Fréttablaðið - 31.05.2013, Blaðsíða 24

31. maí 2013 FÖSTUDAGUR| FRÉTTIR | AVIÐTAL | 24
LAMAÐIST Í SLYSI
P étur Kristján Guð-mundsson kvikmynda-gerðarmaður lamaðist fyrir neðan mitti fyrir rúmum tveimur árum síðan. Hann féll fram
af kletti við borgina Innsbruck í
Austurríki. Þrátt fyrir það legg-
ur hann nú lokahönd á kvikmynd
sem hann hefur unnið úr mynd-
brotum frá íslenskri náttúru sem
hann hefur tekið upp síðustu tvö
árin. Auk þess hefur hann, þvert
á spár lækna, lært að ganga á
nýjan leik með aðstoð stoðtækni-
nnar.
Myndi ekki byrja á þessu í dag
„Ég er búinn að keyra yfir fjöru-
tíu þúsund kílómetra og taka upp
í tvö ár. Núna er ég að klippa,
sem er frekar seinlegt. Ég stefni
samt að því að myndin verði til-
búin í sumarlok. Þetta hefur verið
mikil vinna og ég skil eiginlega
ekki hvaðan ég fékk orkuna í að
gera þetta þegar ég horfi til baka.
Ég hef alltaf verið mjög „aktív-
ur“ og var líklega enn þá í sama
hugarástandi svona rétt eftir
slysið þegar ég ákvað að ráðast
í þetta,“ segir Pétur. Hann smíð-
aði tæki til þess að einfalda sér
myndatökuna á meðan hann var
að mestu bundinn við hjólastól.
Síðasta árið hefur hann þó að
mestu staðið við myndatökuna.
„Ég held að ég myndi ekki byrja
á myndinni í dag vitandi hversu
mikil vinna fór í þetta en ég er
feginn og pínulítið hreykinn af
sjálfum mér fyrir að hafa látið
vaða,“ segir hann og bætir við,
„og lært að labba aftur í leiðinni.“
Raunsær en mjög bjartsýnn
Pétur vakti strax mikla athygli
við heimkomuna frá Austurríki.
Hann var æðrulaus og ákveðinn
í að láta slysið ekki hafa áhrif á
framtíðina. Í dag segist hann vera
örlítið raunsærri, einfaldlega
vegna þess að hann sé reynslu-
meiri. Krafan er þrátt fyrir það
enn þá sú sama, að ganga. „Ég er
ekkert hættur við takmarkið mitt
um að ganga óstuddur. En ég átta
mig á því að það þarf meira til
en ég hélt í fyrstu. Ég bjóst við
að það að læra að labba á spelk-
unum væri nóg til þess að búa til
tengingar aftur. Ég get lært að
labba aftur á spelkunum, en um
leið og ég er farinn úr þeim þá
get ég ekki labbað. Þetta er byrj-
unarskrefið í að halda líkamanum
í réttri stöðu þegar þetta loksins
kemur.“
Hjólastólar viðhalda ástandinu
Pétur þróar nú, í samstarfi við
stoðtækjaframleiðandann Össur,
spelku sem einfalda á mænu-
sködduðum gang án þess að not-
ast við hækjur. „Það er svo vit-
laust að ef maður lendir í slysi
árið 2013 þá sé það eina í stöð-
unni að setjast bara niður. Fyrir
mér er það bara ekki rökrétt í
samhengi við alla þá tækni sem
við búum við. Við erum að þróa
frumgerð með hné með gervi-
greind. Slíkt er ekki til núna og
það er fáránlegt,“ segir Pétur
og tekur fram að á meðan hann
hjálpi sjálfum sér þá gæti farið
svo að á endanum komi þraut-
seigjan til með að hjálpa millj-
ónum manna í sömu stöðu. Í dag
notast Pétur mest við spelku sem
er fimmtíu ára gömul hönnun.
„Mörgum finnst of flókið að til-
einka sér hana og ég virði það
alveg. Það hefur samt gefið mér
mjög mikið og aukinn kraft. Það
er nefnilega mikil heilbrigðistil-
finning sem fylgir því að standa
upp og að geta staðið eitthvað alla
daga. Það segir sig svolítið sjálft
að með því að standa heldur þú
líkamanum við efnið. Það er mjög
óhollt til lengri tíma að sitja bara
og gefast upp. Stóllinn gerir ekk-
ert fyrir mig og ég sé hann ekki
sem neina lausn. Stóllinn setur
alla þróun á „pásu“ og ég vil ekki
fresta batanum.“
Vill ekki aðlagast fötluninni
Pétur bjó í Austurríki fyrir slys-
ið. Hann var mjög virkur innan
snjóbrettasenunnar fyrir slys-
ið en segist þrátt fyrir það hafa
litla löngun til þess að stunda
sportið þar til hann getur staðið
á snjóbrettinu óstuddur. „Það er
til eitthvað sem heitir setuskíði
(e. sit-ski) en ég hef ekki áhuga
á að prófa það. Ég vil ekki fara
á brettið nema standandi. Ég
hef engan áhuga á að aðlaga mig
þessum aðstæðum, hvorki í sport-
inu né almennt. Það er glatað að
vera kominn í þessa stöðu, ég vík
ekkert frá því. Það er svo ótal
margt sem mig langar að gera og
einmitt þess vegna ætla ég að ná
mér upp úr þessu,“ segir Pétur
staðfastur.
Erfið tímabil óumflýjanleg
Þrátt fyrir ótrúlega bjartsýni og
þrautseigju getur Pétur ekki allt-
af verið léttur í lund. Það koma
stundir þar sem hlutirnir eru
ekki jafn auðveldir og hann vildi
hafa þá og það segir Pétur að
reyni óneitanlega á. Síðasta haust
reyndist honum til að mynda afar
erfitt andlega. Í fyrsta sinn eftir
slysið fann hann fyrir alvarlegu
vonleysi og skapið fór niður með
því. „Það koma stundir þar sem
hlutirnir eru erfiðari og ég verð
þungur. Það helst stundum í hend-
ur við verkina sem ég fæ, en þeir
geta stundum orðið miklir. Það er
svo mikið vonleysi sem fylgir því
að finna mikið til og svo fyllist
maður reiði yfir því að fæturnir
virki ekki sem skyldi og að þurfa
í ofanálag að finna fyrir miklum
sársauka í þeim. Þá er erfitt að
vera bjartsýnn og í góðu skapi.
Síðasta haust varð líka mikil
stöðnun og ég þoli ekki að stoppa.
Það verður að vera framþróun.“
Sambúð slitið vegna erfiðleika
Þegar Pétur lenti í slysinu var
hann í sambúð með konu. Þau
slitu samvistum síðasta haust
þegar andleg líðan Péturs var í
ólestri. Hann segir það engu sér-
stöku um að kenna, aðeins því
álagi sem slysið hafði í för með
sér. „Ég þurfti að finna sjálfan
mig algjörlega upp á nýtt og þá
gat ég ekki gefið henni það sem
mér fannst að hún ætti skilið. Til
þess að geta verið til staðar fyrir
einhvern þarftu að vera í lagi
sjálfur. Ég þurfti að hafa mig
allan við að komast upp úr þess-
um doða og þannig flosnaði upp
úr þessu. Við erum samt miklir
vinir í dag og ég mun alltaf elska
hana. Hún gekk með mér í gegn-
um umbrotatíma og verður þar af
leiðandi alltaf stór hluti af mínu
lífi.“
Pétur fór í kjölfar vanlíðunar
til Bretlands þar sem hann hitti
fyrir dávald. Sá kenndi honum á
mátt hugans. Pétur útskýrir að
allur sársauki sé hugarástand.
Þar af leiðir að hægt er að með-
höndla hann með því að ná tökum
á hugsunum sínum. „Um leið og
ég fattaði það þá breytti það öllu.
Ég gerði þetta fyrst til að geta
slökkt á verkjunum en ég er að
æfa mig í að taka þetta lengra.
Ef ég get lagað mig að einhverju
marki bara með því að hugsa um
það, þá er það magnað. Engin lyf,
ekkert kjaftæði.“
„Sorry vinur þetta er búið“
Pétur segir að þrátt fyrir erfið-
leikana hafi hann verið ákveðinn
í því að einangra sig ekki. „Það
hefur ekkert upp á sig,“ útskýr-
ir hann. Hann segir jafnframt að
það hafi verið honum til happs
að hafa ekki meðtekið almenni-
lega þau skilaboð sem hann fékk
frá læknum þegar hann vaknaði.
„Það sem mér var sagt í byrjun
var líka einhver algjör steypa.
Þeir sögðu mér eiginlega að þetta
væri bara búið, mænan hefði
farið í sundur. Svolítið svona
„sorry vinur“. Það eru í raun
fáránleg vinnubrögð að segja
svona við einstakling eftir áfall.
Sem betur fer lét ég það ekki hafa
áhrif á mig og ég hlustaði eigin-
lega ekki á það.“
Pétur segist horfa á lömunina
sem stórt verkefni sem þurfi að
leysa. „Að vera lamaður að hluta
er óásættanlegt ástand fyrir mig.
Það er því ekki í boði að hugsa
að þetta gangi ekki upp. Ég sem
persóna finn mig ekki passa inn
í hugarástandið sem fylgir því
að búa við fötlun svo ég vona að
þetta verði úr sögunni á komandi
árum. Draumurinn er að vera
alveg laus við hækjurnar. Að
nota aðeins fæturna til að koma
mér á milli staða. Ég þarf hend-
urnar í annað. Þær eru til þess
að skapa, ekki til að koma fólki á
milli staða.“
Hefur tekið út mikinn þroska
Þrátt fyrir að halda fast í fram-
tíðarsýnina segir Pétur að hann
reyni að taka bara einn dag
fyrir í einu. Það hafi hann lært á
þessu öllu saman. „Maður þrosk-
ast mest á erfiðum tímum. And-
lega hef ég því tekið minn þroska
út mjög hratt. Ég er samt enn
þá sami gaur og áður. Kannski
aðeins vitrari og í öðruvísi
aðstæðum. Mér finnst þetta oft
leiðinlegt og ég er þekktur fyrir
að dvelja ekki lengi við neitt sem
mér þykir leiðinlegt,“ segir Pétur
kíminn.
Ef mér
tekst þetta
þá get ég allt
Fyrir rúmum tveimur árum féll kvikmyndagerðar-
maðurinn Pétur Kristján Guðmundsson fram af
kletti í Austurríki. Hann lamaðist fyrir neðan mitti
og læknar sögðu honum að hann myndi aldrei stíga
í fæturna á ný. Í dag notar hann hjólastólinn aðeins
heima við, en gengur með stuðningi þess utan. Hann
leggur lokahönd á kvikmynd, auk þess sem hann
vinnur að þróun nýs stoðtækis með Össuri.
LEGGUR LOKAHÖND Á KVIKMYND Pétur hefur undanfarin tvö ár, allt frá því að hafa lamast fyrir neðan mitti, tekið upp kvik-
mynd í anda Barraka og Koyaanisqatsi í íslenskri náttúru. FRÉTTABLAÐIÐ/GVA
Ég er ekkert hættur
við takmarkið mitt um
að ganga óstuddur. En
ég átta mig á því að það
þarf meira til en ég hélt í
fyrstu.
María Lilja
Þrastardóttir
maria@frettabladid.is