi lítill. En vel að merkja, hér hefur
iðulega veiðst slatti af litlum löxum,
það er hluti af eðlilegu lífríki hérna.“
Orri segir að áin hafi vaxið mikið í
gærmorgun eftir rigningu og menn
búist við litlu, „en það voru tveir og
þrír laxar á hverja stöng. Þetta er
náttúrlega Selá! Hún á að vera svona
á hverri vakt,“ segir hann og bætir
við að í umræðunni um lélegan smá-
lax sé sjálfsagt að benda á að þessi
sama staða sé uppi í löndunum í
kringum okkur, smálaxinn sé einnig
rýr og göngur slappar í Noregi, Skot-
landi, Kanada og Írlandi. „Þetta er
eitthvað í lífríkinu sem menn áttta sig
ekki á.“
Aðspurður segir Orri veiðina í
Hofsá hafa verið heldur dræma og að
hann skilji ekki hvers vegna. Fyrr
dró úr flóðum þar en í Selá.
„En í Laxá í Aðaldal hefur verið
meiriháttar mok af stórlaxi. Holl sem
lauk veiðum á átta stangirnar á
svæðum Laxárfélagsins fékk rúm-
lega 60 laxa, og það var hending að fá
fisk undir fimmtán pundum. Á næst-
um hverri vakt eru að veiðast tuttugu
punda laxar. Menn eru kátir – en
auðvitað vildum við sjá líka gusur af
smálaxi,“ segir Orri.
„Eftir kalt vor kemur
lítil smálaxaganga“
 Fiskifræðingur kennir kulda í fyrra um slæmar heimtur
Ljósmynd/Þorsteinn Ólafs
Hængur Bandaríski veiðimaðurinn Tom Zukovich með 85 cm hæng sem
hann veiddi í Torfafit í Norðurá. 32 laxar veiddust í hollinu.
Aflahæstu árnar
Heimild: www.angling.is* Tölur liggja ekki fyrir ** Staðan 30. júlí
Blanda (14)
Eystri-Rangá (18)
Miðfjarðará (10)
Þverá-Kjarrá (14)
Ytri-Rangá & Hólsá,
vesturb.(20)
Norðurá(15)
Laxá á Ásum (2)
Haffjarðará (2)
Selá í Vopnafirði (7)
Laxá í Aðaldal (18)
Elliðaárnar (6)
Vatnsdalsá (7)
Víðidalsá (8)
Laxá í Kjós (8)
Hofsá með Sunnudalsá (10)
Grímsá og Tunguá (8)
Hítará (6)
Svalbarðsá (3)
Langá (12)
Leirvogsá (2)
Flókadalsá (3)
Straumfjarðará (4)
Ormarsá (4)
Laxá í Leirársveit (6)
Skjálfandafljót, neðri hluti (8)
Veiðivatn (Stangafjöldi) Veiði
Á sama tíma
Staðan 6. ágúst 2014
2013 2012
2.113
1.733
1.938
2.253
1.865
2.564
672
1.495
841
606
870
629
445
603
*
997
*
*
1.551
396
640
424
*
567
265
820
1.833
821
521
1.853
731
146
826
997
317
700
196
190
263
572
294
*
201
600
145
230
171
*
185
209
1.563
1.306
860
851
843
733
618
567
565
518
363
324
324
322
306
302
272
251
225
214
212
206
206 **
204
200
Ljósmynd/Jón Heimir
Lukkulegur Chad Pike setti í sannkallaðan stórlax, tuttugu punda, á veiði-
staðnum Undir klöpp í Fljótaá. Laxinn tók hina margreyndu Frances-túpu.
Sýningarsalur í Skipholti 35 • Seljabót 7, Grindavík • www.pgv.is • Sími 510 9700
• Barnalæsing
• Mikil einangrun
• CE vottuð framleiðsla
• Sérsmíði eftir málum
• Glerjað að innan
• Áratuga ending
• Næturöndun
VELDU VIÐHALDSFRÍTT
PVC gluggar og hurðir - íslensk framleiðsla fyrir íslenskt veðurfar
Heildarfjöldi frjó-
korna í júl-
ímánuði reyndist
2.567 frjó á hvern
rúmmetra, sem
er vel yfir með-
altali áranna 1998
– 2013 (764 frjó/
m3). Mest var um
grasfrjó í lofti á
Akureyri í júlí
eða 2.389 frjó/m3
sem er langt yfir meðaltali. Í júlí
mældist frjótala grasa 50 frjó/m3
eða hærri í 12 daga og hæst fór frjó-
talan í 345 frjó á hvern rúmmetra
þann 24. júlí. Aldrei hefur mælst
hærri frjótala á Akureyri síðan mæl-
ingar hófust en munar þó ekki miklu
því þann 18. ágúst 2003 fór frjótala
grasa í 341 frjó/m3. Þetta kemur
fram tilkynningu frá Nátt-
úrufræðistofnun.
Heildarfjöldi frjókorna í Garðabæ
í júní reyndist 907 frjó/m3 sem er vel
yfir meðaltali síðustu ára.
Frjókorn
aldrei meiri
Frjókorn Við garð-
yrkju á Akureyri.